بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید
3. امكان دارد مقصود از جمله «مِنّا اَهْل البَيْت» تنها ائمه معصومينعليهم السلام باشند؛ زيرا شيعيان از آنان انتظار خروج مسلحانه را داشتند و ايشان با توجّه به شرايط حاكم بر آن زمان، مىخواستند با اخبار غيبى، آنان را قانع كنند كه هر كس از ما پيش از قيامقائم خروجكند، به علت نبود امكانات لازم، پيروز نخواهد شد و مصلحت اقتضا مىكند كه خروج مسلحانه نداشته باشند.
4. در برخى از روايات، به قيامهاى پيش از قيام قائم بشارت داده شده است كه زمينه ساز حكومت مهدىعليه السلام هستند. بدون ترديد زمينه سازى آنها، به لحاظ موفقيت آن قيامها است. افزون بر اينكه ايجاد آمادگى، خود بزرگترين ثمره اين قيامها مىباشد.
5. اگر بگوييم اين روايات در صدد نهى از قيام و مبارزه با ستم و فساد است، با آيات جهاد و امر به معروف و نهى از منكر و نيز با سيره ائمه معصومينعليهم السلام ناسازگار است! از اين رو بايد به دور افكنده شود.
سه. رواياتى كه براى مشروع نبودن تلاش در راه ايجاد حكومت اسلامى در دوره غيبت، بدانها استناد شده است. اين روايات مردم را به سكوت و سكون، فرا مىخواند و از مشاركت در هر قيام و مبارزهاى، پيش از تحقق نشانههاى ظهور باز مىدارد.
امام صادقعليه السلام مىفرمايد: «يا سَديرُ اِلْزَمْ بَيْتَكَ وكُنْ حِلْساً مِن اَحْلاسِهِ وَاسْكُنْ ما سَكَنَ اللَّيْلُ وَالنَّهارُ فَاِذا بَلَغَكَ اَنَّ السُّفْيانِىَّ قَدْ خَرَجَ فَارْحَلْ اِلَيْنا وَلَوْ عَلى رِجْلِكَ»؛(755) «اى سدير! در خانه بنشين و به زندگى بچسب. آرامش داشته باش تا آن هنگام كه شب و روز آرام هستند، اما هنگامى كه خبر رسيد كه سفيانى خروج كرده به سوى ما بيا، اگرچه با پاى پياده باشد».
از ديدگاه برخى، مقتضاى اين روايات منحصر به سدير، نيست؛ بلكه بر همه واجب است كه تا خروج سفيانى و ديگر نشانهها و بالاخره تا قيام قائمعليه السلام، سكوت نموده و از قيام و خروج خوددارى كنند.
در پاسخ گفتنى است كه تعميم حكم به همه افراد، در همه زمانها متوقف است بر اين كه ما علم داشته باشيم به اينكه شخص خاصّ و يا مورد خاصى، مورد نظر امام نبوده است.
در روايات مذكور و مانند آن، نه تنها چنين علمى نداريم كه خلاف آن براى ما ثابت است.(756)
چهار. از رواياتى كه بر مشروع نبودن ايجاد حكومت اسلامى در دوره غيبت بدان استناد شده، رواياتى است كه به صبر دعوت كرده و از شتاب، نهى نموده است. در برخى از اين روايات آمده است كه انسان مسلمان، پيش از فرا رسيدن موعد فرج و زوال ملك ظالم، نبايد خود را به زحمت بيندازد و به دنبال برقرارى حكومت عدل باشد.
امام علىعليه السلام مىفرمايد: «به زمين بچسبيد و بر بلاها صبر كنيد. دستها و شمشيرهايتان را در جهت خواستهاى زبانتان به حركت در نياوريد و نسبت به آنچه خداوند براى شما در آن عجله قرار نداده، عجله نكنيد. اگر كسى از شما در رختخواب بميرد، اما نسبت به خدا و رسول و اهل بيت رسول، شناخت و معرفت داشته باشد، شهيد از دنيا رفته و اجر او با خدا است و آنچه را از اعمال نيك نيّت داشته، پاداشش را خواهد برد و همان نيّت خير او در رديف به كار گرفتن شمشير است. بدانيد كه براى هر چيز مدّت و سرآمدى است».(757)
بدون ترديد سخنان امام علىعليه السلام در ارتباط با مورد خاصّ و شرايط ويژه است. از طرفى رواياتى نيز از ائمهعليهم السلام نقل شده كه در آن بسيارى از قيامهاى علويان وغيرآن مورد تأييد آنان قرار گرفتهاست. همچنينقيامهايى صورتگرفته كه شيعيان وعالمان معروف درآن شركتداشتهاند. ايندسته ازروايات، رواياتپيشينرا توضيح مىدهند وتفسيرمىكنند؛ ازجمله:
1. محمدبنادريس، دركتاب «سرائر» آورده: «فردى در محضر امامصادقعليه السلام سخنازقيام بهميانآورد واز خروج كسانى كه از اهل بيت قيام مىكنند، سؤال كرد.
حضرت فرمود: «لا اَزالُ اَنَا وَ شِيعَتي بِخَيْرٍ مَا خَرَجَ الخارِجىُّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَلَوَدِدْتُ اَنَّ الخَارِجِىَّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ خَرَجَ وَعَلَىَّ نَفَقَةُ عِيالِهِ»؛(758) «پيوسته من و شيعيانم بر خير هستيم، تا هنگامى كه قيام كنندهاى از آل محمدصلى الله عليه وآله قيام كند، چقدر دوست دارم كه شخصى از آل محمدصلى الله عليه وآله قيام كند و من مخارج خانواده او را بپردازم».
2. رواياتى كه دينداران را ستوده و ديندارى را به آتش در كف گرفتن شبيه كرده است و...(759)
و نيز رواياتى كه درباره سنگينى مسؤوليت مسلمانان راستين و ارزش آنان در دوران غيبت وارد شده كه روايات پيشين را - كه در نهى از قيام مسلحانه وارد شده بود - رد مىكند.
علاوه بر آنچه گفته شد، تأييد برخى از قيامها - از جمله قيام زيد، قيام حسين بن على شهيد فخ و قيام توابين - خود دليلى بر تأويل روايات ناهى از قيام است.(760) نيز ] انجمن حجتيه