تَبَوُّءْ - تحقیقی در زمینه مفردات سوره حشر (2) نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

تحقیقی در زمینه مفردات سوره حشر (2) - نسخه متنی

حسینعلی ترکمانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

تَبَوُّءْ

والّذين تَبَوَّؤُا الدارَ والايمانَ مِن قبلهم يُحبُّونَ من هاجَرَ اليهم... (حشر / 9).

ترجمه شماره 1: و آنان كه جايگاه ساختند...

ترجمه شماره 2: و كساني كه ... در ديار خود بوده‏اند ...

ترجمه شماره 3: جماعت انصار كه پيش از (هجرتِ) مهاجرين، مدينه را خانه ايمان گردانيدند...

ترجمه شماره 4: و آنان كه جايگزين شدند...

ترجمه شماره 5: و كساني كه پيش از آنان در سراي اسلام (مدينه) جاي گرفتند.

ترجمه شماره 6: كساني از اهل مدينه كه در مدينه ... جاي دارند.

ترجمه شماره 7: آنان كه پيش از مهاجرين در ديار خود بوده و ايمان آورده بودند.

واژه شناسي

كلمه «تَبَوُّءْ» مصدر باب تفعّل از ماده «بَوَءَ» است. اين كلمه به گفته ابن فارس داراي دو معني اصلي است:

«معني اول: الرجوع الي الشي‏ء؛ مراجعه به چيزي نمودن، جايي را منزل قراردادن، محلي را پناهگاه خود قرار دادن است، همان گونه كه در دامنه كوه‏ها و دشت‏ها خيمه مي‏زنند.

و عبارت: بَوَّءَهم اللّه‏ تعالي مَنزِلَ صدقٍ، يعني خداوند آنان را در منزل صدق و ايمني جاي داد، بازگرداند.

معني دوم: تساوي الشيئين؛ همسنگ بودن دو چيز را گويند. به عنوان مثال وقتي گفته شود: اِنَّ فلانا لَبَوءٌ لفلانٍ، اي اِنْ قُتِل به كان كفوا، (مفهوم قصاص را مي‏رساند) در مقابل قتل كسي، قاتل را جاري مجراي آن قراردادن و خون آن را كفو و نظير خون مقتول قراردادن و او را قصاص نمودن است».6
راغب اصفهاني نيز همين تحليل را دارد و معتقد است كه معناي اصلي «بَواءْ»، «مساوات الاجزاء في المكان» است كه مخالف آن «نَبْو» است. جان قاتل و مقتول جاري مجراي يكديگر است. دو داماد هر دو نسبت يكسان با پدر زن خود دارند، نسبت آن دو را «بَواء» گويند. در آيه ديگر فرموده: «فقد باءَ بغضبٍ مِنَ اللّه‏ِ» (انفال / 16)، يعني غضب الهي معادل فرار از جنگ است؛7 يا وقتي گفته مي‏شود: «... فَلْيَتَبَوّء مقعده من النار»8 جايگاه آتشين، همسنگ و همدوش با عمل دروغ بستن به پيامبر(ص) است.

به گفته ابن منظور «تبوء» داراي دو معني است: همسنگي، تساوي و همدوشي و نيز رجوع به منزل و محل و مسكن خاصي.9

بررسي و داوري

مقصود از «تَبَوَّء» در اين آيه، معناي دوم از اين مصدر است؛ يعني جاي گرفتن و سكني گزيدن در شهر مدينه. در اين شهر بود كه پايه‏هاي اساسي حكومت اسلامي كه بهترين نمود از تحقق ايمان عملي مسلمين است، شكل گرفت. سكني گزيني انصار در شهر ايمان، قبل از مهاجرت مهاجرين به مدينه، صورت گرفت. بنابراين، بجز ترجمه شماره 5، بقيه ترجمه‏ها ناقص، بلكه نارواست، زيرا سكونت انصار در مدينه، به تنهايي موجب امتياز نيست بلكه امتياز آن توصيفي است كه از اين شهر به عنوان سراي اسلام و ايمان به عمل آمده و زمينه ساز نهاد نوپاي حكومت اسلامي گرديده است.

ترجمه پيشنهادي ما از آيه مورد بحث چنين است:

«و آنان كه پيش از مهاجرين در سراي اسلام و ايمان (مدينه) جاي گزيده (يا پناه گرفته) بودند، كساني را كه به سوي آنان هجرت كرده‏اند دوست مي‏دارند و نسبت به آنچه به آنان داده شده در دل خود احساس نياز نمي‏كنند ...».

/ 10