طَيْبَه - فرهنگ نامه مهدویت نسخه متنی

طَيْبَه

‏

در روايات فراوانى از طيبه به عنوان محل زندگى حضرت مهدى‏عليه السلام در طول
غيبت، سخن به ميان آمده است و همان گون كه ذكر خواهد شد مقصود از آن
«مدينةالنبى‏صلى الله عليه وآله» است.

«مدينه» را طيبَة و طابه نامند؛ چرا كه مدينه پيش از آن «يثرب» خوانده مى‏شد.
يثرب از ريشه ثرب به معناى فساد است؛ پس پيامبرصلى الله عليه وآله از بردن نام يثرب
نهى فرمود و آن را طابه و طيبه ناميد كه به معناى طيّب و پاكيزه است. گفته شده:
طيبه از طيِّب و طاهر است؛ به جهت خلوص آن و تطهير آن از شرك.(651)

ابوبصير از امام صادق‏عليه السلام روايت كرده است: «لابُدَّ لِصاحِبِ هَذا
الاَمرِ مِنْ غَيْبَةٍ وَلابُدَّ لَهُ فِي غَيبَتِهِ مِنْ عُزْلَةٍ ونِعْمَ
المَنْزِلُ طَيْبَةُ وَما بِثَلاثينَ مِنْ وَحْشَةٍ»(652)؛ «صاحب اين امر از غيبتى
ناگزير است و در غيبت خود ناچار از گوشه‏گيرى و كناره جويى از ديگران است و طيبه
(مدينه) خوش منزلى است و با وجود سى تن (يا به همراهى سى نفر) در آنجا وحشت و ترسى
نيست».

همچنين ابوهاشم جعفرى مى‏گويد:

«به امام حسن عسكرى‏عليه السلام عرض كردم: بزرگوارى شما مانع آن است كه من از
شما پرسش كنم. اجازه بفرماييد، سؤال كنم! حضرت فرمود: بپرس؛ گفتم: آقاى من! آيا
براى شما فرزندى هست؟ فرمود: بله. گفتم: اگر اتفاق ناگوارى براى شما رخ داد در كجا
او را جست‏وجو كنم؟ فرمود: در مدينه».(653)

« ظ »

ظهور

يكى از اصطلاحات بسيار رايج در فرهنگ مهدويّت واژه «ظهور» است. اين كلمه از
نظر لغت به معناى آشكار شدن چيز پنهان است.(654)

نكته مهم در ظهور مسبوق بودن آن به غيبت است. اما در اصطلاح مهدويّت مقصود،
ظاهر شدن حضرت مهدى‏عليه السلام پس از پنهان زيستن طولانى، جهت قيام و بر پايى
حكومت عدل جهانى است.

دوران ظهور را مى‏توان به مراحل ذيل تقسيم كرد:

مرحله نخست ظهور و آشكار شدن كه تنها در اراده و علم الهى است.

مرحله بعد قيام و نهضت به امر الهى و خروج بر ستمگران و مبارزه با دشمنان
است.

و مرحله پايانى، مرحله تثبيت و حكومت جهانى است.

يك . روايات مرحله نخست:

1 . زراره مى‏گويد از امام باقرعليه السلام شنيدم كه فرمود: «همانا براى قائم
غيبتى است قبل از ظهورش...».(655)

2 . امام صادق‏عليه السلام نيز درباره ظهور آن حضرت فرمود: «پس چون خداوند
اراده فرمود امر او [حضرت مهدى‏عليه السلام ]را ظاهر سازد، به قلب او الهام نمايد،
پس ظاهر مى‏شود و آن گاه به امر الهى قيام مى‏كند».(656)

گفتنى است كه مرحله قيام متأخر بر مرحله ظهور است؛ به اين بيان كه ابتدا ظهور
حاصل مى‏شود و پس از آن با جمع شدن ياران حضرت و آماده شدن ديگر شرايط، آن حضرت
قيام مى‏فرمايد.

دو . روايات قيام آن حضرت

1 . امام سجادعليه السلام فرمود: «اِذا قَامَ قائِمُنا اَذْهَبَ اللَّهُ
عَزَّوَجَلَّ عَنْ شِيعَتِنا العاهَةَ وَ...»(657)؛ «در آن هنگام كه قائم ما قيام
كند، خداوند ترس را از دل شيعيان ما بردارد و...».

2. امام صادق‏عليه السلام نيز فرمود: «قائم در حالى قيام خواهد كرد كه بيعت
احدى بر گردن او نيست».(658)

آنچه گفته شد، بدين معنا نيست كه تمام رواياتى كه از كلمه قيام و مشتقات آن
استفاده كرده، دقيقاً ناظر به مرحله قيام است؛ بلكه در مواردى قيام بر مرحله ظهور
حضرت مهدى‏عليه السلام نيز تطبيق شده است. اما عمدتاً رواياتى كه قيام و مشتقات آن
را در بر گرفته، سخن از مرحله‏اى پس از آغاز ظهور دارد.

3 . از رسول گرامى اسلام‏صلى الله عليه وآله روايت شده است: «هرگز رستاخيز به
پا نگردد، مگر اينكه قبل از آن قائم براى حق از خاندان ما قيام كند».(659)

4 . امام باقرعليه السلام فرمود: «اِذا قَامَ قائِمُنا وَضَعَ اللّهُ يَدَهُ
عَلَى رُوُوسِ العِبادِ فَجَمَعَ بِهَا عُقُولَهُم وَ...»(660)؛ «هنگامى كه قائم ما
قيام كند، خداوند دستش را بر سر بندگان گذاشته، انديشه‏هاى ايشان جمع مى‏گردد».

شايد بتوان اختلاف روايات زمان ظهور را نيز با اين بيان رفع نمود؛ به اين
بيان كه برخى روايات ناظر به زمان ظهور و برخى ديگر ناظر به زمان قيام باشد. (
وقت ظهور)

گفتنى است در پاره‏اى از روايات، از ظهور و قيام حضرت مهدى‏عليه السلام با
عنوان «خروج» ياد شده است.

از امام صادق‏عليه السلام نقل شده است كه فرمود: «خروج قائم محتوم است».(661)
( اَشْراطُ السَّاعَة)

آن حضرت همچنين فرمود: «دنيا به پايان نرسد تا اينكه مردى از خاندان من خروج
كند كه به حكومت آل داوود حكم نمايد...».(662)

نيز ] ظهور حضرت مهدى‏عليه السلام، حكومت جهانى مهدى‏عليه
السلام.