پرسش 22 : روزه روز عاشورا چه حكمى دارد؟
پاسخ :
روز عاشورا روز عزاست، اگر آدمى بتواند كمتر به خوردن و آشاميدن روى آورد خالى از پاداش نيست ليكن روزه دار بودن در آن روز، مورد تأكيد قرار نگرفته; بلكه كراهت دارد گرچه در دوران جاهليت و نيز در اسلام پيش از اعلام وجوب روزه واجب، مسلمانان روزه مستحبى در آن روز مى گرفتند.زراره و محمّد بن مسلم از امام باقر(عليه السلام) درباره روزه عاشورا سؤال كردند، آن حضرت فرمود:«كانَ صَوْمُهُ قَبْلَ شَهرِ رَمَضان، فَلَمّا نَزَلَ شَهْرُ رَمَضان تُرِكَ». «پيش از وجوب روزه رمضان، روز عاشورا روزه مى گرفتند، ولى پس از آن، روزه آن روز متروك شد.»مرحوم سيّد بن طاووس در اقبال مى نويسد: «اِعْلَمْ أنَّ الرّوايات وَرَدَتْ مُتَنافِراتٌ في تَحريم صَوْمِ يوم عاشُوراء على وجه الشّماتات...» سپس به روايتى از حضرت رضا(عليه السلام) استدلال مى كند كه آن حضرت فرمود:«اِنّهُ يَومٌ صامَ فيهِ الأدعياءُ مِنْ آلِ زياد لِقَتْلِ الحُسَيْنِ(عليه السلام) وَ هُوَ يَوْمٌ يَتَشأَّمُ بِهِ آلُ مُحمّد(عليهم السلام) ويَتَشأَّمُ بِهِ أهْلُ الإسْلام».«عاشوراء «روزى كه خاندان نامشروع ابن زياد به شكرانه كشته شدن امام حسين(عليه السلام) روزه گرفتند، ولى خاوندان پيامبر(صلى الله عليه وآله) و مسلمانان آن را شوم مى دانند.»امام صادق(عليه السلام) نيز فرمود:«مَا هُوَ يَوْمُ صَوْم وَ مَا هُوَ إِلاَّ يَوْمُ حُزْن وَ مُصِيبَة دَخَلَتْ عَلَى أَهْلِ السَّمَاءِ وَ أَهْلِ الاَْرْضِ وَ جَمِيعِ الْمُؤْمِنِينَ».«عاشورا روز روزه دارى نيست، بلكه روز اندوه و مصيبت براى آسمانيان و زمينيان و تمام مؤمنان است.»
مرحوم شيخ عباس قمّى رضوان الله تعالى عليه در اعمال روز عاشورا مى نويسد: شايسته است كه شيعيان در اين روز از خوردن و آشاميدن امساك كنند، بى آنكه قصد روزه نمايند و در آخر روز ـ بعد از عصر ـ افطار كنند به غذايى كه اهل مصيبت مى خورند; مثل ماست يا شير و امثال آن، نه غذاهاى لذيذ.علاّمه مجلسى در «زاد المعاد» آورده است: بنى اميّه اين دو روز ـ تاسوعا و
عاشورا ـ را براى بركت و شماتت (شادى و خرسندى) بر قتل آن حضرت روزه داشتند و احاديث بسيار در فضيلت اين روز و روزه آنها بر حضرت رسول(صلى الله عليه وآله) بسته اند و از طريق اهل بيت(عليهم السلام) احاديث بسيار در مذمّت روزه اين دو روز به خصوص روز عاشورا وارد شده است.