لطفا منتظر باشید ...
« ك »
كتاب الغيبة
كتاب الغيبةللحجة اثر شيخ الطائفه، ابوجعفر محمدبن حسن طوسى از برجستهترينچهرههاى علمى جهان تشيّع و شخصيت مورد اعتماد شيعه در قرن پنجم هجرى است.
كتاب الغيبة از بهترين، مهمترين و كاملترين منابع شيعه در مورد مسأله غيبت
امام زمانعليه السلام است. در اين كتاب به علت و انگيزه غيبت امام زمانعليه
السلام و حكمت الهى - كه موجب آن گرديده - اشاره شده است. شيخ طوسىرحمه الله در
نگارش اين اثر ارزشمند و گرانبها، شيوههاى نو و ابتكارى به كار گرفته و به تمام
جوانب غيبت امام زمانعليه السلام اشاره كرده است و استدلال به قرآن و روايات
پيامبرصلى الله عليه وآله و ائمه معصومينعليهم السلام و حكم عقل، به پاسخ گويى
شبهات و اشكالات مخالفان پرداخته است.
اين كتاب شامل بسيارى از فضايل امام زمانعليه السلام است و سيره و روش آن
حضرت در زمان غيبت و هنگام ظهور را بيان كرده و بسيارى از علايم ظهور، خاتم
الاوصياء امام مهدىعليه السلام را ذكر نموده است.
اين كتاب از زمان نگارش تا حال، در طول هزار سال پيوسته مورد توجه علما و
فقهاى شيعه بوده و بزرگان در تأليفات خود، بسيار به آن استناد نموده و از آن نقل
كردهاند.
علامه شيخ آغا بزرگ تهرانى درباره اين كتاب مىنويسد: «كتاب الغيبة نوشته شيخ
طوسىرحمه الله از كتابهاى قديمى است كه بر بسيارى از كتابهاى ديگر برترى دارد.
اين كتاب شامل بهترين حجّتها و محكمترين برهانهاى عقلى و نقلى، بر وجود امام
دوازدهم حجةبن الحسن العسكرى صاحب الزّمانعليه السلام و غيبت آن حضرت در اين زمان
و ظهورشان در آخِرُالزّمان است. آن حضرت كسى است كه جهان را بعد از آنكه پر از ظلم
و فساد شده باشد، پر از عدل و داد خواهد كرد».(761)
شيخ طوسى در مقدمه كتاب، درباره انگيزه خود از نگارش آن مىنويسد: «من اين
كتاب را به درخواست شيخ بزرگوار - كه خداوند عمر ايشان را طولانى گرداند - نگاشتم.
ايشان درخواست فرمود تا كتابى درباره غيبت صاحب الزّمان املا كنم و در آن سبب غيبت
آن حضرت و علت طول كشيدن آن و... را بيان نمايم و اينكه: چرا آن حضرت ظهور نمىكند؟
آيا مانعى در كار است؟ آن مانع چيست؟ چرا ما نيازمند به آن حضرت هستيم؟
من هم درخواست اين شيخ بزرگوار را اجابت و امر ايشان را اطاعت كردم؛ اگرچه
وقتم كم و فكرم مشغول و مشكلات و موانع زندگى نيز فراوان است و حوادث ناگوار در اين
دوران، يكى پس از ديگرى اتفاق مىافتد.
من در اين كتاب به نكاتى اشاره خواهم داشت كه هيچ جاى شك و ترديدى باقى
نگذارد و سخنم را نيز طولانى نمىكنم؛ چرا كه اصحاب و اساتيد و مشايخ ما در اين
باره كتابهاى فراوانى نگاشتهاند و در آن به شرح و بسط كامل مسأله امامت
پرداختهاند.
من در اين كتاب در صدد پاسخ گويى به سؤالات گوناگون در اين باره هستم و براى
تأييد سخنان خود، به برخى از روايات نيز استناد خواهم كرد تا موجب تأكيد و پذيرش آن
از جانب علاقهمندان به روايات گردد و از خداوند متعال در انجام اين مهم يارى
مىجويم.(762)
تاريخ نگارش اين كتاب حدوداً 444 تا 447 هجرى است؛ يعنى، سيزده سال قبل از
وفات شيخ و دورانى كه ايشان در بغداد به سر مىبردند.
با توجّه به تاريخ نگارش كتاب، مىتوان فهميد كه نگارش آن قبل از آتش سوزى
كتابخانه شيخ طوسى بوده و شيخ در هنگام نگارش آن به خيلى از منابع مهم و اصول قدما
و كتابهاى معتبر خطى و نسخههاى اوليّه دسترسى داشته و اين خود بر ارزش و اعتبار
كتاب مىافزايد.
كتابخانه شيخ طوسى، از بزرگترين كتابخانههاى مهم آن دوران و از غنىترين
آنها به شمار مىرفته و شامل بسيارى از نسخههاى منحصر به فرد و اصول چهارصدگانه
شيعه بوده است. بسيارى از آنها به دست ياران ائمهعليهم السلام نگاشته شده بود و
سوختن آن كتابخانه، يكى از غمانگيزترين حوادث ناگوار جهان اسلام به شمار مىآيد.
نكته مهم ديگر آنكه اكثر كتابهاى شيخ طوسى و مهمترين آنها، با استفاده از
كتابهاى اين كتابخانه نگاشته شده و اين هم موجب حفظ و بقاى مطالب ارزشمند آن
كتابها گرديده و هم موجب ارزش و اعتبار فراوان كتابهاى شيخ طوسى گشته است.
كتاب الغيبة - كه حدود پانصد روايت را در بر گرفته - مشتمل بر هشت فصل است:
1. الكلام فى الغيبة؛ (در اين فصل مؤلف محترم به مباحث ذيل پرداخته است: دليل
بر وجوب عصمت امام، دليل بر فساد قول كيسانيه، ناووسيه، واقفه و ساير فرقههاى
منحرف در باب مهدويّت).
2. ولادت حضرت حجّتعليه السلام.
3. كسانى كه حضرت مهدىعليه السلام را مشاهده كردهاند.
4. بيان پارهاى از معجزات حضرت مهدىعليه السلام (در اين فصل اشارهاى هم به
توقيعات آن حضرت شده است).
5. برخى از موانع ظهور حضرت مهدىعليه السلام.
6. روايات مربوط به بحث نيابت و وكالت (در اين بخش هم درباره نواب و وكلاى
ممدوح و هم درباره نواب و وكلاى مذموم حضرت مهدىعليه السلام سخن به ميان آمده است.
همچنين به مناسبت به برخى از توقيعات حضرت مهدىعليه السلام اشاره شده است).
7. عمر طولانى حضرت مهدى (در ضمن آن اشارهاى نيز به وقت ظهور و پارهاى از
نشانههاى ظهور شده است).
8. برخى فضايل و صفات و سيره آن حضرت.
البته در هر يك از فصلهاى ياد شده، به طور پراكنده به مباحث ديگر نيز اشاره
شده است كه لازم است علاقهمندان به اصل كتاب مراجعه نمايند.
