« ز »
زمينه سازان ظهور
انقلاب حضرت مهدىعليه السلام همچون ديگر انقلابها، بدون مقدمه و زمينهسازى، به وجود نمىآيد؛ بلكه در آستانه ظهور، حركتهايى شكل مىگيرد و زمينه را
براى ظهور آن حضرت فراهم مىآورد. اين سلسله قيامها و انقلابها - كه از سوى حق
پويان صورت مىگيرد - بر اساس آنچه در بعضى از روايات آمده، زمينه را براى حركت
جهانى حضرت مهدىعليه السلام آماده مىكند.
پيشگويى تحقّق اين نشانهها، به تعبيرهاى گوناگونى در روايات آمده كه به بعضى
از آنها اشاره مىشود: پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله مىفرمايد: «گروهى از ناحيه
مشرق، قد بر مىافرازند و زمينه حكومت مهدىعليه السلام را فراهم مىسازند».(508)
در روايتى ديگر مىفرمايد:
«تَجِىءُ الرّاياتُ السُّودُ مِنْ قِبَلِ المَشْرِقِ كَاَنَّ قُلُوبَهُمْ
زُبُرُ الحَدِيْدِ فَمَنْ سَمِعَ بِهِمْ فَلْيَأتِهِمْ فَبايِعَهُمْ وَلَوْ حَبْواً
عَلَى الثَّلْجِ»(509)؛ «افرادى با بيرقهاى سياه از ناحيه مشرق مىآيند كه دلهاى
آنان مانند قطعههاى فولاد، محكم است. پس هر كس قيام آنان را شنيد، براى بيعت به
سوى آنان بشتابد؛ هر چند لازم باشد با سينه بر روى برف برود».
امام باقرعليه السلام مىفرمايد: «كَأَنِّى بِقَوْمٍ قَدْ خَرَجُوا
بِالمَشْرِقِ يَطْلُبُونَ الحَقَّ فَلا يُعْطُوْنَهُ ثُمَّ يَطْلُبُونَ فَلا
يُعطَونَهُ فَاِذا رَأَوْا ذَلِكَ وَضَعُوا سُيُوفَهُمْ عَلى عَواتِقِهِمْ
فَيُعْطَوْنَ مَا سَأَلُوهُ فَلا يَقْبَلُونَهُ حَتَّى يَقُومُوا وَلا
يَدْفَعُونَها اِلاَّ اِلى صاحِبِكُمْ قَتْلاهُمْ شُهَداءٌ اَما اِنِّى لَوْ
اَدْرَكْتُ ذَلِكَ لَاِسْتَبْقَيْتُ نَفْسى لِصاحِبِ هَذا الاَمْرِ»(510)؛ «گويى
قومى را مىبينم كه از شرق در طلب حق قيام كردهاند؛ ولى بدانان نمىدهند و باز
مطالبه مىكنند، اما بدانها نمىدهند. پس چون چنين مىبينند، شمشيرهاى خود را بر
دوش مىگيرند. در آن هنگام آنچه را مىخواهند به آنان مىدهند؛ ولى نمىپذيرند تا
اينكه پيروز مىشوند و آن را جز به صاحب الامرعليه السلام تسليم نمىكنند. كشتگان
آنان شهيدند. اگر من آنان را درك كنم، جانم را براى صاحب الامر مىگذارم».(511)
در اين روايات به روشنى از برپايى قيامها و انقلابهايى در آستانه ظهور حضرت
مهدىعليه السلام خبر داده شده است. افزون بر اينها، روايات فراوان ديگرى نيز بر
اين نكته اتفاق دارند كه پيش از ظهور حضرت مهدىعليه السلام، حكومتى به رهبرى يكى
از صالحان - كه گمان مىرود از فرزندان، پيامبر هم باشد - در ناحيه مشرق تشكيل
مىگردد و زمينه ظهور را مهيا مىسازد. اين حكومت، تا ظاهر شدن مهدىعليه السلام و
تسليم آن به حضرت ايشان، ادامه مىيابد.
بر همين اساس، برخى تشكيل دولت شيعى مذهب صفويه را - كه پس از قرنها استيلاى
حاكمان مستبد و متعصب عامى مذهب، روى كار آمد - همان دولتى دانستهاند كه در روايات
از جمله زمينه سازان حكومت مهدىعليه السلام به شمار آمده است.
در زمان ما نيز، برخى با استناد به ويژگىهايى كه در روايات آمده، انقلاب
اسلامى ايران را - كه در سال 1357 ه .ش به رهبرى امام خمينىرحمه الله به پيروزى
رسيد - همان دولتى دانستهاند كه زمينه را براى ظهور و قيام مهدىعليه السلام آماده
مىكند و ان شاء اللّه تا ظهور آن حضرت ادامه مىيابد.(512)
بر اساس اين ديدگاه بسيارى از نشانهها كه در روايات آمده بر انقلاب اسلامى
ايران تطبيق مىكند؛ به ويژه در برخى روايات به رهبرى قيام كه سيدى از اولاد پيغمبر
است و از قم قيام مىكند و ياران او، بدون ترس و واهمه در برابر طاغوت پايدارند»
اشاره شده است كه همگى آنها به انقلاب اسلامى صدق مىكند.
در هر صورت، گرچه قراين فراوانى اين احتمال را قوّت مىبخشد؛ ولى دليل قطعى و
صحيحى در دست نيست كه ثابت كند منظور از حكومت زمينه ساز - كه ائمهعليهم السلام از
آن خبر دادهاند - انقلاب اسلامى، به رهبرى امام خمينىرحمه الله است.
البته اين، نخستين بارى نيست كه علماى شيعه، چنين احتمالى را مطرح ساختهاند.
پيش از اين نيز، هرگاه حركت و انقلابى از ناحيه شرق - به ويژه منطقه خراسان صورت
مىگرفت - اين احتمال قوّت مىگرفت.
البته هيچ يك از آن حركتها به اندازه انقلاب اسلامى، زمينه ساز انقلاب
مهدىعليه السلام نبودهاند؛ بلكه اصلاً مقايسه آنها با انقلاب اسلامى باطل است. از
اين رو احتمال اينكه مراد از «دولت زمينهساز» از جمله انقلاب اسلامى ايران باشد و
تا ظهور حضرت مهدىعليه السلام تداوم يابد، بسيار است.
در هر حال با توجه به روايات بسيارى كه در اين بخش رسيده، در دوره غيبت و در
آستانه ظهور مهدىعليه السلام، دولتهايى به حمايت از حق روى كار مىآيند و
انقلابهايى به حمايت از آن شكل مىگيرند و زمينه را براى ظهور آن حضرت فراهم
مىسازند و اين از نشانههاى ظهور است.(513)
آنچه ذكر شد زمينه سازى و زمينه سازان به طور خاصّ بود؛ ولى از روايات
استفاده مىشود علاوه بر موارد فوق، تمامى منتظران به نوعى زمينهساز ظهور محسوب
مىشوند.