ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 367


و اگر گاهى مى‏بينيم كه به ذوات هم مربوط مى‏شود، حتما عنايتى در كار هست و بالأخره برگشتش باز به همان معنى مى‏شود، مانند آيه" وَ لَنْ تَرْضى‏ عَنْكَ الْيَهُودُ وَ لَا النَّصارى‏" «1» (كه هر چند عدم رضايت يهود و نصارى را مربوط به شخص رسول خدا (ص) كرده، ولى مى‏دانيم كه منظور رفتار رسول خداست، و معنايش اين است كه:


يهود و نصارى هرگز از رفتار تو راضى نمى‏شوند مگر آن كه چنين و چنان كنى).


و ديگر اينكه: بايد دانست كه رضا عبارت از اراده نيست، هر چند كه هر عملى كه اراده متعلق بدان شود، بعد از وقوعش رضايت هم دنبالش هست، ولى رضايت عين اراده نيست، براى اينكه اراده- به طورى كه ديگران هم گفته‏اند- همواره به امرى مربوط مى‏شود كه هنوز واقع نشده، و رضا همواره به چيزى تعلق مى‏گيرد كه واقع شده و يا وقوعش فرض شده. و راضى بودن انسان از يك عمل، عبارت از اين است كه آن عمل را با طبع خود سازگار ببيند، و از آن متنفر نباشد، و اين حالت حالتى است قائم به شخص راضى نه به عمل مرضى.


مطلب ديگر اينكه: رضا به خاطر اينكه بعد از وقوع چيزى بدان متعلق مى‏شود، در نتيجه با وقوع و حادث شدن آن عمل حادث مى‏گردد، لذا ممكن نيست آن را صفتى از اوصاف قائم به ذات خدا بدانيم، چون خداى تعالى منزه هست از اينكه محل حوادث قرار گيرد. پس هر جا رضايت به خداى سبحان نسبت داده شده، بايد بدانيم كه رضا صفت فعل او و قائم به فعل اوست، و خلاصه صفتى است كه از فعل انتزاع مى‏شود مانند رحمت، غضب، اراده و كراهت. و ما براى نمونه چند آيه از كلام مجيدش در اين جا ذكر مى‏كنيم:" رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ" «2» و آيه" وَ أَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاهُ" «3» و آيه" وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً" «4».


پس رضايت خدا از امرى از امورى، عبارت از اين است كه فعل خدا با آن امر سازگار باشد، در نتيجه از آنجا كه فعل خدا به طور كلى دو قسم است، يكى تشريعى و يكى تكوينى، قهرا رضاى او هم دو قسم مى‏شود، رضاى تكوينى و رضاى تشريعى. پس هر امر تكوينى يعنى هر چيزى كه خدا اراده‏اش كرده و ايجادش نموده، مرضى به رضاى تكوينى خداست، به اين معنا كه فعل او (ايجادش) ناشى از مشيتى سازگار با آن موجود بوده.


_______________


(1) يهود و نصارى از تو هرگز راضى نمى‏شوند. سوره بقره، آيه 120.


(2) خدا از ايشان راضى و ايشان از خدا راضى شدند. سوره بينه، آيه 8.


(3) خدايا توفيقم ده عمل صالحى كنم كه مورد رضاى تو باشد. سوره نمل، آيه 19.


(4) و اسلام را به عنوان دينى براى شما پسنديدم. سوره مائده، آيه 3.


/ 614