مشورت
1. قال الإمام علي - عليه السلام - : شاور ذوي العقول، تأمن الزلل والندم.«غرر الحکم، ح 5755»امام علي - عليه السّلام - فرمود: با خردمندان مشورت کن، تا از لغزش و پشيماني در امان ماني.2. قال الإمام علي - عليه السلام - : شاور في امورک الذين يخشون الله ترشد.«غرر الحکم، ح 5756»امام علي - عليه السّلام - فرمود: در کارهاي خود با افراد خدا ترس مشورت کن، تا راه درست را بيابي.3. قال الإمام الصادق - عليه السلام - :إن المشورة لا تکون إلا بحدودها الأربعة ... فأولها أن يکون الذي تشاوره عاقلا، والثانية أن يکون حرا متدينا، والثالثة أن يکون صديقا مواخيا ... .«مکارم الأخلاق، ج 2، ص 98»امام صادق - عليه السلام - فرمود: مشورت جز با حدود چهارگانه آن تحقق نپذيرد, نخستين حد آن اين است که کسي که با او مشورت مي کني خردمند باشد، دوم اين که آزاده و متدين باشد، سوم اين که دوست و برادروار باشد و چهارم اينکه راز خود را به او بگويي و او به اندازه خودت از آن راز آگاه باشد، اما آن را بپوشاند و به کسي نگويد.4. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : لن يهلک امرؤ عن مشورة.«محاسن، ج 2، ص 436»رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: هيچ انساني از مشورت کردن نابود نمي شود.5. قال الإمام علي - عليه السلام - : بعثني رسول الله - صلي الله عليه و آله - علي اليمن، فقال و هو يوصيني: يا علي ما حار من استخار و لا ندم من استشار.«أمالي شيخ طوسي، ص 136»امام علي - عليه السّلام - فرمود: رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - مرا به (امارت) يمن فرستاد و به من سفارش کرد:اي علي! کسي که از خدا طلب خير کرد, سرگردان نشد و کسي که مشورت نمود, پشيمان نگشت.6. قال الإمام علي - عليه السلام - : المشورة تجلب لک صواب غيرک.«غرر الحکم، ح 1509»امام علي - عليه السّلام - فرمود: مشورت کردن، انديشه هاي درست ديگران را براي تو کسب مي کند.7. قال الإمام علي - عليه السلام - : المستشير متحصن من السقط.«غرر الحکم، ح 1207»امام علي - عليه السّلام - فرمود: کسي که مشورت کند، از لغزيدن در خطاها مصون مي ماند.8. قال الإمام علي - عليه السلام - : المستشير علي طرف النجاح.«غرر الحکم، ح 1217»امام علي - عليه السّلام - فرمود: مشورت کننده، بر لبه پيروزي است.9. قال الإمام علي - عليه السلام - : المشاورة راحة لک وتعب لغيرک.«غرر الحکم، ح 1857»امام علي - عليه السّلام - فرمود: مشورت کردن، مايه راحتي تو و زحمت ديگري است.10. قال الإمام علي - عليه السلام - : الاستشارة عين الهداية، وقد خاطر من استغني برأيه.«نهج البلاغه، حکمت 211»امام علي - عليه السّلام - فرمود:
مشورت کردن، ديده راهيابي است و کسي که به رأي و نظر خويش اکتفا کند، خود را به خطر افکنده است.11. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : الحزم أن تستشير ذا الرأي و تطيع أمره.«بحار الأنوار، ج 75، ص 105»رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: دورانديشي آن است که با صاحب نظر مشورت کني و به نظر او عمل نمايي.12. قال الإمام الحسن - عليه السلام - : ما تشاور قوم إلا هدوا إلي رشدهم.«تحف العقول، ص 233»امام حسن - عليه السّلام - فرمود: هيچ مردمي با هم مشورت نکردند مگر آن که راه درست (حل مشکلات) خود را پيدا کردند.13. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : لا مظاهرة أوثق من المشاورة.«محاسن، ج 2، ص 435»رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: هيچ پشتيباني قابل اعتمادتر از مشورت نيست.14. قال الإمام علي - عليه السلام - : ظلم المستشير ظلم و خيانة.«غرر الحکم، ح 6037»امام علي - عليه السّلام - فرمود: ستم کردن به مشورت کننده، هم ظلم است و هم خيانت.15. قال الإمام علي - عليه السلام - : إذا أنکرت من عقلک شيئا فاقتد برأي عاقل يزيل ما أنکرته.«غرر الحکم، ح 4156»امام علي - عليه السّلام - فرمود:
