ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 127


و در مرجع ضمير" من ثمره" اقوال بيهوده ديگرى است، مثل اين قول «1» كه: ضمير تنها به" نخيل" برمى‏گردد، و بدين جهت مفرد و مذكر آمده. و اين قول «2» كه: ضمير به كلمه" ماء" برمى‏گردد، كه ماء از كلمه" عيون" استفاده مى‏شود، و يا محذوف است كه در تقدير بر عيون اضافه شده، و تقدير آيه" و فجرنا فيها من ماء العيون" بوده و اين قول «3» كه: ضمير مذكور به" تفجير" برمى‏گردد، البته تفجيرى كه از كلمه" فجرنا" استفاده مى‏شود. و بنا بر اين دو وجه، مراد از" ثمر" مطلق فايده خواهد بود. و اين قول «4» كه: ضمير به خداى تعالى بر مى‏گردد، و اضافه ثمر به خداى تعالى از اين بابت است كه خدا خالق و مالك آن است.


[توضيح جمله:" وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ" در آيه:" لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ ..."]


" وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ"- منظور از" عمل" همان فعل است، و فرق بين" عمل" و" فعل"- به طورى كه راغب گفته- اين است كه:" عمل" بيشتر اوقات در فعلى استعمال مى‏شود كه با قصد و اراده انجام شود، و به همين جهت كارهاى حيوانات و جمادات را به ندرت عمل مى‏گويند، و باز به همين جهت عمل را به دو وصف" صلاح" و" فساد" توصيف مى‏كنند و مى‏گويند فلان عمل صالح است و آن ديگرى فاسد و طالح، ولى مطلق فعل را به اين دو صفت توصيف نمى‏كنند «5».


و كلمه" ما" در جمله" و ما عملته" نافيه است و معنايش اين است كه: تا از ميوه آن بخورند، ميوه‏اى كه دست خود آنان درستش نكرده تا در تدبير ارزاق شريك ما باشند، بلكه ايجاد ميوه و تتميم تدبير ارزاق به وسيله آن از چيزهايى است كه مخصوص ماست، بدون اينكه از آنها كمكى گرفته باشم، پس با اين حال چه مى‏شود ايشان را كه شكرگزارى نمى‏كنند.


مؤيد اينكه: كلمه" ما" نافيه است، آيه اواخر سوره است كه در مقام منت‏گذارى بر مردم به خلقت چارپايان، به منظور تدبير امر ارزاق آنان و حياتشان مى‏فرمايد:" أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا أَنْعاماً ... وَ مِنْها يَأْكُلُونَ وَ لَهُمْ فِيها مَنافِعُ وَ مَشارِبُ أَ فَلا يَشْكُرُونَ" چون در اين آيه نيز مى‏فرمايد: خلقت چارپايان كه وسيله اكل و شرب شماست، عمل دست من است، يعنى عمل دست شما نيست، در نتيجه كلمه" ما" در آيه مورد بحث نافيه است.


ولى بعضى «6» از مفسرين احتمال داده‏اند كه كلمه" ما" موصوله، و عطف بر" ثمره" باشد. و معنايش چنين باشد كه: ما باغهايى از نخيل و اعناب قرار داديم تا مردم از ميوه‏اش و


_______________


(1 و 2 و 3 و 4) روح المعانى، ج 23، ص 8.


(5) مفردات راغب، ماده" عمل".


(6) روح المعانى، ج 23، ص 8.


/ 614