ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 168


[اقوال مختلف در باره خلقت مثل در آيه:" أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى‏ أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ ..."]


بعضى «1» گفته‏اند:" مراد خلقت امثال كفار است يعنى اشخاص ديگر".


ولى اين معنا صحيح نيست، براى اينكه با معناى كلمه" مثل" تا آنجا كه از لغت و عرف شناخته شده مغايرت دارد.


بعضى «2» ديگر گفته‏اند:" مراد از مثل كفار خود كفار است، مى‏خواهد بفرمايد خدا قادر است كفار را در قيامت زنده كند، و خلق فرمايد، ولى به طور كنايه مى‏فرمايد: قادر است مثل ايشان را خلق كند، همانطورى كه خود ما به مخاطب خود مى‏گوييم: مثل تو شخصى از فلان چيز بى‏نياز است، يعنى تو از آن بى‏نيازى".


اين معنا نيز به نظر ما درست نيست، براى اينكه اگر تعبير مورد بحث كنايه بود، بايد تصريح به آن نيز ممكن باشد، همانطور كه در مثال مذكور مى‏توانستيم به هر دو جور مقصود خود را تفهيم كنيم، يعنى هم بگوييم:" مثل تو شخصى از فلان چيز بى‏نياز است" و هم بگوييم:" تو از آن بى‏نيازى" ولى در آيه مورد بحث نمى‏توانيم بگوييم" آيا آن كسى كه آسمانها و زمين را خلق كرده قادر نيست كه ايشان را خلق كند؟" براى اينكه گفتگو در بعث ايشان در قيامت است، نه در خلقت ايشان، چون مشركين در اينكه خالقشان خداى سبحان است، حرفى نداشتند.


بعضى «3» ديگر گفته‏اند:" ضمير در كلمه" مثلهم" به آسمانها و زمين برمى‏گردد، به اين اعتبار كه عقلاى عالم در آسمانها و زمين قرار دارند، و بدين جهت از باب تغليب ضمير عقلاء به همه آسمانها و زمين برگشته، و بنا بر اين مراد از آيه اين است كه: خدا كه خالق عالم است قادر است مثل اين عالم را خلق كند".


اين وجه نيز به نظر درست نمى‏آيد، براى اينكه مقام، مقام اثبات بعث و زنده كردن انسانها در قيامت است، نه مقام اثبات بعث آسمانها و زمين. علاوه بر اين، گفتار در مساله اعاده موجودات قبلى است، نه خلق كردن مثل آنها، چون خلق مثل يك موجود، اعاده عين آن موجود نيست.


پس حق مطلب اين است كه گفته شود: مراد از خلق كردن مثل كفار اعاده ايشان بعد از مردن است براى جزاء، هم چنان كه از كلام طبرسى «4» (رحمة اللَّه عليه) در مجمع البيان نيز استفاده مى‏شود.


_______________


(1 و 2) تفسير روح المعانى، ج 23، ص 56.


(3 و 4) مجمع البيان، ج 8، ص 435.


/ 614