از آن تحول تكاملى كه پيامبر اسلام بوجود آورده بود ، منحرف گشته بهمان نقطه برگشته ايد كه مبدء حركت تكاملى شما بود
نه چو تو هر روز واپس تر روى سوى سنگى ميروى از گوهرى
سوى سنگى ميروى از گوهرى سوى سنگى ميروى از گوهرى
چرا به قهقرا برگشته ايد ، مگر پيامبر شما را از منجلاب بيرون نكشيد مگر راه را پيش پاى شما هموار نساخت كجا بوديد و امروز بكجا رسيديد مگر پيامبرى كه فرياد مى زد : لا اِكْراهَ فِى الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَىِّ 1 . ( اكراه و اجبارى در دين نيست ، رشد و گمراهى آشكار و از يكديگر تفكيك گشته اند ) شما را مجبور به حركت تكاملى كرده بود كه امروز با رفتن او از اين دنيا بحال اولى خود برگشته ايد ؟ اينهمه پافشارى روى جهل و خودخواهى براى چيست ؟ كجا رفت آن عظمت هاى انسانى كه در حيات پيامبر بدست آورده بوديد ؟ كو آن صميميت ها و صفا و خلوص سازنده اى كه پيامبر در درون شما حكمفرما نموده بود ؟ براستى شما همان اشخاصيد ؟ آيا شماييد كه ابديت را در فروغ چشمان پيامبر ديده بوديد ؟ آيا شماييد كه عدالت و حق طلبى پيامبر ، شما را بطور رسمى وارد تاريخ انسانها كرده بود ؟ چنين مى نماييد كه نه محمدى ( ص ) در سرزمين شما بوده است ، نه جنبش و حركت و تحول تكاملى كه با پيكارهاى برونى و درونى آغاز شده بوده از روى حقيقت بشما مى گويم : ( 1 ) البقره آيه 56 . [ 235 ] امروز كه شما در اين موقعيت قرار گرفته ايد ، شبيه بهمان روزيست كه پيامبر در آن مبعوث گشته ، تبليغ رسالت خود را آغاز نمود . در آنروز پيامبر روياروى مردمى قرار گرفته بود كه در جهل و نادانى غوطه ور بودند . راه از چاه تشخيص داده نمى شد ، شرك به خدا شايع ، زنده به گور كردن فرزندان به جهت تعصب كورانه درباره دختران رايج بود . هدفى جز درهم و دينار ديده نمى شد . صلح و جنگ آنان بهيچ مبناى صحيح استوار نبود . اصول و قوانين زندگى مادى و معنوى درهم و برهم بود و شمشير بجاى منطق و هوى و هوس كار تعقل را انجام مى داد . در ميان چنين مردمى پيامبر اسلام اقدام به تبليغ رسالت نمود . و با اين تبليغ آنان را در بوته آزمايش قرار داد . آيات الهى را به آنان عرضه كرد ، واقعيات را در اختيار آنان گذاشت . امروز وضع شما مردم پس از گذشت ساليان متمادى وضع همان دوران است كه خداوند مرا مانند پيامبر اكرم در آن دوران ، وسيله آزمايش شما قرار داده است . من از روى خلوص و صفا سعادت دنيا و آخرت شما را مى خواهم و اسلامى را كه پيامبر عظيم الشأن به شما ابلاغ مى فرمود ، عرضه مى كنم . شما در ميان بدعت ها و هوس هاى بى سر و ته و بدآموزى هاى روزگار پس از پيامبر غوطه ور گشته ايد . چقدر بيكديگر شبيه اند : كفر آن روز و انحراف امروز . 6 . 7 . 8 . 9 . 10 و الّذى بعثه بالحقّ لتبلبلنّ بلبلة و لتغربلنّ غربلة و لتساطنّ سوط القدر حتّى يعود اسفلكم اعلاكم و اعلاكم اسفلكم و ليسبقنّ سابقون كانوا قصّروا و ليقصّرنّ سبّاقون كانوا سبقوا ( سوگند به خدايى كه پيامبر را به حق مبعوث فرموده است ، شما گرفتار آشوبهاى فكرى و عقيدتى گشته ، در پرويزن حوادث براى تصفيه بهم خواهيم خورد و چونان محتواى ديك جوشان درهم و برهم خواهيد گشت . تا پايين نشينانتان صعود به بالا نمايند و بالانشينانتان به پستى ها سقوط كنند . گروهى از شما كه در گذشته تقصير كار بودند ، پيش بتازند و جمعى كه پيشتازان جامعه بودند ، خطاكار گردند ) . [ 236 ]