« ر » - فرهنگ نامه مهدویت نسخه متنی

« ر »

راه مهدى‏عليه السلام‏

كتاب راه مهدى اثر سيد رضا صدر است كه به وسيله سيد باقر خسروشاهى تهيه و
تدوين شده است.

اين كتاب، كاوشى در زندگانى حضرت مهدى‏عليه السلام است كه به شيوه گزارشى
نگارش يافته است. كتاب در شش فصل كلى سامان يافته و مؤلف كوشيده تا با بهره‏گيرى از
آيات قرآن و روايات معصومين‏عليهم السلام و مطالب تاريخى، سياسى حضرت ولى عصرعليه
السلام را - از هنگام ولادت تا زمان غيبت كبرى - به تصوير كشد. مهم‏ترين عناوين
كتاب از اين قرار است:

1. اميد و عدالت،

2. راه قرآن راه محمدصلى الله عليه وآله و على‏عليه السلام،

3. نقش اميد در فرد و اجتماع،

4. موانع رسيدن بشر به اميد اجتماعى،

5. مهدى‏عليه السلام اميد انسان‏ها،

6. عدل عالمگير مهدى‏عليه السلام،

7. حكومت الهى در جهان و...

رَجْعت

بحث «رجعت» از مباحث مهم اعتقادى شيعه است كه با فرهنگ مهدويّت نيز ارتباط
تنگاتنگى دارد. واژه «رجعت» در كتاب‏هاى لغت به معناى «بازگشت» است؛ يعنى، برگشتن
به جايى كه پيش‏تر در آنجا بوده است.(445)

معناى اصطلاحى «رجعت» عبارت است از: «بازگشت دو گروه از مردگانِ مؤمنان محض و
كافران محض - به همان صورت‏هايى كه در گذشته بودند(446) - به دنيا تا پس از ظهور
حضرت مهدى‏عليه السلام و قبل از قيامت(447) مؤمنان از برپايى حكومت جهانى عدل شاد
گردند و كافران از ذلت و حقارت ستمگران متألم شوند.»(448)

ناگفته نماند كه برخى رجعت را به ظهور حضرت مهدى‏عليه السلام و بازگشت دولت
آل محمدصلى الله عليه وآله تأويل كرده(449) و بازگشت خود ائمه‏عليهم السلام را با
بدن‏هاى ظاهرى‏اشان منكر شده‏اند. در رد اين قول جهاتى ذكر شده است:

يكم. روايات متواتر به بازگشت جسمانى‏ائمه‏عليهم السلام ورجعت‏كنندگان تصريح
كرده است و قابل تأويل نيز نيست.

دوم. رجعت‏هايى كه در امت‏هاى گذشته صورت گرفته و در روايات و آيات به آنها
اشاره شده و شيعه آنها را نيز دليل بر مدعاى خود قرار داده است، به صورت بازگشت
مردگان با همان جسم‏هاى گذشته ايشان بوده است.

جايگاه رجعت در اعتقادات شيعه

‏

از روايات معصومين‏عليهم السلام استفاده مى‏شود اعتقاد به «رجعت» در مجموعه
اعتقادات شيعه از مرتبه والايى برخوردار است؛ تا جايى كه برخى از اين احاديث،
منكران رجعت را از دايره تشيّع خارج مى‏داند.

يكى از اين روايات سخن ارزشمند امام صادق‏عليه السلام است كه فرمود: «لَيْسَ
مِنّا مَنْ لَمْ يُؤمِنْ بِكَرَتِنا...»(450) در روايتى ديگر نيز آن حضرت اعتقاد به
رجعت را يكى از شرايط ايمان دانسته، فرموده‏اند: «مَنْ اَقَرَ بِسَبْعَةِ اَشياء
فَهُوَ مُؤمِنٌ... الاَيمانُ بِالرَّجْعَةِ».(451)

از اين رو عده فراوانى از علماى شيعه، اعتقاد به رجعت را از ضروريات دين و يا
مذهب دانسته‏اند.(452) عده اندكى نيز - كه از ضروريات ندانسته‏اند - انكار آن را
جايز نشمرده‏اند. البته افراد بسيار اندكى از شيعيان نيز رجعت را انكار
كرده‏اند.(453)