بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید
و در قرآن كريم آمده:" تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ- اين برگشتى است خاسرانه" و در دستآوردهاى خارج نيز استعمال مىشود، مانند مال، و جاه كه بيشتر موارد استعمالش هم همين موارد است، و در دستآوردهاى نفسى و معنوى نيز استعمال مىشود، مانند صحت، سلامت، عقل، ايمان و ثواب. و اين قسم خسران همان است كه خداى تعالى آن را" خسران مبين" خوانده. آن گاه مىگويد: و هر خسرانى كه خداى تعالى در قرآن ذكر كرده به همين معناى اخير است، نه خسران به معناى دستآوردهاى مالى و تجارتى «1».و در معناى كلمه" مبطلون" گفته:" ابطال" به معناى فاسد كردن و از بين بردن چيزى است، چه اينكه آن چيز حق باشد و چه باطل، و در قرآن هر دو موردش آمده، در باره ابطال حق مىفرمايد:" خَسِرَ هُنالِكَ الْمُبْطِلُونَ" «2» و در باره ابطال باطل مىفرمايد:" لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ" «3».و گاهى هم در مورد گفتن چيزى كه حقيقت ندارد استعمال مىشود، مانند آيه" وَ لَئِنْ جِئْتَهُمْ بِآيَةٍ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ «4»- هر آيت و معجزهاى كه برايشان بياورى، آنهايى كه كافرند مىگويند آنچه شما مىگوييد باطل و خالى از حقيقت است" «5».در اين آيه شريفه قيامت مظروف يوم، و يوم ظرف آن شده، با اينكه قيامت خودش يوم است، و هر دو يك چيزند، لذا در توجيهش آنچه به ذهن نزديكتر است اين است كه بگوييم: منظور از ساعت (قيامت) فعليت حوادث آن روز است، فعليت بعث و جمع خلائق و حساب و جزاء كه در اين صورت مىتوان كلمه" يوم" را ظرف اين حوادث قرار داده. و نيز در باره تكرار كلمه" يوم" در" يومئذ" نزديكتر به ذهن آن است كه بگوييم: اين كلمه تاكيد همان" يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ" است.و معناى آيه اين است: روزى كه ساعت، يعنى روز بازگشت به سوى خدا، بر پا مىشود در آن روز مبطلون، آنهايى كه حق را باطل جلوه مىدادند و از آن اعراض مىكردند زيانكار مىشوند." وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا ..."(1) مفردات راغب، ماده" خسر".(2) سوره غافر، آيه 78.(3) سوره انفال، آيه 8.(4) سوره روم، آيه 58.(5) مفردات راغب، ماده" بطل".