بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید
توضيح اينكه: مشركين هر چند خلقت هيچ موجودى را به خدايان خود نسبت نمىدادند، بلكه تنها تدبير را به آنها مستند مىكردند و خلقت را خاص خدا مىدانستند، هم چنان كه خداى تعالى در اين باره فرموده:" وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ" «1»و نيز فرموده:" وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ" «2».و ليكن از آنجايى كه خلقت از تدبير جدا نيست، لا جرم اين نكته باعث شده آنكه مدبر است سهمى از خلقت هم داشته باشد، و بدين جهت به پيامبر گرامى خود دستور مىدهد: از ايشان از سهم خدايشان بپرسد كه چقدر از خلقت آسمانها و يا زمين سهم دارند، پس تدبير در عالم بدون خلقت معنا ندارد." ائْتُونِي بِكِتابٍ مِنْ قَبْلِ هذا أَوْ أَثارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ" - كلمه" هذا" اشاره به قرآن است. و مراد از آوردن كتابى قبل از قرآن، آوردن كتابى آسمانى از قبيل تورات است كه از ناحيه خدا نازل شده باشد، و در آن از شركت خدايان مشركين در خلقت آسمانها و زمين خبر داده باشد.و كلمه" أثارة"- به طورى كه راغب گفته- مصدر و به معناى نقل و روايت است.وقتى مىگوييم" اثرت العلم" معنايش اين است كه من آن علم را روايت كردم. و مصدر اين فعل همان طور كه" اثاره" مىآيد" اثر" و" اثرة" نيز مىآيد. و اصل معناى اين واژه پيروى و دنبال كردن جاى پاى كسى بوده «3» بنا به گفته وى كلمه" أثارة" هر چند مصدر است، اما مصدر به معناى مفعول- يعنى ماثور- است يعنى: علمى كه نقل و روايت شده باشد و ثابت كند كه خدايان مشركين در خلقت قسمتى از آسمانها و زمين شريك خدا هستند. ولى غالب مفسرين كلمه مذكور را به معناى" بقيه" معنا كردهاند. اين معنا هم قريب به همان معناى سابق است.و معناى آيه اين است كه: اگر راست مىگوييد، براى من از كتابهاى آسمانى قبل از قرآن دليلى بياوريد كه دلالت كند بر اينكه خدايان شما در خلقت قسمتى از آسمانها و يا خلقت قسمتى از زمين شركت دارند. و اگر كتابى آسمانى نمىآوريد حد اقل دليل علمى منقولى- و يا بقيهاى از علم موروثى خود- بياوريد كه اين ادعاى شما را اثبات كند.(1) اگر از ايشان بپرسى آسمانها و زمين را چه كسى آفريده؟ خواهند گفت خدا. سوره زمر، آيه 38.(2) اگر از ايشان بپرسى چه كسى خلقشان كرده خواهند گفت خدا. سوره زخرف، آيه 87.(3) مفردات راغب، ماده" اثر".
لطفا منتظر باشید ...
