مقصود از ايمان به آيات خدا و معناى جمله" فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَ اللَّهِ وَ آياتِهِ يُؤْمِنُونَ" - ترجمه تفسیر المیزان جلد 18

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 18

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

فخر رازى در توجيه اين ترتيب گفته است:

سبب آن اين است كه اين معنا را بفهماند كه اگر ايمان داريد اين دلالت‏ها را بفهميد، و اگر ايمان نداريد، و در عين حال مى‏خواهيد داراى جزم و يقين باشيد و از شك و ترديد درآييد، اين دلائل ديگر را بفهميد، و اگر نه ايمان داريد و نه مى‏خواهيد اهل يقين باشيد، پس حد اقل در فهميدن دلائل سوم كوشش كنيد «1».

اين وجه هم به فرضى كه صحيح باشد توجيه ترتيب صفات سه‏گانه ايمان و ايقان و عقل است، نه توجيه اين كه چرا آيات سه‏گانه را بدين ترتيب ذكر كرده. علاوه بر اينكه لازمه اين توجيه آن است كه آيات سه‏گانه هيچ اختصاصى به صفات سه‏گانه نداشته باشد، بلكه همه‏اش مربوط به همه صفات باشد، و سياق آيات با چنين احتمالى مساعد نيست. از اين هم كه بگذريم از ظاهر كلام فخر رازى برمى‏آيد كه" يقين" را به" جزم"- كه همان علم باشد- تفسير كرده. و بنا بر اين تفسير، براى عقل چيزى جز حكم ظنى نمى‏ماند، و آن هم در معارف اعتقادى هيچ اعتبارى ندارد.

مقصود از ايمان به آيات خدا و معناى جمله" فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَ اللَّهِ وَ آياتِهِ يُؤْمِنُونَ"

" تِلْكَ آياتُ اللَّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَ اللَّهِ وَ آياتِهِ يُؤْمِنُونَ"

ايمان به هر چيز عبارت است از علم به آن با التزام عملى به آن، پس صرف علم و يقين به وجود چيزى بدون التزام عملى، ايمان به آن چيز نيست. خداى تعالى در اين باره مى‏فرمايد:" وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ" «2».

و نيز فرموده" وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى‏ عِلْمٍ" «3».

و كلمه" آيات" به معناى علامتهاى دلالت كننده است، پس آيات تكوينيه خدا عبارت است از امورى وجودى كه با وجود خارجى خود دلالت مى‏كند بر اينكه خداى تعالى در خلقت عالم يگانه است، و در اينكار شريكى ندارد، و به صفات كماليه متصف است و از هر نقص و حاجت منزه است.
و ايمان به اين آيات معنايش ايمان داشتن به دلالت آنها بر هستى خدا است كه لازمه داشتن چنين ايمانى، ايمان داشتن به خدا بر طبق دلالت اين ادله است، نه خدايى كه اين ادله بر آن دلالت نكند.

(1) تفسير فخر رازى، ج 27، ص 259.

(2) آن را انكار كردند با اينكه دلهايشان يقين به آن داشت. سوره نمل، آيه 14.

(3) خداى تعالى، او را در عين اينكه عالم بود گمراه كرد. سوره جاثيه، آيه 23.

/ 590