ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 266


[بيان مفاد آيه:" فَإِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ إِلَّا مَنْ هُوَ صالِ الْجَحِيمِ"]


" فَإِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ إِلَّا مَنْ هُوَ صالِ الْجَحِيمِ" اين آيه كه در آغازش حرف" فاء" قرار دارد، تفريع و نتيجه‏گيرى از حكم مستثنى و مستثنى منه و يا تنها از حكم مستثنى است و معنايش اين است كه: بعد از آنكه مسلم شد كه آنچه شما از اوصاف براى خدا تراشيده‏ايد، همه ضلالت است،- به خلاف بندگان مخلص خدا كه در وصف كردن خود دچار ضلالت نمى‏شوند- پس اين نتيجه عايد مى‏شود كه شما با اين گمراهى خود نمى‏توانيد گمراه كنيد مگر مردم دوزخى را، يعنى آنهايى را كه با پاى خود راه دوزخ را طى مى‏كنند.


و آنچه از سياق به روشنى به چشم مى‏خورد، اين است كه: كلمه" ما" در جمله" ما تَعْبُدُونَ" موصوله باشد و مراد از آن بت‏ها مى‏باشد و بس، و يا بت‏ها و همه آلهه ضلالت و پيشوايان گمراهى از قبيل شيطانهاى جنى مى‏باشد.


و نيز ظاهر سياق اين است كه: كلمه" ما" در جمله" ما انتم" نافيه است. و ضمير در" عليه" به خداى سبحان برمى‏گردد و ظرف (عليه) متعلق است به" فاتنين" و كلمه" فاتنين" جمع" فاتن" است كه اسم فاعل از" فتنه" به معناى گمراه كردن مردم است. و كلمه" صالى" از ماده" صلو" اشتقاق يافته كه به معناى پيروى است، و" صالى جحيم" به معناى دنباله‏رو جهنم است، به طورى كه هر جا راه جهنم را سراغ داشته باشد به آنجا برود و عمل دوزخيان را مرتكب شود. و استثناء در آيه مفرغ است، (مستثنى منه آن در كلام نيامده)، و تقدير كلام چنين است:" ما انتم بفاتنين احدا الا من هو صال الجحيم".


و معناى آيه اين است كه: شما و خدايان ضلالت كه مى‏پرستيد، هر چند دست به دست هم بدهيد نمى‏توانيد احدى را مفتون و گمراه كنيد، مگر تنها آن كسانى را كه خود راه جهنم را دنبال مى‏كنند.


بعضى «1» از مفسرين گفته‏اند: كلمه" ما" در اول مصدريه و يا موصوله است و جمله" فانكم و ما تعبدون" كلامى است تام و مستقل، از قبيل اينكه مى‏گويند:" انت و شانك- برو پى كارت" و معناى آيه اين است كه:" شما و آنچه مى‏پرستيد و يا شما و بت‏پرستيتان" يعنى برويد پى اين كارها كه داريد، آن گاه با جمله‏اى استينافى يعنى ابتدايى فرموده:" ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ" و" فاتنين" متضمن معناى حمل است، و ضمير در" عليه" در صورت مصدرى بودن ما به كلمه" ما" در" ما تَعْبُدُونَ" برمى‏گردد، و در صورت موصوله بودن آن، به‏


_______________


(1) تفسير قرطبى، ج 15، ص 135.


/ 614