ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 201


هم چنان كه در آيه" فَراغَ عَلَيْهِمْ ضَرْباً بِالْيَمِينِ"، به همين معنا است، چون زدن با دست راست قوى‏تر است. اين وجه «1» هم با توجه به جوابى كه متبوعين داده‏اند بى معنا نيست.


و جمله" قالُوا بَلْ لَمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ وَ ما كانَ لَنا عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ ... غاوِينَ" پاسخى است كه رؤسا و متبوعين به پيروان خود مى‏دهند، و خود را از بدبخت كردن آنان تبرئه مى‏كنند، و جرم آنان را به سوء اختيارشان مستند مى‏سازند.


پس اينكه گفتند:" بلكه خود شما ايمان نداشتيد" معنايش اين است كه: علت بدبختى شما ما نبوديم، بلكه خود شما ايمان نداشتيد، نه اينكه ما ايمانى را كه داشتيد از شما گرفتيم.


آن گاه اضافه مى‏كنند:" وَ ما كانَ لَنا عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ- و ما هيچ دست زورى بر شما نداشتيم" و اين در حقيقت جواب ديگرى روى فرض تسليم است، گويا مى‏گويند: تازه بر فرض هم كه شما ايمان داشته‏ايد، ما به زور ايمان شما را از شما سلب نكرديم، علاوه بر اين اصلا سلطنت و قدرتى كه سردمداران دنيا به دست مى‏آورند، به دست همين تابعين برايشان فراهم مى‏شود، پس اين خود تابعين و ملت‏ها هستند، كه يك سلطان را بر خود مسلط مى‏سازند.


سپس اضافه مى‏كنند كه:" بَلْ كُنْتُمْ قَوْماً طاغِينَ- بلكه خودتان مردمى طاغى و سركش بوديد". و" طغيان" به معناى تجاوز از حد و مرز است. و كلمه" بل- بلكه" اعراض است از جمله قبلى كه مى‏گفتند:" لَمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ" گويا گفته‏اند: سبب هلاكت شما صرف نداشتن ايمان نبود، تا اگر ما ايمان را از شما سلب كرديم، علت هلاكت شما بوده باشيم، بلكه علت اصلى اين بود كه شما مردمى طاغى بوديد، همان طور كه ما هم مردمى متكبر و طاغى بوديم. پس ما و شما هر دو دست به دست هم داديم و يكديگر را بدبخت نموده، راه رشد را رها كرده و راه ضلالت را پيموديم، و كلمه عذاب بر ما حتمى گشت، كلمه‏اى كه خدا قضاى آن را رانده و فرموده بود:" إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً لِلطَّاغِينَ مَآباً" «2» و نيز فرموده بود:" فَأَمَّا مَنْ طَغى‏ وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى‏" «3».


_______________


(1) روح المعانى، ج 23، ص 89.


(2) دوزخ كمين‏گاهى است و محلى است براى بازگشت طاغيان. سوره نبا، آيه 21 و 22.


(3) و اما آن كس كه طغيان كند، و زندگى دنيا را بر آخرت مقدم بدارد، جهنم منزلگاه اوست.


سوره نازعات، آيه 37- 39.


/ 614