بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید صفحهى 371 در زندگى دنيا بدرد مىخورد و با فناى دنيا فانى مىگردد. " إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ"- يعنى از اين تذكر تنها كسانى متذكر مىشوند كه صاحبان عقلند، و اين جمله در مقام تعليل مساوى نبودن دو طايفه است، مىفرمايد: اينكه گفتيم مساوى نيستند، علتش آن است كه اولى به حقايق امور متذكر مىشود و دومى نمىشود، پس برابر نيستند، بلكه آنها كه علم دارند بر ديگران رجحان دارند. " قُلْ يا عِبادِ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هذِهِ الدُّنْيا حَسَنَةٌ ..." جار و مجرور" فِي هذِهِ الدُّنْيا" متعلق است به جمله" احسنوا" در نتيجه مراد از آن وعدهاى است به كسانى كه نيكوكارند، يعنى همواره ملازم اعمال نيكند. مىفرمايد: اين گونه اشخاص حسنه و پاداشى دارند كه نمىتوان وصف آن را بيان كرد. و در اين آيه حسنه را مطلق آورده و معين نكرده كه مراد از آن پاداشهاى دنيوى و يا اخروى است، و ظاهر اين اطلاق آن است كه مراد از آن اعم از حسنه آخرت و حسنه دنيا است كه نصيب مؤمنين نيكوكار مىشود، از قبيل طيب نفس، سلامت روح، و محفوظ بودن جانها از آنچه دلهاى كفار بدان مبتلا است، مانند تشويش خاطر، پريشانى قلب، تنگى سينه، خضوع، در برابر اسباب ظاهرى، و نداشتن كسى كه در همه گرفتارىهاى روزگار به او پناهنده شود و از او يارى بگيرد، و در هنگام پيش آمدن حوادث ناگوار به او تكيه داشته باشد. و همچنين براى مؤمنين نيكوكار در آخرت سعادت جاودان و نعيم مقيم است و بعضى «1» از مفسرين گفتهاند:" جمله" فِي هذِهِ الدُّنْيا" متعلق به" حسنه" است". ولى اينطور نيست. " وَ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةٌ"- اين جمله تحريك و تشويق ايشان است به مهاجرت كردن از مكه، به خاطر اين كه توقف در مكه براى مؤمنين به رسول خدا (ص) دشوار بود، و مشركين هر روز بيشتر از روز قبل سختگيرى مىكردند و ايشان را دچار فتنه و گرفتارى مىنمودند البته آيه شريفه از نظر لفظ عام است و اختصاص به مهاجرت از مكه ندارد. بعضى «2» از مفسرين گفتهاند:" مراد از" ارض اللَّه" بهشت است مىفرمايد: بهشت وسيع است، و در آن مزاحمتى نيست، پس در صدد به دست آوردن آن به وسيله اطاعت و عبادت باشد" و ليكن اين معنا از لفظ آيه بعيد است. " إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ"-" توفيه" اجر به معناى آن است كه آن را به طور تام و كامل بدهند. و از سياق برمىآيد انحصارى كه كلمه" انما" مفيد آن است، _______________ (1 و 2) مجمع البيان، ج 8، ص 492.
لطفا منتظر باشید ...
