موانع تحقق کرامت انساني - کرامت انسانی در سیره‏ سیاسی امام علی(ع) نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

کرامت انسانی در سیره‏ سیاسی امام علی(ع) - نسخه متنی

علی‏اکبر علیخانی

نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
افزودن یادداشت
افزودن یادداشت جدید

موانع تحقق کرامت انساني

براي تحقق کرامت انساني، موانع عديده يي ممکن است وجود داشته باشد. قبل از اين سه شاخص برابري، حفظ عزت نفس انساني و تکريم و احترام به شخصيت انسان، به عنوان راهکارها يا جلوه هايي تحقق کرامت انساني برشمرده شد. بي ترديد هر اقدامي که بر خلاف جهت اين سه شاخص انجام پذيرد، از موانع تحقق کرامت انساني به شمار مي رود. در ادامه ي بحث، چون در مقام برشماري همه ي موانع تحقق کرامت انساني نيستيم، فقط به مهم ترين مانع آن يعني فقر اشاره مي کنيم.

فقر، مهم ترين مانع تحقق کرامت انساني

شايد در دنيا هيچ پديده يي را سراغ نداشته باشيم که به اندازه ي فقر و نياز، مناعت طبع و عزت نفس انسان ها را لگدمال کرده و از بين برده باشد. البته فقر براي بزرگان و اولياي خدا فخر است و موجب تکامل و تعالي آنها؛ اما در هر زمان، چند درصد مردم جامعه اين گونه اند؟ بنابراين، فقر موجب فساد اخلاق عامه ي مردم مي شود.[13] «فقر بزرگ ترين مرگ است.»[14] و براي انسان نيازمند،«قبر بهتر از فقر است».[15] امام(ع) بر اين نکته تصريح دارند که فقر، نفس انسان را ذليل و عقل او را سرگردان مي کند و موجب غم و غصه مي شود.[16] بديهي است که نفس ذليل و عقل سرگردان، هيچ سازگاري و تناسبي با کرامت انساني ندارند و انسان اندوهناک و غمگين به تنها چيزي که نمي انديشد، کرامت انساني است. امام(ع) درباره ي فقر، به فرزندش محمد حنفيه هشدار مي دهد و به او سفارش مي کند که:«از فقر به خدا پناه ببر! زيرا فقر موجب نقصان دين مي شود، عقل را سرگردان مي کند و دشمني پديد مي آورد».[17] حضرت(ع)، خود نيز با آن همت والا و عزت نفس بي مانند که نمونه ي انسان کامل است، به درگاه الهي دست دعا بر مي دارد که:

خدايا! به توانگري آبرويم را نگه دار و به تنگدستي حرمتم را ضايع مگذار تا روزي خواهم از بندگان روزي خوارت و مهرباني جويم از آفريدگان بدکرارت، و به ستودن کسي مبتلا شوم که به من عطايي ارزاني داشته است و به نکوهيدن آن کس فريفته شوم که بخشش خود را از من باز داشته است.[18]

فرمايش حضرت علي(ع)، با صراحت بر اين نکته دلالت دارد که فقر و تنگدستي، آبروي انسان را از بين مي برد و باعث مي شود حرمت او ضايع شود. انسان فقير مجبور است گوهر عزت و مناعت خود را زير پا نهد و به بندگان خدا چشم اميد بدوزد و از آنها لطف و مرحمت انتظار داشته باشد؛ و در اينجا است که زمينه هاي ستايش و تملق افراد فراهم مي شود و با ستايش و تملق انساني ديگر به دليل برخورداري از بهره ي ناچيز مادي، عزت نفس و کرامت والاي انساني به پايين ترين حد سقوط مي کند و در اين مرحله است که مي توان گفت انسان هيچ ندارد، و هيچ نيست، چرا که ماهيت انسانيش را که فرشتگان در مقابلش سجده کردند از دست داده است. بنابراين، فقر مهم ترين آفت کرامت انساني است.

/ 11