آیین دادرسی کیفری نسخه متنی

مسؤولي در قوّه قضاييه اعلام مي دارد كه با جرم معيّن و يا بزهكاران خاصي بشدت برخورد خواهد شد و يا
در اين جهت دستورالعمل صادر مي کند و قضات را بشدت عمل يا به عكس به ارفاق و ملايمت تشويق مي نمايد،
در حقيقت استقلال قضايي را تحت تاثير قرار مي دهد. کليه مسؤولان و
1ـ استقلال قاضي در نظام دادرسي اسلامي ـ بدون ترديد ـ براساس رعايت قواعد فقه و بر پايه اجتهاد و
استنباط پي ريزي شده است. در پرتو همين ويژگي ملاحظه مي شود كه در سيستم دادرسي اسلامي، بين ساير
نظام هاي شناخته شده جهان، استقلال قاضي را بهتر تامين كرده است.
به حكايت تاريخ، قضات شجاع و حق پرست اسلام، براي حفظ استقلال خود و به منظور حفظ حقوق و احياي سنت و
حفظ شريعت و عدالت، بارها شهادت وزرا و حتي ملوك را رد كرده اند.
--------------------
313
دست اندركاران قوّه قضاييه كه نفوذ كلام دارند بايد از اين گونه امور پرهيز كنند. دادرس نيز براي حفظ
استقلال قضايي نبايد اين نوع توصيه ها و دستور العمل ها را بپذيرد.
280. استقلال در برابر افكار عمومي.ـ بدون ترديد، افكار عمومي قابل احترام است. در كشورهايي كه براساس
رأي مردم اداره مي شوند، افكار عمومي از والاترين ارزش ها است. اما قضاوت در جوامع امروزي بر مبناي
معيارهاي قانوني صورت مي گيرد. افكار عمومي بايد هر چه زودتر در قالب قانون درآيد و تا زماني كه به
اين صفت آراسته نشده، نبايد در سرنوشت رأي اثر بگذارد؛ در صدور احكام و نتيجه رأي نبايد مدخليت
داشته باشد. فرد بي گناهي را، به لحاظ تسكين افكار عمومي، بازداشت كردن و يا محكوم نمودن؛ يا به عكس
فرد گناهكاري را، به لحاظ تسكين افكار عمومي، از مجازات معاف نمودن، مطلوب دادرسي هاي قضايي نيست و
فرشته عدالت را سخت آزرده خاطر مي کند.
281. استقلال در برابر ساير مقامات.ـ گفتيم، استقلال قضايي مفهومي عام و فراگير دارد و در برابر همه
مقامات يكسان مي باشد؛ بنابراين استقلال قضايي در برابر اعضاي مجمع تشخيص مصلحت نظام، شوراي
نگهبان، نمايندگان قوّه مقننه، مراجع قضايي و انتظامي بايد محفوظ بماند و هيچ يك از افراد و مقامات
نبايد در عملكرد قاضي مداخله كنند. هر گونه سفارش، توصيه، درخواست، دستور و يا خواهش بايد ناديده
گرفته شود. قاضي مستقل نبايد به آنها توجهي داشته باشد.
282. آزاد انديشي قاضي.ـ براي اين كه قاضي مستقل باشد و بتواند با انديشه شخصي خود رأي بدهد، بايد در او
خودباوري، استقلال فكري و آزاد انديشي موجود باشد. تمام انسان ها آزاد انديش نيستند. بعضي اسير هواي
نفس هستند. در گزينش قاضي علاوه بر جهات صفات علمي بايد مكارم ويژه اخلاقي مورد توجّه قرار گيرد.
بايد به آزاد انديشي و استقلال فكري قاضي توجّه بيشتري مبذول گردد. عللي كه در طول دوران زندگي،
انسان را از آزاد انديشي باز مي دارد و او را ضعيف و مطيع بار مي آورد، بايد از جهات منفي گزينش قاضي
به شمار آيد.
فرد بايد از ابتدا براي اين امر خطير تربيت شود. تغيير رتبه هاي اداري به قضايي
--------------------
314
و سپردن مشاغل قضايي به افرادي كه از ابتداي انتخاب شغل در اين حرفه نبوده اند، نتايج مطلوبي ندارد.
عدم توجّه به شخصيت كارآموزان قضايي، فراهم نياوردن امكانات رفاهي براي آنان و اين كه در دادگاه ها
بدون داشتن محل مناسب و در خور شأن، دوره کارآموزي را سپري كنند و با بي احترامي ها و خشونت ها مواجه
شوند از همان ابتداي دوران شروع به كار قضايي شخصيت و استقلال فكري و روحي آنان را از بين مي برد.
بديهي است كه چنين افرادي نمي توانند قاضي مستقل و آزادانديشي بار آيند كه براي تامين عدالت قضايي
به وجود آنان نياز است.
283. استقلال روحي و مادّي.ـ منظور از استقلال، اعم از مادّي و روحي است. قاضي بايد از نظر مادي بي نياز
و غيروابسته و از نظر روحي مستقل و آزاد باشد.
گفتار دوّم