راه روشن جلد 8

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

راه روشن - جلد 8

ملا محسن فیض کاشانی؛ مترجم: سیدمحمد صادق عارف

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

غزّالى مى‏گويد: از عطاء بن يسار نقل شده كه پيامبر خدا (صلّى الله عليه وآله) به عمر بن خطّاب فرمود:

«اى عمر چگونه خواهى بود هنگامى كه بميرى و قومت تو را ببرند و جايى را به طول سه ذراع در يك ذراع و يك وجب برايت اندازه گيرى كنند سپس به سويت باز گردند و تو را غسل دهند و كفن كنند و حنوط دهند پس از آن تو را بردارند و در آن جا بگذارند و بعد خاك بر تو بريزند و دفن كنند، و چون آنها از نزد تو باز گردند دو فتّان گور يعنى منكر و نكير به سوى تو آيند در حالى كه آواز آنها مانند غرّش رعد و چشمانشان همچون برق جهنده است، موهايشان بر زمين كشيده مى‏شود و با دندانهايشان زمين را مى‏خراشند، پس از آن تو را مى‏جنبانند و بانگها بر تو مى‏زنند، اى عمر در اين هنگام چگونه خواهى بود؟ عمر گفت:

آيا عقلى نظير آنچه اكنون دارم با من خواهد بود؟ فرمود: آرى، گفت: پس آنها را كفايت خواهم كرد.»

اين روايت صريح است بر اين كه با مرگ عقل دگرگون نمى‏شود و تنها بدن و اعضا تغيير مى‏يابد و ميّت به همان گونه كه در زندگى دنيا بوده داراى خرد و ادراك و عالم به آلام و لذّات خويش است و هيچ گونه دگرگونى در عقل او روى نخواهد داد. چه عقلى كه ادراك كننده است از اين اعضا نيست بلكه چيزى درونى است كه نه طول دارد و نه عرض بلكه در ذات خود قسمت پذير نيست و اوست كه اشيا را درك مى‏كند. و اگر در اين جا همه اعضاى انسان پراكنده شود و تنها جزئى كه ادراك كننده است و قابل تجزيه و تقسيم نيست باقى بماند انسان عاقل به همه كمالاتش همچنان پا بر جا و باقى است و پس از مرگ نيز به همين گونه خواهد بود چه مرگ در آن جزء حلول نمى‏كند و عدم عارض آن نمى‏شود.

مى‏گويم: سپس غزّالى اخبارى را درباره فشار قبر و اين كه اعمال نيك مؤمن در گور گرد او را گرفته و به او كمك مى‏كنند ذكر كرده و آنها را به كسانى نسبت داده كه به روايات آنها وثوقى نيست، لذا ما از آنها چشم مى‏پوشيم و آنچه را از طريق خاصّه (شيعه) در اين باره وارد شده نقل مى‏كنيم:

در كافى از امام صادق (عليه السلام) روايت شده كه فرموده است: «از او سؤال مى‏شود در حالى كه وى گرفتار فشار قبر است».

از آن حضرت پرسيدند: آيا كسى از فشار قبر رهايى مى‏يابد؟ فرمود: «از آن به خدا پناه‏

/ 443