بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید صفحهى 382 تعالى به عقاب بر او واجب گشته، آيا تو مىتوانى او را از آتش خلاص كنى و با آوردن" مَنْ فِي النَّارِ" اكتفاء كرده، از اينكه ضمير" تنقذه" را بياورد. و براى اينكه بيشتر شنونده را متوجه معنا كند، استفهام را تكرار كرده". بعضى «1» ديگر گفتهاند:" تقدير آيه" أ فانت تنقذ من فى النار منهم" است، يعنى آيا تو مىتوانى از ايشان آن كسانى را كه در آتشند نجات دهى؟ چيزى كه هست ضمير" منهم" از آن حذف شده". و اين وجه از همه وجوه نامربوطتر است. " لكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِها غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ" كلمه" غرف" جمع" غرفه" به معناى بالاخانه است. بعضى «2» گفتهاند:" اين جمله در مقابل جمله" لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَ مِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ" كه در باره كفار است قرار دارد. " وَعْدَ اللَّهِ"- يعنى خداوند به ايشان وعده داده اين وعده را. در نتيجه كلمه مزبور مفعول مطلق است كه به جاى فعل خود نشسته. " لا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعادَ"- اين جمله از سنت خداى تعالى در وعدههايش خبر مىدهد و در عين حال دلهاى بندگان خود را خرسند مىسازد. بحث روايتى [(چند روايت در باره خسران نفس و اهل، اطاعت جباران، و ...)] در تفسير قمى در روايت ابى الجارود، از امام ابى جعفر (ع) آمده كه در ذيل جمله" قُلْ إِنَّ الْخاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ" فرموده: يعنى در نفس خود و اهلشان مغبون شدند «3». و در مجمع البيان در ذيل آيه" وَ الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوها وَ أَنابُوا إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرى" مىگويد: ابو بصير از امام صادق (ع) روايت كرده كه فرمود: شما (پيروان مكتب اهل بيت) همانها هستيد. و هر كس جبارى را اطاعت كند گويا او را پرستيده «4». _______________ (1 و 2) مجمع البيان، ج 8، ص 494. (3) تفسير قمى، ج 2، ص 248. (4) مجمع البيان، ج 8، ص 493.