لطفا منتظر باشید ...
« آ »
آخِرُ الزّمان
روزگارى بر دنيا سپرى شده كه ديباچه زندگى دنيايى به شمار مىآيد و زمانى نيزخواهد گذشت كه پايان اين كتاب خواهد بود. برگههاى پايانى كتاب زندگى انسان در زمين
«آخِرُالزّمان» خوانده مىشود. «آخِرُالزّمان» اصطلاحىاست كه در فرهنگ اغلب اديان
بزرگ بهچشم مىخورد و در اديان ابراهيمى، از برجستگى و اهميت ويژهاى برخوردار
است. اين اصطلاح معمولاً به روزگار پايانى دنيا و رويدادهايىگفته مىشودكه ممكن
است در اين بخش از زندگى دنيوى به وقوع پيوندد. اديان بزرگ در باره آن پيشگويىهايى
كردهاند؛ براى مثال در «انجيل» آمده است: «... و اين را بدان كه اوقات صعب در زمان
آخر خواهد رسيد* زيرا كه خواهند بود مردم خود دوست و زرپرست و مغرور و متكبّر و
كفرگو و نافرمان والدين و حقناشناس و بىدين* و بى الفت و بى وفا و خبث كننده و
بىپرهيز و بىحلم و با خوبان بىاعتنا* و خائن و كم حوصله و عبوس كننده و عيش را
بر خدا ترجيح مىدهند».(1)
قرآن مجيد در آيات فراوان به دوران «آخِرُالزّمان» اشاره كرده(2) و در معارف
ارزشمند اسلامى، اين اصطلاح در دو معناى كلى به كار رفته است:
1. مدت زمانى طولانى كه با ولادت پيامبر اسلامصلى الله عليه وآله آغاز و با
شروع رستاخيز بزرگ پايان مىيابد. از اين رو آن پيامبر الهى را پيامبر آخِرُالزّمان
نيز ناميدهاند.(3)
2. مدت زمانى كه با ولادت واپسين جانشين پيامبر اسلامصلى الله عليه وآله
حضرت مهدىعليه السلام مقارن شده و زمان غيبت و ظهور را در برگفته، با شروع قيامت
به انجام مىرسد.
روايات معصومينعليهم السلام نشان مىدهد:
يكم. با سپرى شدن اين دوران، بساط زندگى دنيوى برچيده و مرحلهاى جديد در
نظام آفرينش آغاز مىشود.
دوم. آخِرُالزّمان خود به دو مرحله كاملاً متفاوت تقسيم مىشود: دوران نخست
كه در آن انسان به مراحل پايانى انحطاط اخلاقى مىرسد. فساد اخلاقى و ستم همه جوامع
بشرى را فرا مىگيرد و واپسين اميدهاى بشرى به نااميدى مىگرايد. دوران بعد، عصر
تحقّق وعدههاى الهى به پيامبران و اولياى خدا است وبا قيام مصلح جهانىآغاز
مىشود.
كليات عقايد مربوط به «آخِرُالزّمان» تقريباً از سوى همه فرقههاى بزرگ
اسلامى پذيرفته شده است؛ ولى در خصوص وابستگى اين تحولات به ظهور مهدى موعودعليه
السلام و نيز هويت او اختلاف نظر وجود دارد. شيعيان دوازده امامى، حضرت مهدىعليه
السلام و حكومت جهانى او را حسن ختام حيات بشر در كره زمين و او را همان موعود
امتها مىدانند. در نظر آنان، با ظهور حضرت مهدىعليه السلام، برخى از ائمه و
نيكان و صالحان و نيز بدان و تبهكاران تحت عنوان «رجعت» به دنيا باز مىگردند
وزندگى دنيايىپايان مىيابد.
