ترجمه تفسیر المیزان جلد 18

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 18

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

جاى ديگر آيه مورد بحث است، كه آيت را در خود
آسمانها و زمين دانسته، نه در خلقت آنها، و يك جا هم فرموده:" وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ" «1» و نظاير اين اختلاف تعبير بسيار است. و از همين اختلاف استفاده مى‏شود معناى اينكه" در چيزى آيت باشد" اين است كه خود آن چيز آيت باشد، هم چنان كه از اختلاف تعبير ديگرى كه در آيات بالا بود، و در يكى مى‏فرمود:" در آسمانها و زمين" و در ديگرى مى‏فرمود" در خلقت آسمانها و زمين" استفاده مى‏شود كه مراد از خلقت آسمانها و زمين خود آسمانها و زمين است، نه چيز ديگر.

حال بايد ديد چرا آسمانها و زمين را ظرف آيت دانسته، با اينكه خودش آيت است؟

در پاسخ مى‏گوييم: اين بدان عنايت است كه بفهماند جهات وجود آسمانها و زمين مختلف است، و هر جهت از جهات آنها خود آيتى است از آيات، و اگر خود آسمانها و زمين در نظر گرفته مى‏شد، چاره‏اى جز اين نبود كه همه آنها را يك آيت بگيريم، در حالى كه مى‏بينيم مثلا زمين را به تنهايى آيات شمرده و فرموده" وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ" «2» و اگر خود زمين در نظر گرفته مى‏شد بايد مى‏فرمود:" و الأرض آية للموقنين- زمين آيتى است براى اهل يقين" و آن وقت آن منظور فوت مى‏شد، و ديگر نمى‏فهمانيد كه در هستى زمين جهاتى است كه هر يك از آن جهات به تنهايى آيتى است مستقل.

پس معناى اينكه فرمود:" إِنَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ..." اين است كه براى وجود آسمانها و زمين جهاتى است كه هر جهتش دلالت دارد بر اينكه آفريدگار و مدبرش تنها خداست، و شريكى براى او نيست، براى اينكه آسمانها و زمين با حاجت ذاتيش به پديد آورنده، و با عظمت خلقتش، و بى‏نظير بودن تركيبش، و اتصالى كه در وجود اجزاء بى شمار و هول‏انگيز آن به يكديگر است، و ارتباط و اندراجى كه نظام‏هاى جزئى و مخصوص به يك يك موجودات در تحت نظام عمومى و كلى حاكم بر كل عالم دارد، همه دلالت دارد بر اينكه خالقى يكتا دارد، و همان خالق يكتا مدبر آن است. آرى، اگر براى اين عالم پديد آورنده‏اى نمى‏بود، پديد نمى‏آمد، و اگر مدبرش يكتا نبود، نظامهاى جزئى آن با يكديگر متناقض مى‏شد و تدبير مختلف مى‏گشت.

از آنچه گذشت روشن گرديد اينكه بعضى از مفسرين «3» گفته‏اند:

جمله" فى السماوات" در
تقدير" فى خلق السماوات" است، صحيح نيست، و بدون هيچ حاجتى بيهوده خود را به زحمت انداخته.

(1) و يكى از آيات او آفرينش آسمانها و زمين است. سوره روم، آيه 22.

(2) در زمين آيت‏ها هست براى اهل يقين. سوره ذاريات، آيه 20.

(3) روح المعانى، ج 25، ص 138.

/ 590