ترجمه تفسیر المیزان جلد 17

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 17

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید


‌صفحه‌ى 85


و مراد از" ظهرها" روى زمين است، چون مردم روى زمين زندگى مى‏كنند، علاوه بر اين در آيه قبلى ذكرى از زمين به ميان آمده بود.


[وجه اينكه فرمود اگر خدا مردم را براى گناهانشان مؤاخذه كند جنبنده‏اى بر زمين نمى‏ماند]


و مراد از" دابة- جنبنده" هر موجودى است كه روى زمين جنب و جوش و حركتى داشته باشد، چه حيوان و چه انسان. و اگر به كيفر كفر و تكذيب انسانها، همه جنبندگان را هلاك مى‏كند، براى اين است كه همه جنبندگان براى انسان خلق شده‏اند، هم چنان كه خالق تعالى خودش فرمود:" خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً" «1» و اينكه بعضى «2» از مفسرين گفته‏اند:" اين هلاكت همه جنبندگان به خاطر شومى گناهان است، هم چنان كه از آيه" وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً" برمى‏آيد كه پاره‏اى از گناهان و ظلم‏ها فتنه‏اى مى‏آورد عالم‏گير، كه غير از مرتكب ظلم را نيز شامل مى‏شود. درست نيست، براى اينكه شومى گناه نبايد از گناهكار تجاوز كند و دامنگير غير او شود، هم چنان كه خداى تعالى فرموده:" وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‏" «3» و اما آيه‏اى كه شاهد آورد، يعنى آيه" وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً" «4» مدلولش- به بيانى كه در تفسير سوره انفال گذشت- اين است كه: فتنه ناشى از ظلم تنها به كسانى از ايشان مى‏رسد كه مرتكب ظلم شدند، نه به عموم مردم اعم از ستمكاران و غير آنها- براى مزيد اطلاع به همانجا مراجعه شود.


" وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى"- منظور از" اجل مسمى" مرگ و يا قيامت است،" فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِعِبادِهِ بَصِيراً"، يعنى وقتى اجلشان رسيد، خدا به كار بندگان بصير است، هر يك را به آنچه كه كرده جزا مى‏دهد، و به اعمالشان داناست، چون بندگان او هستند، و چگونه ممكن است خالق از خلق خود و رب از عمل بنده خود غافل و جاهل باشد؟


از آنچه گذشت روشن شد كه: جمله" فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِعِبادِهِ بَصِيراً" از باب به كار بردن سبب در جاى مسبب است، كه همان جزا باشد.


و آيه شريفه يعنى جمله" وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ ..." در حقيقت در جاى جواب از سؤالى تقديرى قرار گرفته، سؤالى كه ناشى از آيه قبلى مى‏شد، چون در آيه قبلى خداى تعالى اهل نيرنگ و تكذيب را- كه همان مشركين مكه باشند- تهديد مى‏كرد به مؤاخذه، و براى آنان‏


_______________


(1) تمامى آنچه را كه روى زمين است براى شما خلق كرد. سوره بقره، آيه 29.


(2) تفسير كشاف، ج 3، ص 619.


(3) هيچ گناهكارى گناه ديگرى را حمل نمى‏كند. سوره فاطر، آيه 15.


(4) سوره انفال، آيه 25.


/ 614