ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 412


حكم كند و حكمش هم نافذ است.


" وَ لَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ مِنْ سُوءِ الْعَذابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ ..."


مراد از" لِلَّذِينَ ظَلَمُوا" كسانى است كه در دنيا ظلم كردند، بنا بر اين فعل" ظلموا" در اينجا مفاد وصف را افاده مى‏كند و مراد منكرين معادند، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده:


" أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ كافِرُونَ" «1».


و معناى آيه اين است كه: اگر ظالمين كه منكر معادند دو برابر آنچه در زمين از اموال و ذخائر و گنجينه‏ها است، مى‏داشتند، همانا همه آن را مى‏دهند تا از سوء عذاب برهند.


[وصف عذابى كه ظالمان (منكران معاد) در قيامت مى‏بينند]


" وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ"- كلمه" بدا" فعل ماضى از مصدر" بداء" و" بدو" است كه به معناى ظهور است. و كلمه" يحتسبون" از مصدر" حساب" و" حسبان" است كه به معناى شمردن است. و" احتساب" به اين معنا است كه انسان بنا بگذارد چيزى را مورد اعتنا قرار داده، آن را چيزى بشمارد و بپندارد، و بسيار مى‏شود كه" حسبان" و" احتساب" به معناى ظن و پندار استعمال مى‏شود، هم چنان كه بعضى «2» گفته‏اند در جمله" ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ" به همين معنا استعمال شده است، يعنى در قيامت چيزهايى برايشان هويدا مى‏شود كه خيالش را هم نمى‏كردند.


ليكن راغب ميان" حسبان" و" ظن" فرق گذاشته، چون مى‏گويد:" حسبان" اين است كه به يكى از دو نقيض مثلا آمدن و نيامدن مسافر حكم كند و در ذهن ترجيح دهد كه او مى‏آيد بدون اينكه اصلا به احتمال نيامدن توجهى داشته باشد، ولى نسبت به آمدن او در معرض آن باشد كه دچار شك شود،" ظن" هم قريب به همين معنا است. و ليكن با اين تفاوت كه صاحب" ظن"، هم احتمال آمدن وى را مى‏دهد و هم احتمال نيامدن، ولى احتمال آمدن در نظرش قوى‏تر است «3».


و مقتضاى سياق آيه اين است كه: مراد اين باشد كه اعلام بدارد: مشركين به زودى در روز قيامت به امورى برخواهند خورد كه وضع آن امور ما فوق تصورشان و بزرگتر و


_______________


(1) به درستى كه لعنت خدا شامل ستمگران است، همانهايى كه از راه خدا جلوگيرى مى‏كنند و آن را كج و معوج مى‏خواهند و به آخرت كفر مى‏ورزند. سوره اعراف، آيه 44- 45.


(2) مجمع البيان، ج 8، ص 502.


(3) مفردات راغب، ماده" حسب".


/ 614