آيات تأويل شده به رجعت در آخِرُالزّمان - فرهنگ نامه مهدویت نسخه متنی

آيات تأويل شده به رجعت در آخِرُالزّمان

‏

از روايات معصومين‏عليهم السلام استفاده مى‏شود: برخى از آيات قرآن به رجعت
در زمان ظهور حضرت مهدى‏عليه السلام تأويل مى‏شود.

1. خداوند درباره خروج «دابةالارض» مى‏فرمايد: «و چون قول [عذاب‏] بر ايشان
واجب گردد، جنبنده‏اى را از زمين براى آنان بيرون مى‏آوريم كه با ايشان سخن گويد
كه: مردم [چنان كه بايد ]به نشانه‏هاى‏

ما يقين نداشتند».(466)

در تفسير و تأويل اين آيه، بين شيعه و اهل سنّت اختلاف شديدى وجود دارد؛ در
حالى كه اهل سنّت دابةالارض را موجودى بسيار عجيب و غريب معرفى كرده‏اند؛(467) شيعه
با استناد به روايات فراوانى، آن را انسانى والا مقام دانسته‏اند(468) كه رجعت
كرده، صف كافران را از مؤمنان جدا مى‏سازد. اين انسان كسى نيست جز اوّلين امام
شيعيان حضرت على‏عليه السلام كه خود فرمود: «وَاِنّى... الدّابَةُ التى‏ تُكَلِّمُ
الناسَ».(469)

2. در آيه‏اى ديگر آمده است: «و آن روز كه از هر امتى، گروهى از كسانى را كه
آيات ما را تكذيب كرده‏اند، محشور مى‏گردانيم. پس آنان نگه داشته مى‏شوند تا همه به
هم بپيوندند».(470)

در ذيل اين آيه نيز روايات فراوانى از ائمه معصومين‏عليهم السلام وارد شده كه
گوياى بازگشت انسان‏هايى در عصر ظهور حضرت مهدى‏عليه السلام است. و اين گونه
استدلال شده كه در آيه به برانگيخته شدن عده‏اى محدود اشاره گشته است؛ در حالى كه
در قيامت همه انسان‏ها محشور مى‏شوند. به علاوه سياق آيات در مقام بيان رخدادهايى
است كه در دنيا و قبل از قيامت است و پس از چند آيه، حوادث مربوط به قيامت را بيان
كرده است.(471)

علاوه بر اين آيات، بزرگان شيعه به آياتى همچون آيه 11 سوره «غافر» نيز براى
اثبات رجعت استناد كرده‏اند.

پس عمده ادله معتقدان به رجعت آيات و روايات است و هر چند اكثر روايات مورد
نظر در ذيل آيات ذكر شده است؛ ولى اين روايات به قدرى فراوان است كه افرادى از
بزرگان علماى شيعه، اين روايات را «متواتر» دانسته‏اند.

از جمله كسانى كه معتقدند روايات رجعت متواتر است، مى‏توان به شيخ طوسى‏رحمه
الله(472)، شيخ صدوق‏رحمه الله(473)، علامه مجلسى‏رحمه الله(474)، مرحوم مظفر(475)
و علامه طباطبايى(476) اشاره كرد.

برخى از اين روايات از اين قرار است:

1. امام باقرعليه السلام فرمود: «اَيّامُ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ ثَلاثَةٌ:
يَوْمُ يَقُومُ القائِمُ وَيومُ الكَرَّةِ وَيَوْمُ الْقِيامَةِ»(477)؛ «روزهاى
خداى عزوجل سه تاست: روزى كه قائم قيام خواهد كرد، روز رجعت و روز قيامت».

2. از امام سجّادعليه السلام نقل شده است كه ذيل آيه شريفه «اِنَّ الذي
فَرَضَ عَلَيْكَ القُرآن لَرادُّكُ اِلى‏ مَعاد»(478) فرمود: «پيامبرتان و
اميرمؤمنان و امامان به سوى شما باز مى‏گردند».(479)

علاوه بر آيات و روايات، ادعيه و زيارت نامه‏هاى فراوانى نيز به رجعت اشاره
كرده‏اند؛ از جمله: دعاى مشهور عهد،(480) دعاى روز سوم شعبان،(481) زيارت
جامعه،(482) زيارت اربعين،(483) برخى زيارت‏هاى امام حسين‏عليه السلام؛ و زيارت
ابوالفضل‏عليه السلام.(484)

علاوه بر ادله نقلى (آيات و روايات) كه براى اثبات رجعت به آنها اشاره شد،
علما يكى ديگر از راه‏هاى اثبات رجعت را «اجماع» دانسته‏اند. از كسانى كه ادعاى
اجماع و اتفاق علما را بيان كرده‏اند، مى‏توان به بزرگانى همچون سيد مرتضى(485)،
امين الاسلام طبرسى‏رحمه الله(486)، شيخ مفيدرحمه الله(487)، شيخ حر عاملى(488) و
علامه مجلسى‏رحمه الله(489) اشاره كرد.

البته درباره رجعت شبهاتى نيز مطرح شده كه در كتاب‏هاى مفصل به آنها پاسخ
داده شده است.

در پايان بد نيست اشاره‏اى داشته باشيم به رجعت كنندگان:

از مجموع روايات مى‏توان رجعت كنندگان را به صورت ذيل مورد اشاره قرار داد:

1. رجعت پيامبر گرمى اسلام‏صلى الله عليه وآله(490)؛

2. رجعت على‏عليه السلام و تكرار آن(491)؛

3. رجعت امام حسين‏عليه السلام و اينكه آن حضرت اولين رجعت كننده خواهد
بود(492)؛

4. رجعت معصومين‏عليهم السلام(493)؛

5. رجعت پيامبران گذشته(494)؛

6. رجعت مؤمنان محض و كافران محض(495)؛

7. رجعت تمامى معتقدان به امر ولايت(496)؛

8. رجعت برخى از اصحاب پيامبران(497)؛

9. رجعت برخى زنان مؤمن(498).