با گلگشتى در كلمات نورانى معصومانعليهم السلام، مىتوان واژههايى را كه
بيانگر پيوند مهدويّت و آخِرُالزّمان است، يافت. اين واژهها عبارت است از:
1 . «آخِرُالزَّمان» (پايان زمان)
پيامبرصلى الله عليه وآله بهحضرت علىعليه السلام فرمود: «اَلا اُبَشِّرُكَ اَلا اُخْبِرُكَ يا عَلِىُّ فَقالَ: بَلى يا رَسُولَاللَّهِ فَقالَ كانَ
جَبْرَئيلُ عِندى آنِفاً وَاَخْبَرَني اَنَّ القائِمَ الَّذِي يَخْرُجُ فِى
آخِرِالزَّمانِ فَيَمْلَأُ الاَرْضَ عَدْلاً كَما مُلِئَتْ ظُلْماً وَجَوراً مِنْ
ذُرّيَّتِكَ مِنْ وُلْدِالحُسَيْنِ».(4)
«آيا تو را بشارت ندهم؟ آيا تو را خبر ندهم؟ عرض كرد: بله، يا رسول اللّه! آن
حضرت فرمود: هم اينك جبرئيل نزد من بود و مرا خبر داد قائمى كه در آخِرُالزّمان
ظهور مىكند و زمين را پر از عدل و داد مىسازد - همان گونه كه از ظلم و جور آكنده
شده - از نسل تو و از فرزندان حسينعليه السلام است».
2 . «لا تَذهَبُ الدُّنيا» (دنيا به پايان نمىرسد)
اين تعبير بيانگر حتمى بودن تحقّق حوادثى است كه پس از آن ذكر مىشود.عبداللّه بن مسعود مىگويد: رسول گرامى اسلامصلى الله عليه وآله فرمود: «لا
تَذهَبُ الدُّنيا حَتّى يَلِيَ اُمَّتِي رَجُلٌ مِنْ اَهلِ بَيْتِى يُقالُ لَهُ
المَهْدِىُّ»؛(5) «دنيا به پايان نمىرسد؛ مگر اينكه امت مرا مردى رهبرى كند كه از
اهل بيت من است و به او مهدى گفته مىشود».
و روشن است دنيا به پايان نمىرسد مگر اينكه بخش پايانىاش (آخِرُالزّمان) را
پشت سرگذارد.
3 . «لا تَقُومُ السّاعَة» (قيامت برپا نمىشود)
پيامبر گرامى اسلامصلى الله عليه وآله فرمود:«لا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَقُومَ قائِمٌ لِلحَقِّ مِنَّا وَذلِكَ حِينَ
يَأذَنُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ وَمَنْ تَبِعَهُ نَجا وَمَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ
هَلَكَ...»؛(6) «قيامت بر پا نمىشود تا اينكه قيام كنندهاى به حق از خاندان ما
قيام كند و اين هنگامى است كه خداوند به او اجازه فرمايد و هر كس از او پيروى كند،
نجات مىيابد و هر كس از او سرپيچد، هلاك خواهد شد».
4 . «لاتَنقَضِى الاَيَّامُ» (روزها منقضى نگردد)
رسول خداصلى الله عليه وآله فرمود: «وَلا تَنْقَضِى الاَيَّامُ حَتّى يَمْلِكُ رَجُلٌ مِنْ اَهْلِ بَيْتِي يُواطِىءُ اِسمُهُ اِسْمي»؛(7) «روزها منقضى
نگردد تا اينكه مردى از اهلبيت من بر زمين حكومت كند كه همنام من است».
5 . «لَوْ لَمْ يَبقَ مِنَ الدُّنيا اِلاّ يَومٌ واحِدٌ» (اگر از دنيا بيش از
يك روز باقى نماند)
اميرمؤمنانعليه السلام بر بالاى منبر در شهر كوفه چنين فرمود: «لَو لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنيا اِلاَّ يَوْمٌ واحِدٌ لَطَوَّلَ اللّهُ ذلك اليَومَ حَتى
يَبْعَثَاللّهُ رَجُلاً مِنّي»؛(8) «اگر از دنيا بيش از يك روز باقى نماند، خداوند
آن روز را چنان طولانى خواهد كرد تا اينكه مردى از خاندانم بر انگيخته شود».
6 . «عِندَ اِنقِطاعٍ مِنَ الزَّمانِ» (در بخش پايانى زمان)
پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله فرمود: «يكُونُ عِنْدَ اِنقِطَاعٍ مِنَ الزَّمانِ وَظُهُورِ الفِتَنِ رَجُلٌ يُقالُ لَهُ المهدى عَطاؤهُ هَنيِئاً»؛(9)
«هنگام پايان زمان وآشكار شدن فتنهها، مردى هست كهبهاو مهدىگفتهمىشود
وبخششبسياردارد».
