5 . شرط ايمان
براساس آنچه در قرآن و روايات وارد شده است، انجام عمل نيك عمده ترين شرط ايمان است. در بسياري از آيات قرآن، ايمان در كنار عمل نيكو مطرح شده است و در اكثر آنها بلافاصله پس از ايمان، علم صالح و پسنديده مطرح شده است. اگرچه عمل نيك از عناصر گوهرين ايمان نيست، ولي ايمان بدون عمل نيكو، سود و بهره مطلوب را در پي نخواهد داشت. بنابراين انجام عمل شايسته را مي توان شرط بهره وري ايمان دانست. در قرآن كريم آمده است:« وَ أَمَّا مَنْ أمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُ جَزاءً الْحُسْنى وَ سَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنا يُسْرا. »و اما هر كه ايمان آورد و كار شايسته كند، پاداشي (هرچه) نيكوتر خواهد داشت، و به فرمان خود،او را به كاري آسان وا خواهيم داشت.[5]قرآن ادعاي مؤمن بودن را بدون عمل نيك، ادعايي دروغين مي داند:« وَ يَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالرَّسُولِ وَ أَطَعْنا ثُمَّ يَتَوَلَّي فَرِيقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ ما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ. »و مي گويند: «به خدا و پيامبر (او) گرويديم و اطاعت كرديم.»آنگاه دسته اي از ايشان پس از اين (اقرار) روي بر مي گردانند، و آنان مؤمن نيستند.[6]امام علي ـ عليه السّلام ـ نيز با همين بيان مي فرمايد:
«كسي كه به دستورات الهي عمل كند، فقط او است كه مؤمن است.»[7]بنابراين از نظرگاه اخلاق اسلامي ادّعاي ايمان بدون پايبندي به دستورات الهي، گزاف و دورغين است؛ مگر آنكه فرد مؤمن قدرت و فرصت عمل را نداشته باشد.