آيه: 67 يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ - تفسیر نور سوره المائدة نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

تفسیر نور سوره المائدة - نسخه متنی

محسن قرائتی‏

نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
لیست موضوعات
افزودن یادداشت
افزودن یادداشت جدید

آيه: 67 يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ

ترجمه:

اي پيامبر! آنچه را از سوي پروردگارت به تو نازل شده است (در مورد ولايت و جانشيني حضرت علي ) اعلام كن واگر چنين نكني ، رسالت الهي را نرسانده اي و (بدان كه ) خداوند تو را از (شرّ) مردم (و كساني كه تحمّل شنيدن اين پيام مهم را ندارند) حفظ مي كند. همانا خداوند گروه كافران را هدايت نمي كند.

نكته ها:

اين آيه به دلايلي كه خواهد آمد مربوط به جانشيني حضرت علي (ع) و نصب او به ولايت در غدير خم به هنگام برگشت پيامبر اكرم (ص ) از سفر حج در سال دهم هجري است .

جالب اينكه اين آيه در ميان دو آيه اي قرار گرفته كه مربوط به اقامه كتاب آسماني است و شايد اشاره به اين باشد كه ميان رهبر معصوم و اقامه ي كتاب آسماني ، پيوند محكمي برقرار است . آري ، امام است كه مي تواند كتاب آسماني را به پا دارد و اين كتاب خداست كه مي تواند امام واقعي را معرّفي كند.

همه ي مفسّران شيعه به اتكاي روايات اهل بيت : و نيز بعضي از مفسّران اهل سنت به عنوان يكي از مصاديق ، آيه را مربوط به نصب حضرت علي (ع)در غدير خم به ولايت و امامت دانسته اند. (144) جالب آنكه صاحب تفسير المنار از مسند احمد و ترمذي و نسائي و ابن ماجه ، حديث ((من كنت مولاه فعلي ّ مولاه )) را با سند صحيح و موثّق بيان كرده است و سپس با دو جمله به خيال خود در آن تشكيك نموده است : اوّل اينكه مراد از ولايت ، دوستي است . (غافل از آنكه دوستي نياز به بيعت گرفتن و تبريك گفتن و آن همه تشريفات در غدير خم نداشت ) دوّم آنكه اگر حضرت علي (ع)امام و رهبر بعد از رسول اكرم (ص )بود، چرا فرياد نزد و ماجراي نصب خود را در غدير نگفت !? (غافل از آنكه در سراسر نهج البلاغه و كلمات حضرت علي (ع)ناله ها و فريادها مطرح است ، ولي صاحب المنار گويا آن ناله ها و فريادها را نشنيده است . (145) .

در تمام قرآن تنها در اين آيه است كه پيامبر اكرم (ص ) نسبت به كتمان پيام ، تهديد شده كه اگر نگويي ، تمام آنچه را كه در 23 سال رسالت گفته اي هدر مي رود. پس بايد ديد چه پيام مهمي است كه اين گونه بيان مي شود?.

پيامبر اكرم (ص ) به حضرت علي (ع) فرمود: ((لو لم ابلغ ما امرت به من ولايتك لحبط عملي )) اگر آنچه درباره ولايت تو است به مردم نرسانم تمام اعمال من محو مي شود. (146) .

در اين آيه چند نكته است كه جهت گيري محتوايي آن را روشن مي كند:.

1- سوره مائده ، در اواخر عمر شريف پيامبر نازل شده است .

2- در اين آيه ، بجاي ((يا أيّها النّبي ))، تعبير (يا أيّها الرّسول ) آمده است ، كه نشانه ي يك رسالت مهم است .

3- به جاي فرمان ((أبلغ ))، فرمان (بلّغ ) آمده كه نشانه ي ابلاغ قطعي ورسمي ومهم است .

4- پيامبر نسبت به نرساندن يك پيام مهم تهديد شده كه اگر نگويد، همه ي زحماتش به هدر مي رود.

5- رسول خدا(ص ) از عواقب كاري هراس دارد كه خداوند او را دلداري مي دهد كه ما تو را از شر مردم نگه مي داريم .

6- پيامبر، از جان خود نمي ترسد. زيرا در روزگار تنهايي كه با بت ها مبارزه مي كرد و در جنگ ها كه با مشركين درگيري نظامي داشت ، از خطرها نمي ترسيد. (در حالي كه سنگباران مي شد، و يارانش شكنجه مي شدند، حالا در اواخر عمر و در ميان اين همه يار بترسد!?).

7- در آيه ، پيامي است كه به لحاظ اهميّت ، با همه پيام هاي دوران نبوّت و رسالت ، برابر است كه اگر اين پيام به مردم نرسد، گويا همه ي پيام ها محو مي شود.

8- محتواي پيام ، بايد مسأله اي اساسي باشد، وگرنه در مسائل جزئي و فردي ، اين همه تهديد و دلداري لازم نيست .

9- پيام آيه ، مربوط به توحيد و نبوّت و معاد نيست ، چون اين اصول ، در روزهاي اوّل بعثت در مكّه بيان شده و نيازي به اين همه سفارش در اواخر عمر آن حضرت ندارد.

10- پيام آيه ، مربوط به نماز، روزه ، حج ، زكات ، خمس وجهاد هم نيست ، چون اينها در طول

23- سال دعوت پيامبر بيان شده و مردم نيز به آن عمل كرده اند و هراسي در كار نبوده است .

