بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید صفحهى 184 وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ" «1» و نيز فرموده:" وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى" «2». [بيان آيات راجع به تزيين آسمان دنيا به زيور كواكب و حفظ آن از شياطين مارد و ...] " إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ" مراد از" زينت" هر چيزى است كه به وسيله آن چيز ديگرى را آرايش دهند و زيبا سازند. و كلمه" كواكب" عطف بيان و يا بدل از زينت است. و در كلام خداى سبحان مساله زينت دادن آسمان دنيا به وسيله ستارگان مكرر آمده، از آن جمله فرموده:" وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ" «3» و نيز فرموده:" وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ" «4» و نيز فرموده:" أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها وَ زَيَّنَّاها" «5». و اين آيات خالى از اين ظهور نيستند كه: آسمان دنيا يكى از آسمانهاى هفتگانهاى است كه قرآن كريم نام برده و مراد از آن همان فضايى است كه ستارگان بالاى زمين در آن فضا قرار دارند، هر چند كه بعضى از مفسرين اين آيات را طورى توجيه و معنا كردهاند كه با فرضيههاى هيات قديم موافق درآيد و بعضى ديگر آن را طورى توجيه كردهاند كه با فرضيههاى هيات جديد منطبق شود. " وَ حِفْظاً مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ مارِدٍ" مراد از" شيطان" افراد شرير از جن است و مراد از" مارد" فرد خبيثى است كه عارى از خير باشد. و كلمه" حفظا" مفعول مطلق براى فعلى است كه حذف شده و تقدير آن" حفظناها حفظا" است. " لا يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلى وَ يُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِبٍ" كلمه" يسمعون" در اصل" يتسمعون" بوده و" تسمع" به معناى گوش دادن است. و اينكه فرمود:" شيطانهاى خبيث نمىتوانند به آنچه در ملأ أعلى مىگذرد گوش دهند"، كنايه است از اينكه آنها از نزديكى بدانجا ممنوع هستند، و به همين عنايت است كه عبارت مذكور صفت همه شيطانها شده، و اگر اين معناى كنايهاى مراد نباشد و معناى تحت اللفظى منظور باشد و بخواهد بفرمايد: شيطانها به آنچه در ملأ أعلى مىگذرد گوش نمىدهند، ديگر معنا _______________ (1) او را در افق روشن بديد. سوره تكوير، آيه 23. (2) او در افق بالاتر است. سوره نجم، آيه 7. (3) ما آسمان دنيا را با چراغهايى زينت داديم. سوره حم سجده، آيه 12. (4) به تحقيق كه ما آسمان دنيا را با چراغهايى زينت داديم. سوره ملك، آيه 5. (5) آيا نظر نمىكنند به آسمانى كه بالاى سرشان است، چگونه آن را بنا كرديم و زينت داديم؟. سوره ق، آيه 6.