عبد اللّه يا عبيد اللّه مهدى ( ] مدعيان مهدويّت) - فرهنگ نامه مهدویت نسخه متنی

عبد اللّه يا عبيد اللّه مهدى ( ] مدعيان مهدويّت)

يكى از كسانى كه ادعاى مهدويّت داشت و شهرت فراوان به دست آورد، عبداللّه
مهدى بنيان گذار سلسله فاطميان (عبيديان) شمال آفريقا است. درباره نسب وى اختلاف
بسيار هست؛ برخى وى را فرزند حسن بن امام هادى‏عليه السلام دانسته‏اند.(667)

گروهى او را فرزند محمد بن اسماعيل بن جعفر شمرده و جمعى يهودى زاده‏اش
خوانده‏اند.(668)

ابوعبداللّه شيعى در شمار پيروان عبيداللّه مهدى جاى داشت. به سود وى تبليغ
مى‏كرد و همواره مردم را به نزديك بودن ظهور مهدى بشارت مى‏داد. او معمولاً چنان
ادعا مى‏كرد كه مهدى از مغرب (تونس) ظهور خواهد كرد. مهدى و ابوعبداللّه مدتى
زندانى شدند. ابوعبداللّه پس از آزادى، آشكارا عبيداللّه را همان مهدى موعود خواند.

عبيداللّه، با اين ادعا، در سال 297 حكومت فاطميان را بنيان نهاد. فاطميان
مصر با قرمطيان ارتباط نداشتند؛ هر چند بنى عباس، براى تضعيف فاطميان، قرامطه و
كردار، آنان را به فاطميان نسبت مى‏دادند.(669)

عبيداللّه در نامه‏اى به قرمطيان، آنان را نكوهش كرد و گفت: كردار زشت شما
سبب شده نام كفر و الحاد بر شيعيان و دوستان ما روا باشد. آن گاه آنان را تهديد كرد
تا حجرالاسود را به محل اصلى‏اش باز گردانند.(670)

وقتى ادعاى مهدويّت عبيداللّه با موفقيت روبه‏رو شد، شهر «مهديه» را در نزديك
قيروان بر پا ساخت. «مهديه» در سراسر افريقا بى‏نظير مى‏نمود و بسيار مستحكم
بود.(671) به تدريج موفقيت‏هاى عبيداللّه فزونى يافت و مردم بسيار پيرامونش گرد
آمدند. او سرانجام در 344 ق در گذشت. پس از عبيداللّه، فرزندش خود را «القائِمُ
بِاَمْرِاللَّهِ» ناميد و با ادعاى مهدويّت بر تخت فرمانروايى تكيه زد. پس از او
فرزندش اسماعيل با ادعاى مهدويّت حكومت پدر را استمرار بخشيد. وقتى اسماعيل در
گذشت، ابوتميم معزّبن منصور بن قائم بن مهدى بر تخت مهدويّت نشست. پس از آنكه
ابوتميم مصر را فتح كرد، علماى مصر نزدش شتافته، نسبش را پرسيدند. معزّ دست بر
شمشيرش نهاد و گفت: اين جد من است.

آن گاه مقدارى زر نزد آنان ريخت و ادامه داد: اين هم دلايل من.

به نوشته برخى از پژوهشگران، وقتى شيخ بزرگ مصر به حضور مهدى رسيد، به او
گفت: ما درباره مهدويتت سخت ترديد داريم. معجزه‏اى كن تا ايمانمان محكم گردد. مهدى
بى‏درنگ شمشير از نيام كشيد؛ سر شيخ را بر زمين افكند و گفت: اين معجزه من
است.(672)

در سال 386 ق ابوعلى منصور حاكم بامراللّه بن عزيز بن معز، در يازده سالگى به
حكومت رسيد. او كه ادعا مى‏كرد از علم غيب بهره مى‏برد، سرگذشتى شگفت دارد و هر روز
دستور جديدى صادر مى‏كرد. در سال 395 ق اعلام كرد: در تمام مساجد و خيابان‏ها،
صحابه را سبّ كنند و حتى بر ديوارها بنويسند! در سال 397 ق سبّ صحابه را ممنوع ساخت
و كيفر سبّ ياران پيامبر را قتل دانست! در يك سال فرمان داد: تمام سگ‏ها كشته شوند.
سال ديگر خريد و فروش كشمش را ممنوع ساخت و حتى فرمان نابودى تاكستان‏ها را صادر
كرد. زمانى به دستور وى عسل‏ها را جمع كردند و در رود نيل ريختند. او همچنين فرمان
داد: كليميان و مسيحيان عمامه سياه بر سر نهند؛ مسيحيان صليب پنج رطلى بر گردن
آويزند و يهوديان نيز چيزى به همان وزن در گردن قرار دهند. منصور كه در آغاز ادعاى
«مهدويّت» داشت. در اواخر عمر مدعى «الوهيت» شد.(673)

او سرانجام روزى بر الاغ نشست؛ از مصر بيرون رفت و ديگر باز نگشت. پيروانش
ادعا كردند او به آسمان‏ها عروج كرده است! هرچند پس از مدتى پيراهن خون آلودش يافت
شد.