پس ، محتواي اين پيام مهم كه در اواخر عمر شريف پيامبر(ص )نازل شده چيست ? روايات بسياري از شيعه و سنّي ، ما را از تحيّر نجات داده و راه را نشان مي دهد. روايات مي گويد: آيه مربوط به هجدهم ذيحجه سال دهم هجري در سفر حجهالوداع پيامبر اسلام است ، كه آن حضرت در بازگشت به سوي مدينه ، در مكاني به نام ((غدير خم )) به امر الهي فرمان توقّف داد و همه در اين منطقه جمع شدند. مكاني كه هم آب و درخت داشت و در گرماي حجاز، كارساز بود و هم محل ّ جداشدن كاروان هاي زائران مكّه بود و اهل يمن ، عراق ، شام ، مدينه و حبشه از هم جدا مي شدند.

در آنجا، پيامبر خدا در ميان انبوه ياران ، بر فراز منبري از جهاز شتران قرار گرفت و خطبه اي طولاني خواند. ابتداي خطبه ، توحيد، نبوّت و معاد بود كه تازگي نداشت . سخن تازه از آنجا بود كه پيامبر، خبر از رحلت خود داد و نظر مسلمانان را نسبت به خود جويا شد. همه نسبت به كرامت و عظمت و خدمت و رسالت او در حد اعلا اقرار كردند. وقتي مطمئن شد كه صدايش به همه ي مردم ، در چهار طرف مي رسد، پيام مهم خود را نسبت به آينده بيان كرد.

و فرمود: ((من كنت مولاه فعلي ّ مولاه )) هر كه من مولاي اويم ، اين علي ّ مولاي اوست و بدين وسيله جانشيني حضرت علي (ع)را براي پس از خود به صراحت اعلام داشت . امّا پس از وفاتش ، وقتي حضرت زهرا3به در خانه هاي مردم مي رفت و مي گفت : مگر نبوديد و نشنيديد كه رسول خدا در غدير خم چه فرمود? مي گفتند: ما در غدير خم ، در فاصله دوري بوديم و صداي پيامبر را نمي شنيديم !!اللّله اكبر از كتمان ، از ترس ، از بي وفايي و از دروغ گفتن به دختر پيامبر خدا.

آري ، مردم با دو شاهد، حق ّ خود را مي گيرند، ولي حضرت علي (ع) با وجود ده ها هزار شاهد، نتوانست حق ّ خود را بگيرد. امان از حب ّ دنيا، حسادت و كينه هاي بدر و خيبر و حنين كه نسبت به حضرت علي ّ (ع) در دل داشتند.

امام باقر(ع)فرمودند: ((بني الاسلام علي خمس علي الصلاه و الزّكاه و الصوم و الحج و الولايه و لم يناد بشي ء كما نودي بالولايه فاخذ النّاس باربع و تركوا هذه ))، اسلام بر پنج چيز استوار است : بر نماز، زكات ، روزه ، زكات و ولايت اهل بيت و چيزي به اندازه ي ولايت مورد توجّه نبود، امّا مردم چهارتاي آن را پذيرفتند و ولايت را ترك كردند (147) !.

امام رضا(ع) فرمود: بعد از نزول اين آيه كه خداوند ضامن حفظ رسول اكرم (ص ) شد، (والله يعصمك من النّاس ) پيامبر هر نوع تقيّه را از خود دور كرد. (148) .

پيام ها:

1- نوع خطاب ، بايد با نوع هدف ، هماهنگ باشد. چون هدف ، رسالت و پيام رساني است ، خطاب هم (يا أيّها الرّسول ) است .

2- انتخاب رهبر اسلامي (امام معصوم ) بايد از سوي خداوند باشد. (بلّغ ما انزل اليك من ربّك )

3- گاهي ابلاغ پيام الهي بايد در حضور مردم و مراسم عمومي و با بيعت گرفتن باشد، ابلاغ ولايت با سخن كافي نيست ، بلكه بايد با عمل باشد. (و ان لم تفعل ) به جاي ((ان لم تبلغ ))

4- احكام و پيام هاي الهي ، همه در يك سطح نيست . گاهي كتمان يك حقيقت ، با كتمان تمام حقايق برابر است . (و ان لم تفعل فما بلّغت رسالته )

5- اگر رهبري صحيح نباشد، مكتب نابود و امّت گمراه مي شود. (فمابلّغت رسالته )

6- ركن اصلي اسلام ، امامت و حكومت است . (وان لم تفعل فما بلّغت رسالته )

7- انكار ولايت ، نوعي كفر است . (ان ّاللّله لايهدي القوم الكافرين )

8- عنصر زمان و مكان ، دو اصل مهم در تبليغ است . (با توجّه به اينكه اين آيه در هجدهم ذي الحجّه و در محل جدا شدن كاروان هاي حج نازل شد)


144-تفاسير كبير فخررازي و المنار
145-اين سطرها را در شب شهادت حضرت علي (ع)، نيمه شب 21 ماه رمضان 1380 نوشتم
146-تفسير نورالثقلين وامالي صدوق ،ص 400
147-كافي ، ج 2، ص 18
148-تفسير نورالثقلين و عيون اخبارالرضا، ج 2، ص 130

/ 121