ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 363


" يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ"- اين جمله بيان كيفيت خلقت نامبردگان قبلى، يعنى انسان و انعام است. و اينكه خطاب را تنها متوجه انسان كرده و مى‏فرمايد:" شما را خلق مى‏كند" به اعتبار اين است كه در بين اين پنج نوع جاندار، تنها انسان داراى عقل است، لذا جانب او را بر ديگران غلبه داده و خطاب را متوجه او كرده است و معناى خلق بعد از خلق، پشت سر هم بودن آن است، مانند نطفه را علقه كردن، و علقه را مضغه كردن، و همچنين. و مراد از" ظلمات ثلاث"- به طورى كه گفته‏اند «1»- ظلمت شكم، رحم، و ظلمت مشيمه (تخمدان) است، و همين معنا را صاحب مجمع البيان از امام باقر (ع) روايت كرده «2».


بعضى «3» هم گفته‏اند:" مراد از آن، ظلمت صلب پدر، و رحم مادر، و مشيمه اوست" ولى اين اشتباه است، چون آيه شريفه كه مى‏فرمايد:" فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ" صريح در اين است كه مراد ظلمت‏هاى سه‏گانه در شكم مادران است، نه پشت پدران.


" ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ"- يعنى آن حقيقتى كه در اين دو آيه به خلقت و تدبير وصف شده، تنها او پروردگار شماست، نه غير او، چون پروردگار عبارت است از كسى كه مالك و مدبر امر ملك خود باشد. و چون خدا خالق شما و خالق هر موجود ديگرى غير از شما است، و نيز پديد آورنده نظام جارى در شماست، پس او مالك و مدبر امر شماست، در نتيجه او رب شماست، نه ديگرى.


" لَهُ الْمُلْكُ"- يعنى بر هر موجودى از مخلوقات دنيا و آخرت كه بنگرى، مليك على الاطلاق آن، خداست. و اگر ظرف" له" را جلوتر آورد و نفرموده" الملك له"، براى اين است كه افاده حصر كند، يعنى بفهماند ملك عالم تنها از اوست. و اين جمله خبرى است بعد از خبرى ديگر براى جمله" ذلكم اللَّه"، هم چنان كه جمله" لا إِلهَ إِلَّا هُوَ" خبر سومى است براى" ذلكم".


و انحصار الوهيت در خدا، فرع آن است كه ربوبيت منحصر در او باشد، چون" اله" بدين جهت عبادت مى‏شود كه" رب" است و مدبر الامور. ناگزير عبادت مى‏شود تا امور را به نفع عابد به جريان اندازد، (اگر انگيزه در عبادت رجا باشد) و بلايا و امور خطرناك را از عابد دور كند، (اگر انگيزه در عبادت خوف باشد) و يا آنكه عبادت مى‏شود صرفا براى اينكه شكرش بجا آورده شود.


_______________


(1 و 2 و 3) مجمع البيان، ج 8، ص 491.


/ 614