ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 345


[مبدء ارتكاب معاصى، انكار مالكيت مطلقه خدا و حكمت او است‏]


" قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ" اين پاسخى است كه ابليس از پرسش خدا داده و علت سجده نكردن خود را بيان مى‏كند، و آن اين است كه: من شرافت ذاتى دارم، چون مرا از آتش خلق كرده‏اى و آدم مخلوقى است از گل. و در اين پاسخ اشاره‏اى است به اينكه از نظر ابليس اوامر الهى وقتى لازم الاطاعه است كه حق باشد، نه اينكه ذات أوامر او لازم الاطاعة باشد و چون امرش به سجده كردن حق نبوده، اطاعتش واجب نيست.


و برگشت اين حرف به اين است كه ابليس اطلاق مالكيت خدا و حكمت او را قبول نداشته، و اين همان اصل و ريشه‏اى است كه تمامى گناهان و عصيانها از آن سرچشمه مى‏گيرد، چون معصيت وقتى سرمى‏زند كه صاحبش از حكم عبوديت خداى تعالى و مملوكيت خودش براى او خارج شود و از اينكه ترك معصيت بهتر از ارتكاب آن است، اعراض كند و اين همان انكار مالكيت مطلقه خدا، و نيز انكار حكمت او است.


" قالَ فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّكَ رَجِيمٌ وَ إِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلى‏ يَوْمِ الدِّينِ" كلمه" رجيم" از ماده" رجم" به معناى طرد شده است. و كلمه" يوم الدين" به معناى روز جزاست.


در اين آيه فرموده:" وَ إِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي" و در سوره حجر فرموده:" وَ إِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ" «1» بعضى «2» از مفسرين در وجه اين اختلاف تعبير گفته‏اند: اگر لام در" اللعنة" براى عهد باشد، ديگر فرقى بين اين دو تعبير نيست، براى اينكه در اولى فرموده:" بر تو باد لعنت من" و در دومى فرموده:" بر تو باد همان لعنت" و اما اگر لام در آن براى جنس باشد، باز هم فرقى نخواهد داشت، براى اينكه در اولى فرموده:" بر تو باد لعنت من" و در دومى فرموده:" بر تو باد همه لعنت‏ها" و معلوم است كه لعنت غير خدا از قبيل ملائكه و مردم معنايش دورى از رحمت خداست، اگر اين لعنت بدون اذن خدا باشد كه هيچ اثرى ندارد، و اگر به اذن خدا باشد نتيجه‏اش دورى ابليس از رحمت خدا مى‏شود، و اين هم همان لعنت خود خدا خواهد بود.


[اشاره به اينكه عين خواسته ابليس (فَأَنْظِرْنِي إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ) اجابت نشده و او" الى وقت اليوم المعلوم" مهلت داده شده‏]


" قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ ... إِلى‏ يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ" از ظاهر اينكه ابليس انتهاى مهلت را روز مبعوث شدن انسانها معين كرد و خداى تعالى انتهاى آن را تا روز وقت معلوم مقرر داشت، برمى‏آيد كه اجابت خواسته ابليس با


_______________


(1) سوره حجر، آيه 35.


(2) روح المعانى، ج 23، ص 228.


/ 614