ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 390


[هدايت فقط كار خداست، بدون واسطه يا به واسطه انبياء و اولياء]


" يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ"- يعنى خداوند با هدايت خود هر كه از بندگانش را بخواهد هدايت مى‏كند، و آنها كسانى هستند كه استعدادشان براى پذيرش هدايت باطل نگشته، و سرگرم كارهايى چون فسق و ظلم كه مانع هدايتند، نيستند و در اين سياق اشعارى هم به اين معنا هست كه هدايت خود از فضل خدا است، نه اينكه چيزى آن را بر خدا واجب كرده باشد و او مجبور بدان شده باشد.


بعضى «1» از مفسرين گفته‏اند:" مشار اليه به اشاره" ذلك" در جمله" ذلِكَ هُدَى اللَّهِ" قرآن است، يعنى اين قرآن هدايت خداست. و ليكن خواننده خود مى‏داند كه اين حرف صحيح نيست.


بعضى از مفسرين با اين آيات استدلال كرده‏اند بر اينكه هدايت صنع خداست و احدى در آن دخالت ندارد. ولى حق مطلب اين است كه: اين آيات هيچ گونه دلالتى بر اين مدعا ندارد، هر چند كه اصل مطلب صحيح و حق است، به اين معنا كه اصل هدايت از خداى سبحان است و تبعا به كسانى نسبت داده مى‏شود كه خدا اختيارشان كرده است، هم چنان كه از امثال آيه" قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى‏" «2» و آيه" إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى‏" «3» و آيه" وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا" «4» و آيه" وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ" «5»، استفاده مى‏شود.


پس هدايت همه‏اش از خداست، يا بدون واسطه و يا به واسطه هدايتى كه قبلا به انبيا و اولياى راه يافته خود داده. و بنا بر اين پس اگر از خلقش كسى را گمراه كرده باشد، يعنى نه بدون واسطه و نه با وساطت هاديان راه يافته‏اش هدايت نكرده باشد، هادى ديگر براى او نخواهد بود. و اين همان حقيقتى است كه جمله" وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ" بيانگر آن است، و به زودى بعد از چند آيه به آن مى‏رسيم، و اين معنا در كلام خداى تعالى مكرر آمده.


" أَ فَمَنْ يَتَّقِي بِوَجْهِهِ سُوءَ الْعَذابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ قِيلَ لِلظَّالِمِينَ ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ" مقايسه‏اى است بين اهل عذاب در قيامت و بين ايمنان از آن عذاب، يعنى بين اهل ضلالت و اهل هدايت، و به همين جهت آيه مورد بحث را دنبال آيه قبلى آورده.


_______________


(1) مجمع البيان، ج 8، ص 495.


(2) بگو هدايت واقعى تنها هدايت خداست. سوره بقره، آيه 120.


(3) هدايت تنها بر ما و كار ماست. سوره ليل، آيه 12.


(4) ايشان را پيشوايانى كرديم كه به امر ما هدايت كنند. سوره انبياء، آيه 73.


(5) و به درستى كه تو به سوى صراط مستقيم هدايت مى‏كنى. سوره شورى، آيه 52.


/ 614