ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 428


[زنهار از فوت وقت و دچار حسرت قيامت شدن‏]


" أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى‏ عَلى‏ ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ ..."


در مجمع البيان گفته: كلمه" تفريط" به معناى اهمال كارى در عملى است كه بايد فورا به آن اقدام نمود، تا جايى كه وقتش فوت شود. و نيز در معناى كلمه" يا حسرتا" گفته:


" تحسر" به معناى غم خوردن از چيزى است كه وقتش فوت شده باشد، به خاطر انحسار (متضرر شدن) آدمى به صورتى كه ديگر تداركش ممكن نباشد «1».


و راغب در معناى كلمه" جنب" گفته در اصل به معناى عضو (پهلو) بوده، سپس به طور استعاره در سمت آن عضو استعمال كرده‏اند، چون عادتشان در ساير اعضاء نيز بر اين بوده كه نام آن را در سمت آن به نحو استعاره استعمال مى‏كردند. مانند راست و چپ «2» و بنا بر اين" جنب اللَّه" كه به معناى جانب و ناحيه خدا است عبارت است از چيزهايى كه بر عبد واجب است با خداى خود معامله نموده از سوى خود به سوى خدا روانه كند و مصداق آن اين است كه تنها او را عبادت كند و از نافرمانى او اجتناب ورزد. و" تفريط" در جنب خدا به معناى كوتاهى در آن است.


و در جمله" وَ إِنْ كُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ" كلمه" ان" مخفف" ان" است. و" ساخرين" اسم فاعل از" سخر" به معناى استهزاء كنندگان مى‏باشد.


و معناى آيه چنين است: اگر من شما را به اين خطاب مخاطب مى‏سازم، تنها بدان جهت است كه بيم آن مى‏رود- و يا تا آنكه نكند- يكى از شما بگويد: وا حسرتا! از آن كوتاهى كه من در جانب خدا كردم، و من به درستى از استهزاء كنندگان بودم. و محل گفتن اين سخن قيامت است.


" أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدانِي لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ" ضمير در" تقول" به همان نفس برمى‏گردد، و مراد از هدايت در" هدينى" ارشاد و نشان دادن راه است، و معنايش اين است:" تا آنكه كسى نگويد: اگر خدا راهنماييم مى‏كرد از پرهيزكاران مى‏بودم"، در حقيقت با اين خطاب عذر و بهانه را از دست كفار مى‏گيرد.


" أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ" كلمه" لو" براى تمنى است (كه در فارسى مى‏گوييم: اى كاش). و كلمه" كرة"


_______________


(1) مجمع البيان، ج 8، ص 504.


(2) مفردات راغب، ماده" جنب".


/ 614