بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید صفحهى 63 [مقصود از بندگان خاص (الَّذِينَ اصْطَفَيْنا) كه خداوند كتاب را به ايشان به ارث رساند] مفسرين در اينكه منظور از اين بندگان خاص چه كسانى هستند اختلاف كردهاند، بعضى «1» گفتهاند:" انبيا هستند". بعضى «2» ديگر گفتهاند:" بنى اسرائيلند، كه جزو مشمولين آيه" إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ" «3» هستند". و بعضى «4» ديگر گفتهاند:" امت محمد (ص) هستند كه قرآن را از پيغمبر خود ارث برده، و نيز به سوى او بازگشت مىكنند، و علمايشان بدون واسطه و بقيه امت به واسطه علما از قرآن بهرهمند مىشوند". و بعضى «5» ديگر گفتهاند:" تنها علماى امت محمد (ص) هستند". بعضى «6» ديگر- كه روايات بسيار زيادى از امام باقر و صادق (ع) بر طبق گفته آنان هست- گفتهاند:" مراد از اين كسان كه اصطفاء شدهاند، ذريه رسول خدا (ص) از اولاد فاطمه (ع) هستند، كه جزو آل ابراهيم و مشمول آيه" إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ" نيز هستند. و رسول خدا (ص) هم تصريح فرموده، به اينكه: آنان عالم به قرآن هستند، و نظر ايشان در باره قرآن صائب است. و در روايت" انى تارك فيكم الثقلين" كتاب اللَّه و عترتى اهل بيتى لن يفترقا حتى يردا على الحوض" «7»- كه متواتر و مورد اتفاق دو طايفه شيعه و سنى است- فرموده: آنان ملازم قرآنند. پس بنا بر اين، معناى آيه چنين مىشود: بعد از آنكه ما قرآن را به تو وحى كرديم- چون كلمه" ثم" معناى تاخير رتبه را افاده مىكند- آن را به ذريه تو ارث داديم، البته آن ذريهات كه ما اصطفايشان كرديم، و از بين همه بندگان آنان را در همان روزى كه آل ابراهيم را برمىگزيديم انتخاب كرديم، و اضافه شدن كلمه" عباد" به كلمه" نا" كه نون عظمت است اضافه تشريفى است، و مىخواهد به شرافت ذريه اشاره كند. _______________ (1 و 2) مجمع البيان، ج 8، ص 408. (3) خدا آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را از بين همه عالميان برگزيده است. سوره آل عمران، آيه 33. (4 و 5 و 6) مجمع البيان، ج 8، ص 408. منهج الصادقين، ج 7، ص 448. (7) من دو چيز گرانبها در پيش شما مىگذارم و مىروم، يكى كتاب خدا و ديگرى عترتم و اهل بيتم و از هم جدا نمىشوند تا در كنار حوض مرا ديدار كنند. سفينة البحار، ج 1، ص 132. و المراجعات، ص 41.