محمّد (صلّى الله عليه وآله وسلّم) و نماز - سیمای نماز نسخه متنی

عيسى در گهواره گفت: همانا من بنده ى خدايم، به من كتاب آسمانى عنايت شده و به شرف نبوّت آراسته ام و هر كجا باشم براى جهانيان مايه ى بركت و رحمتم. من تا زنده ام دستو دارم نماز را به پاى دارم و زكات مال بپردازم. من مأمورم به مادر نيكى كنم و از شقاوت دورم. سلام حق بر من روزى كه به دنيا آمدم و روزى كه مىميرم و روزى كه در قيامت مبعوث مىشوم..

محمّد (صلّى الله عليه وآله وسلّم) و نماز

مسائلى كه در باب نماز در آيين رسول خدا (صلّى الله عليه وآله وسلّم) مطرح است در هيچ فرهنگى مطرح نبوده است.

نماز در اسلام محمّدى حقيقتى جامع و واقعيّتى كامل است كه در پرتو آن انسان به آداب الهى مؤدّب مىشود و طريق رشد و كمال و عرفان و طريقت و عشق و حقيقت را مىپيمايد.

نماز در آيين محمّد (صلّى الله عليه وآله وسلّم) بال پرقدرتى است كه اگر با شرايط مخصوص به خودش انجام بگيرد، انسان را تا مقام قرب و وصال محبوب ابدى و معشوق سرمدى پرواز مىدهد.

عارفان عاشق و واصلان كامل مىفرمايند: نماز معجونى است كه حضرت شارع حكيم آن را ترتيب فرموده و به لطف عميم خود تركيب نموده است.

مشخص است كه هر جزء آن مبتنى بر حكمتى، و مقتضى سرّى و مصلحتى است، و هويدا و مبرهن است كه افضل اعمال بنى آدم سجده كردن است. چنانكه صريح اخبار و صحيح اعتبار بر آن ناطق و شاهد است، صادق از آنكه اعضاى سبعه را در آن حال مصلّى بر خاك گذارده و مجمع النّورين كه اشرف جوارح است بر زمين مالد و به زبان نياز به درگاه كريم كارساز بنده نواز نالد.

در حديثى بسيار مهم از قول رسول خدا (صلّى الله عليه وآله وسلّم) آمده است:

* اِنَّمَا الْعِلْمُ ثَلاثَةٌ: ايَةٌ مُحْكَمَةٌ، اَوْ فَريضَةٌ عادِلَةٌ، اَوْ سُنَةٌ قائِمَةٌ...(1).

آيه ى محكمه تفسير به توحيد و معرفة اللّه شده، و فريضه ى عادله به اخلاق و تزكيه ى نفس معنا گشته، و سنّت قائمه به فروع شريعت محمّدى تبيين شده است.

نماز معجونى است كه اجزاء آن از اين سه علم تركيب گشته و جامعه اى است كه از اين سه رشته دوخته شده و حقّه اى است كه در آن اين سه گوهر نفيس اندوخته گشته و صدفى است كه اين سه لؤلؤناياب را در بر دارد و منبعى است كه اين سه چشمه از آن منفجر گردد، و اين همه در رابطه با نماز اسلام محمّدى است.

اما اشتمال نماز بر توحيد، آن است كه افتتاح نماز با تكبيرة الاحرام است و مفهوم تكبير، توحيد ذات و نفى صفات است، و بلند كردن انگشتان دهگانه كه هر يك دليل و نشانه اى بر صفات جلاليّه و جماليّه است كه انسان به هنگام راه يافتن به نماز بايد متوجّه اين معانى بلند آسمانى و مفاهيم جانانه ى ملكوتى باشد.

اما اشتمال نماز تزكيه ى اخلاق به اين است كه طهارت بر دو نوع است:

طهارت ظاهر از خبائث و احداث، و طهارت باطن از ذمايم اخلاق. و چنانكه تطهير ظاهر، شرط صحت نماز است، همچنان تطهير باطن نيز شرط قبولى اين عبادت الهيّه است.

و اشتمال نماز بر سنّت قائمه از اين جهت است كه نماز اشرف عبادات و افضل طاعات است و در فروع، هيچ عملى باآن برابرى نمى كند.

1 ـ كافى: 1 / 24.