وقت ظهور
در فرهنگ «مهدويّت» يكى از موضوعات مهم و مورد توجّه، مسأله «وقت ظهور» است؛به گونهاى كه حتى سالها قبل از ولادت حضرت مهدىعليه السلام، درباره آن از
معصومينعليهم السلام پرسش مىشد.(1015)
ائمه معصومينعليهم السلام نيز همواره مسائل مربوط به حضرت مهدىعليه السلام
- به ويژه زمان ظهور آن حضرت - را از اسرار الهى دانسته و وقتگذاران را تكذيب
كردهاند.
با سيرى كوتاه در بوستان كلام الهى و بيانات نورانى ائمه اطهارعليهم السلام
درباره وقت ظهور، به مطالب ذيل بر خواهيم خورد:
1. علم و آگاهى از زمان دقيق ظهور، تنها به خداوند متعال اختصاص دارد.
2. همواره معصومينعليهم السلام مردم را از تعيين وقت و وقتگذارى درباره
ظهور حضرت مهدىعليه السلام، برحذر داشته و وقتگذاران را تكذيب كردهاند.
3. روايات فراوانى رخداد ظهور را ناگهانى دانسته و احاديث ديگرى اصلاح امر
فرج را يك شَبِه ذكر كرده است (البته اين نيز با تعيين وقت ظهور منافات دارد).
4. اگر چه پنهان بودن زمان ظهور از اسرار الهى است و حكمت الهى اقتضا نموده
اين وقت نزد مردم مجهول و مكتوم باشد؛ ولى در بعضى روايات به پارهاى از حكمتهاى
آن، اشاره شده و تا حدودى محدوده زمانى آن معين گشته است.
5. با مراجعه به كلام نورانى معصومينعليهم السلام مىتوان چگونگى آگاه شدن
حضرت مهدىعليه السلام از هنگام ظهور را به راحتى دريافت.
از رواياتى كه علم به زمان ظهور را ويژه خداوند دانسته، مىتوان به موارد ذيل
اشاره كرد:
در روايت مشهورى آمده است: «وقتى دعبل، شاعر بلند آوازه شيعى، در محضر امام
رضاعليه السلام در ضمن قصيدهاى، سخن از ظهور و قيام حضرت مهدىعليه السلام بر زبان
جارى ساخت؛ آن حضرت در حالى كه سرشك از ديدگانش جارى بود، رو به دعبل كرد و فرمود:
اى خزاعى! همانا روح القدس بر زبانت اين دو بيت را جارى ساخت. آيا مىدانى اين امام
كيست؟ و چه زمانى قيام مىكند؟
آن گاه خود آن حضرت به معرفى امام مهدىعليه السلام پرداخت. سپس درباره زمان
ظهورش چنين فرمود: «وَاَمَّا «مَتى» فَاِخْبارُهُ عَنِ الوَقْتِ. فَقَدْ حَدَّثَني
اَبى عَنْ اَبيهِ عَنْ آبائِهِعليهم السلام اَنَّ النَّبِىَصلى الله عليه وآله
قيلَ لَهُ يا رَسُولَ اللَّهِ مَتى يَخْرُجُ القائِمُ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ؟
فَقالَصلى الله عليه وآله: مَثَلُهُ مَثَلُ السَّاعَةِ اَلَّتي لا يُجَلّيها
لِوَقْتِها اِلاَّ هُوَ ثَقُلَتْ فِى السَّماواتِ وَالاَرْضِ لا تَأْتِيَنَّكُم
اِلاَّ بَغْتَةً». «اما اينكه «چه زمانى ظهور خواهد كرد»، اين خبر دادن از وقت است.
پدرم از پدرش و ايشان از پدرانش از رسول گرامى اسلامىصلى الله عليه وآله نقل
كردهاند كه وقتى از آن حضرت سؤال شد: اى رسول خدا! چه زمانى قائم از ذريه شما ظهور
مىكند؟ آن حضرت فرمود: مثل او مانند قيامت است كه [خداوند درباره زمان وقوع آن
چنين] فرمود: هيچ كس جز او به هنگامش آن را آشكار نمىسازد. اين امر بر [اهل]
آسمانها و زمين دشوار است، جز به صورت ناگهانى به سراغ شما نمىآيد».(1016) (1017)
از آنجايى كه آن حضرت، مخفى بودن زمان ظهور را همانند زمان قيامت و رستاخيز
قلمداد فرموده است؛ مىتوان نتيجه گرفته كه: با مخفى بودن قيامت، يك نوع آزادى عمل
براى همگان پيدا مىشود و از سوى ديگر چون وقت آن به طور دقيق معلوم نيست و در هر
زمان محتمل است، نتيجهاش حالت آماده باش دائمى است. درباره قيام حضرت مهدىعليه
السلام نيز اگر تاريخ تعيين مىشد و زمان ظهور دور بود، همه در غفلت و غرور و
بىخبرى فرو مىرفتند و اگر زمانش نزديك بود، ممكن بود آزادى عمل را از دست بدهند و
اعمالشان جنبه اضطرارى پيدا كند.
همان گونه كه علم به زمان قيامت فقط در اختيار خداوند است، علم به زمان ظهور
حضرت مهدىعليه السلام نيز در عهده خداوند است. در احاديث فراوانى از ظهور حضرت
مهدىعليه السلام در كنار قيامت ياد شده است؛ از اين رو، برخى از ويژگىهاى آن
همانند رستاخيز است.