بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید صفحه‌ى 595 به بهترين وجه دفع كردى، ناگهان خواهى ديد همان دشمنت آن چنان دوست مىشود كه گويى علاوه بر دوستى شفقت هم دارد. بعضى «1» گفتهاند: تعبير به" الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ" بليغتر از آن است كه بفرمايد" عدوك- دشمنت" و به همين جهت با اينكه دومى مختصرتر بود، تعبير اولى را آورد. آن گاه خداى سبحان دفع به أحسن را تعظيم و مدح كرده، به بهترين نقطه و بليغترين مدح، و فرموده:" وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ"، يعنى كسى اين سفارش را نمىپذيرد، مگر تنها آنهايى كه داراى صفت صبرند، و آنهايى كه بهرهاى عظيم از كمال انسانيت و خصال نيك دارند. و در آيه شريفه علاوه بر مطالب بالا، اين دلالت را هم به روشنى دارد كه حظ عظيم تنها نصيب صاحبان صبر مىشود. [معناى آيه:" وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ..."] " وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ". كلمه" نزغ" به معناى" نخس" است، يعنى سيخ و يا تازيانه زدن به پهلوى حيوان و يا به عقب آن تا تحريك شود و تندتر برود و كلمه" ما" در جمله" إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ" زايده است، و اصل آن" و ان ينزغنك" مىباشد. حال بايد ديد نازغ (تحريك كننده) كيست؟ ممكن است خود شيطان باشد. و ممكن هم هست تسويلها و وسوسههاى او باشد، ولى چون خطاب در آيه به رسول خدا (ص) است، مناسبتر به مقام شامخ آن جناب احتمال اول است، چون تسويلات و وساوس شيطانى در آن جناب راه ندارد. بله، اين امكان دارد كه آن خبيث با وسوسه مردم، يعنى كفار و معاندينى كه آن جناب دعوتشان مىكرده، امور را عليه وى دگرگون سازد، مثلا زحمات آن جناب را خنثى نموده، كفر و جحود را در كفار و منكرين بيشتر سازد، و در دشمنى و آزار پيامبر آتششان را تيزتر كند، و نتيجهاش اين شود كه دفع به احسن آن جناب كمتر مؤثر بيفتد. و بنا بر اين، برگشت اين نزغ از شيطان به افكندن دشمنى در بين آن جناب و مردم مىشود. و خلاصه همان نزغى خواهد بود كه آيه شريفه" مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْنِي وَ بَيْنَ إِخْوَتِي" «2» نام مىبرد، و همان چيزى خواهد بود كه آيه شريفه _______________ (1) روح المعانى، ج 24، ص 123. (2) بعد از آنكه شيطان بين من و برادرانم دشمنى افكند. سوره يوسف، آيه 100.
لطفا منتظر باشید ...
