بيان آيات‏

بعد از آنكه در آيات قبل فرمود:

قرآن كتابى است مبين كه در بهترين شب بر رسول خدا (ص) نازل شد، تا رحمت خدا و انذارى از سوى وى باشد، اينك در اين آيات ارتياب و ترديد مشركين را در حقانيت قرآن يادآور شده تهديدشان مى‏كند به عذاب دنيا و عذاب روز قيامت، و به همين منظور داستان فرستادن موسى به سوى فرعون را برايشان مثل مى‏آورد كه فرعون و قومش او را تكذيب كردند و خداى تعالى غرقشان كرد.
و اين قصه خالى از اين اشاره نيست كه خداى تعالى به زودى با بيرون كردن ياغيان قريش از مكه، رسولش و مؤمنين را از شر آنها نجات مى‏دهد، و سپس سران قريش را كه به تعقيب رسول خدا (ص) و مؤمنين برمى‏خيزند هلاك مى‏نمايد.

" بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ" ضمير جمع" هم" به قوم رسول خدا (ص) برمى‏گردد، يعنى مردمى كه معاصر آن جناب بودند. و كلمه" بل" اعراض از مطلبى است كه حذف شده، مطلبى كه سياق قبلى مى‏فهماند چيست، و تقديرش اين است كه" ايشان با اين حرفها، يعنى رسالت رسول و اوصاف كتابى كه بر او نازل شده صاحب يقين و داراى ايمان نمى‏شوند، بلكه هم چنان در شك و ريب مى‏مانند، و سرگرم بازى با اشتغالات دنيوى خود هستند". اين نظريه ما بود در معناى" بل"، ولى زمخشرى گفته: اين كلمه اعراض از جمله" إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ" است «1».

" فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ" كلمه" فَارْتَقِبْ" امر از باب" ارتقاب" است، و ارتقاب به معناى انتظار است.

مى‏فرمايد: منتظر روزى باش كه آسمان دودى آشكار بياورد. و اين تهديدى است به عذابى كه از هر سو مردم را فرا مى‏گيرد.

اقوال مختلف مفسرين در باره عذاب
...