تحقيق در كلمه الله - الهیات در نهج البلاغه نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

الهیات در نهج البلاغه - نسخه متنی

لطف الله صافی گلپایگانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

تحقيق در كلمه الله

چنانكه اشاره شد 'اله' اسم است از براى خدا يعنى خالق و رب و مالك و مدبر و عالم و جامع جميع صفات كمال بدون اينكه تفرد يا تعدد در آن لحاظ شده باشد و اگر هم فرض شود كه در اصل وضع لغوى موضوع له آن واحد و خداى يگانه و يكتا بوده است بر اثر كثرت اطلاق آن بر غير خدا در عرف اهل لغت اين مفهوم،
مجرد از تعدد و توحيد است و لذا قرآن مجيد هم به مساله حصر مصداق آن در واحد تاكيد و تصريح نموده است و انحصار مصداق آن را در 'الله' در ضمن دهها آيه تذكر داده است.

و اما 'الله' پس در دلالت آن بر ذات جامع جميع صفات كماليه و خدايى كه مليين و انبيا به آن معتقد و مردم را به آن دعوت نموده اند شكى نيست و در السنه و افواه عرب بر غير او اطلاق نشده است چون مدلولش ذات مستجمع صفات كمال است و از آن جمله واحديت و احديت است خواه اين دلالت از اين جهت باشد كه كلمه 'الله' به وضع تعيينى علم باشد براى او يا اينكه مركب باشد از 'ال' تعريف و 'اله' كه پس از حذف همزه 'اله' 'الله' خوانده شده چنانكه بعضى بزرگان اين را اظهر دانسته اند.

بنابراين با دخول الف و لام تعريف كه در اينجا براى عهد است از آن خداى يگانه و مصداق واحد و حقيقى و منحصر بفرد 'اله' اراده شده و به غلبه به وضع تعينى علم شده براى ذات مقدس الوهيت- جل اسمه- على هذا مفاد كلمه ى توحيد نفى الوهيت غير خدا و اثبات حصر مصداق آن در خداوند متعال است به همان مفهوم عام و كاملى كه الوهيت دارد.

تذكر لازم: از آنچه تحقيق شد نبايد چنان گمان شود كه دعوت انبيا متضمن دعوت به توحيد در عبادت نيست زيرا از دهها آيه ى قرآن كريم استفاده مى شود كه تمام انبيا به توحيد عبادت دعوت كرده اند از جمله در اين آيه: 'و لقد بعثنا فى كل امه رسولا ان اعبدوا الله و اجتنبوا الطاغوت'. [ سوره ى نحل، آيه ى 36. ]

و در آيه هاى متعدد نيز بخصوص آياتى كه رسالت پيامبرانى مثل نوح، صالح، شعيب و هود را شرح داده است دعوت آنها را كه به پرستش خداى يگانه بوده به صراحت بيان فرموده است. اما با توجه به آيات ديگر معلوم است كه دعوت انبياء در اين خلاصه نمى شود و در واقع عبادت خدا جنبه عملى دعوت آنهاست كه بر جنبه
علمى و عقيدتى دعوت آنها متفرع است لذا معنايش گسترده تر از عبادت و پرستشى است كه اگر براى غير خدا باشد شرك در عبادت و كاشف از شرك اعتقادى و فساد عقيده است بلكه بر پذيرش مطلق اغواى شيطان حتى در ترك واجبات و محرمات نيز عبادت اطلاق مى شود و بر مطلق اطاعت دستورات شرعى اگر چه عبادت عرفى و اصطلاحى نباشد و حتى بر شنيدن سخن ناطق و واعظ نيز اطلاق مى شود.

حاصل اين كه: مفهوم عام عبادت كه شامل اطاعت از شيطان و طاغوتهاى هر زمان كه مدعى خدايى هم نيستند غير از مفهوم خاص آن است كه نسبت به غير خدا شرك و خروج از توحيد عبادت مى شود و در تشخيص موارد آن گاهى اشتباهاتى روى مى دهد، غرض ورزيهايى مى شود كه موحد، مشرك و يا مشرك، موحد شمرده مى شود.

/ 80