آيه: 82 أَفَلاَ يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللّهِ لَوَجَدُواْ فِيهِ اخْتِلاَفًا كَثِيرًا
ترجمه:
چرا در معانى قرآن تدّبر نمى كنند؟ در حالى كه اگر اين قرآن، از طرف غير خدا بود قطعاً اختلاف هاى بسيارى در آن مى يافتند.نكته ها:
از تهمت هايى كه به پيامبر اسلام مى زدند، آن بود كه قرآن را شخص ديگرى به محمّد صلى الله عليه وآله ياد داده است: يُعلّمه بشر (332) اين آيه در پاسخ آنان نازل شده است. معمولاً در نوع سخنان و نوشته هاى افراد بشر در درازمدّت تغيير، تكامل و تضاد پيش مى آيد. امّا اين كه قرآن در طول 23 سال نزول، در شرايط گوناگون جنگ و صلح، غربت و شهرت، قوّت و ضعف، و در فراز و نشيب هاى زمان آن هم از زبان شخصى درس نخوانده، بدون هيچگونه اخت لاف و تناقض بيان شده، دليل آن است كه كلام خداست، نه آموخته ى بشر. فرمان تدبّر در قرآن براى همه و در هر عصر ونسلى، رمز آن است كه هر انديشمندى هر زمان، به نكته اى خواهد رسيد. حضرت على عليه السلام درباره ى بى كرانگى مفاهيم قرآن فرموده است: بَحراً لايُدرك قَعره (333) قرآن، دريايى است كه تهِ آن درك نمى شود.پيام ها :
1- انديشه نكردن در قرآن، مورد توبيخ و سرزنش خداوند است. افلا يتدبرون 2- تدبّر در قرآن داروى شفابخش نفاق است. و يقولون طاعة... افلا يتدبرون... 3- راه گرايش به اسلام و قرآن، انديشه و تدبر است نه تقليد. افلا يتدبرون 4- قرآن همه را به تدبّر فراخوانده است و فهم انسان به درك معارف آن مى رسد. افلا يتدبّرون القرآن 5 - پندار وجود تضاد و اختلاف در قرآن، نتيجه ى نگرش سطحى و عدم تدبّر و دقّت است. افلايتدبّرون 6- قرآن، دليل حقّانيت رسالت پيامبر است. لو كان من عند غير اللَّه... 7- يكدستى و عدم اختلاف در آيات نشان آن است كه سرچشمه ى آن، وجودى تغيير ناپذير است. لو كان من عند غير اللّه 8 - هرچه از طرف خداست حقّ و ثابت و دور از تضاد و پراكندگى و تناقض است. لو كان من عند غير اللَّه لوجدوا... 9- در قوانين غير الهى همواره تضاد و تناقض به چشم مى خورد. لو كان من عند غير اللَّه لوجدوا... 10- اختلاف، تغيير وتكامل، لازمه ى نظريات انسان است. لوجدوا فيه اختلافاً 11- براى ابطال هر مكتبى، بهترين راه كشف و بيان تناقض هاى آن است. لوجدوا فيه اختلافاً كثيراً332-تفسير عيّاشى، ج 1، ص 258.
333-نحل، 103.