بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید صفحهى 71 نفس هستند كه مىگويند:" الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنا دارَ الْمُقامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لا يَمَسُّنا فِيها نَصَبٌ وَ لا يَمَسُّنا فِيها لُغُوبٌ". «1» مؤلف: اين روايت را صاحب مجمع «2» نيز از ابى درداء از رسول خدا (ص) نقل كرده، و در معناى آن احاديث ديگرى نيز هست، و در مقابل، احاديث ديگرى هست كه مخالف با اينها است، از آن جمله در مجمع البيان از ابن مردويه از عمر از رسول خدا (ص) روايت آورده كه در تفسير جمله" فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ" فرمود: منظور كافر است «3». ليكن به اين احاديث نبايد اعتناء كرد. و در تفسير قمى در ذيل جمله" لا يَمَسُّنا فِيها نَصَبٌ وَ لا يَمَسُّنا فِيها لُغُوبٌ" از امام نقل كرده كه فرمود:" نصب" به معناى خستگى و" لغوب" به معناى كسالت و ضجر است «4». [چند روايت در باره مقدار عمرى كه سپرى شدن آن جاى عذرى براى آدمى نمىماند (أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ)] و در نهج البلاغه از امير المؤمنين (ع) نقل كرده كه فرمود: آن عمرى كه اگر خدا به آدمى بدهد جاى عذرى برايش باقى نمىگذارد، شصت سال است «5». مؤلف: همين روايت را صاحب مجمع البيان نيز از آن جناب نقل كرده «6». و نيز الدر المنثور هم آن را از ابن جرير از آن جناب روايت كرده است «7». و در الدر المنثور است كه حكيم ترمذى در نوادر الاصول، بيهقى در سنن، ابن جرير، ابن منذر، ابن ابى حاتم، طبرانى، ابن مردويه، و بيهقى (در شعب الايمان) همگى از ابن عباس روايت كردهاند كه گفت رسول خدا (ص) فرمود: چون روز قيامت برسد، صدا مىزنند شصتسالهها كجايند؟ و اين شصت ساله همان معمرى است كه خداى تعالى در آيه" أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ" در بارهاش سخن گفته «8». مؤلف: اين معنا به طرق ديگرى از سهل بن سعد و ابو هريره از آن جناب روايت شده «9». _______________ (1) الدر المنثور، ج 5، ص 251. (2) مجمع البيان، ج 8، ص 408. (3) الدر المنثور، ج 5، ص 252. (4) تفسير قمى، ج 2، ص 209. (5) نهج البلاغه، صبحى الصالح، ص 532. (6) مجمع البيان، ج 8، ص 410. (7 و 8) الدر المنثور، ج 5، ص 254. (9) الدر المنثور، ج 5، ص 254.