هر گاه با فکر خود به جايي نرسيدي، از انديشه خردمندي که مشکل تو را حل مي کند پيروي کن.16. قال الإمام الرضا - عليه السلام - (لما ذکر عنده أبوه): کان عقله لا توازي به العقول و ربما شاور الاسود من سودانه، فقيل له: تشاور مثل هذا؟! فقال: إن الله تبارک وتعالي ربما فتح علي لسانه.«مکارم الأخلاق، ج 2، ص 99»امام رضا - عليه السلام – (هنگامي که در حضور پدر بزرگوارش سخن به ميان آمد)، فرمود: هيچ خردي با خرد آن حضرت برابري نمي کرد با اين حال گاه با يکي از غلامان سياه خود مشورت مي کرد به ايشان عرض شد: با چنين کسي مشورت مي کني؟فرمود: چه بسا که خدا تبارک و تعالي (نظر درست را) بر زبان او جاري کند.17. قال الإمام علي - عليه السلام - : لا يستغني العاقل عن المشاورة.«غرر الحکم، ح 10693»امام علي - عليه السّلام - فرمود: خردمند، از مشورت کردن بي نياز نيست.18. قال الإمام علي - عليه السلام - : خيانة المستسلم والمستشير من أفظع الامور، وأعظم الشرور، و موجب عذاب السعير.«غرر الحکم، ح 5075»امام علي - عليه السّلام - فرمود: خيانت کردن به فرد تسليم شده و مشورت کننده، از شنيع ترين کارها و بزرگترين بديها است و موجب عذاب آتش افروخته مي شود.19. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : من استشاره أخوه المؤمن فلم يمحضه النصيحة سلبه الله لبه.«بحار الأنوار، ج 75، ص 104»رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود:
هر که برادر مؤمنش با وي مشورت کند و او صادقانه راهنماييش نکند، خداوند عقلش را از او بگيرد.20. قال الإمام الصادق - عليه السلام - : إذا أردت أمرا فلا تشاور فيه أحدا حتي تشاور ربک، قال: قلت له: وکيف اشاور ربي؟ قال: تقول: أستخير الله مائة مرة، ثم تشاور الناس، فإن الله يجري لک الخيرة علي لسان من أحب.«مکارم الأخلاق، ج 2، ص 98»امام صادق - عليه السّلام - فرمود: هر گاه اراده کاري کردي، پيش از مشورت با پروردگارت با هيچ کس مشورت مکن. راوي مي گويد: عرض کردم: چگونه با پروردگارم مشورت کنم؟ فرمود: صد مرتبه مي گويي: از خدا خير (و راه درست) را مي طلبم سپس با مردم مشورت مي کني در اين صورت خداوند خير و صلاح تو را بر زبان هر که دوست داشته باشد، جاري مي سازد.21. قال الإمام الصادق - عليه السلام - : لا تکونن أول مشير و إياک والرأي الفطير و تجنب ارتجال الکلام و لا تشر علي مستبد برأيه و لا علي وغد و لا علي متلون و لا علي لجوج و خف الله في موافقة هوي المستشير ... .«بحار الأنوار, ج 72, ص 104»امام صادق - عليه السلام - فرمود: در مشورت نخستين کسي مباش که نظر مي دهد و از اظهار رأي خام و ناپخته بپرهيز و از ناسنجيده گويي دوري کن و طرف مشورت آدم خود رأي و سست انديش و دمدمي مزاج و لجوج قرار مگير و از خدا بترس و سعي نکن در مشورت مطابق ميل و هوس مشورت کننده نظر دهي، زيرا که سعي در جلب رضايت او پستي است.22. قال الإمام الصادق - عليه السلام - : لا تشاور أحمق، و لا تستعن بکذاب، و لا تثق بمودة ملول، فإن الکذاب يقرب لک البعيد ويبعد لک القريب و الأحمق يجهد لک نفسه ولا يبلغ ما تريد و الملول أوثق ما کنت به خذلک ... .