بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید صفحهى 221 از اينجا اين معنا تاييد مىشود كه: مراد از" باقى گذاشتن" نيز همين است كه خداى تعالى دعوت نوح را به سوى توحيد بعد از او هم در بشر زنده نگه داشته و در هر عصرى بعد از عصر ديگر تا روز قيامت اثر مجاهدتهاى آن جناب را در راه خدا باقى و محفوظ داشته است. [نكتهاى در باره اينكه فرمود:" سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ"] " سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ" مراد از" عالمين" همه عالم است، براى اينكه كلمه" عالمين" در آيه با الف و لام آمده، و از نظر ادبيات كلمه جمع اگر با الف و لام بيايد عموميت را افاده مىكند و ظاهرا مراد از" عالمين" همه عوالم بشرى و امتها و جماعتهاى بشرى تا روز قيامت باشد. و اين سلامى كه خداى تعالى به نوح داده تا روز قيامت، خود تهنيتى است مبارك و طيب كه خداى تعالى از ناحيه تمامى امتهاى بشرى كه در اثر مجاهدتها و دعوت نوح، از اعتقادات صحيح و اعمال صالح برخوردار شدهاند، به نوح داده است. آرى آن جناب اولين كسى است كه در بين بشر به دعوت توحيد و مبارزه عليه شرك و آثار شرك كه همان اعمال زشت است قيام نمود، و در اين راه شديدترين رنجها و محنتها را تحمل كرد، آنهم نه يك سال و دو سال بلكه نزديك به هزار سال، آنهم نه با كمك كسى، بلكه خودش به تنهايى. پس آن جناب به تنهايى در هر خير و صلاحى كه در بشريت تا روز قيامت رخ بدهد سهيم و شريك است. و در كلام خداى تعالى چنين سلامى به احدى داده نشده كه اين قدر وسيع باشد. بعضى از مفسرين «1» گفتهاند: مراد از" عالمين" عوالم ملائكه و جن و انس است. " إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ" اين جمله منتى را كه خدا بر نوح (ع) نهاده و كرامتى كه به وى كرده- از آن جمله اينكه ندايش را اجابت نمود و او و اهلش را از كرب عظيم نجات داد و ذريهاش را در قرون بعد باقى نگهداشت و آثارش را در قرون بعد از خودش حفظ كرد و درودى كه تا روز قيامت از ناحيه فرد فرد بشر صالح به وى فرستاده تعليل مىكند. و اگر پاداش او را به پاداش محسنين و نيكوكاران تشبيه كرده اين تشبيه تنها در اصل پاداش است نه در خصوصيات مىخواهد بفرمايد: همانطور كه به همه نيكوكاران پاداش مىدهيم به نوح نيز پاداش داديم و نمىخواهد بفرمايد: به همه نيكوكاران همين پاداش را كه به نوح داديم مىدهيم، و اين خود واضح است. _______________ (1) تفسير روح المعانى، ج 23، ص 99.