«تحف العقول، ص 316»امام صادق - عليه السلام - فرمود: با احمق مشورت مکن و از دروغگو کمک مگير و به دوستي آدم دل مرده تکيه مکن، زيرا دروغگو دور را نزديک و نزديک را دور در نظرت جلوه مي دهد و احمق خودش را براي تو خسته مي کند اما به آنچه مي خواهي نمي رساندت و آدم دل مرده در زماني که کاملا به او اعتماد داري، تنهايت مي گذارد و در اوج ارتباطت با او، از تو مي برد.23. قال الإمام علي - عليه السلام - : لا تدخلن في مشورتک بخيلا، فيعدل بک عن القصد و يعدک الفقر.«غرر الحکم، ح 10348»امام علي - عليه السّلام - فرمود:
در مشورت خود بخيل را داخل مگردان که تو را از حق و ميانه روي باز مي دارد و از فقر مي ترساند.24. قال الإمام علي - عليه السلام - : لا تشرکن في رأيک جبانا، يضعفک عن الأمر و يعظم عليک ما ليس بعظيم.«غرر الحکم، ح 10349»امام علي - عليه السّلام - فرمود: هرگز در انديشه خود ترسو را شريک مگردان، که اراده تو را در انجام کارها به ضعف مي کشاند و آنچه را که بزرگ نيست در نظرت بزرگ مي نماياند.25. قال الإمام علي - عليه السلام - : لا تستشر الکذاب، فإنه کالسراب يقرب عليک البعيد ويبعد عليک القريب.«غرر الحکم، ح 10351»امام علي - عليه السّلام - فرمود:
با دروغگو مشورت مکن، چون دروغگو، مانند سراب، دور را در نظرت نزديک نشان مي دهد و نزديک را دور.26. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مشاورة العاقل الناصح رشد ويمن وتوفيق من الله، فإذا أشار عليک الناصح العاقل فإياک والخلاف، فإن في ذلک العطب.«محاسن، ج 2، ص 438»رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: مشورت کردن با خردمند خيرخواه، مايه هدايت و ميمنت است و توفيقي است از جانب خداوند، پس هر گاه خيرخواه خردمند تو را راهنمايي کرد، مبادا مخالفت کني که موجب نابودي مي شود.27. قال الإمام علي - عليه السلام - : استشر عدوک العاقل، واحذر رأي صديقک الجاهل.«غرر الحکم، ح 2471»امام علي - عليه السّلام - فرمود: با دشمن داناي خود مشورت کن و از نظر دوست نادان خود بپرهيز.28. قال الإمام الباقر - عليه السلام - : اتبع من يبکيک وهو لک ناصح، ولا تتبع من يضحکک وهو لک غاش.«محاسن، ج 2، ص 440»امام باقر - عليه السّلام - فرمود: از کسي که تو را مي گرياند، اما خيرخواه توست پيروي کن و از کسي که تو را مي خنداند، اما با تو يکرنگ نيست، پيروي مکن.29. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : تصدقوا علي أخيکم بعلم يرشده ورأي يسدده.«بحار الأنوار، ج 75، ص 105»رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: با دانشي که برادر شما را راهنمايي مي کند و با نظري که راه درست را به او نشان مي دهد، به وي صدقه بدهيد.30. قال الإمام زين العابدين - عليه السلام - :
حق المستشير إن علمت أن له رأيا أشرت عليه، وإن لم تعلم أرشدته إلي من يعلم.«الخصال، ص 570»امام سجاد - عليه السّلام - فرمود: حقّ مشورت کننده اين است، که اگر براي راهنمايي او نظري داري، راهنماييش کني و اگر اطلاعي نداشته باشي او را به کسي که (در آن زمينه) آگاهي دارد، راهنمايي کني.31. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : من غش المسلمين في مشورة فقد برئت منه.«عيون أخبار الرضا - عليه السلام -، ج 2، ص 66»رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: هر که به مسلمانان در مشورتي خيانت کند، من از او بيزارم.