نگرانی های امام درباره حوزه نسخه متنی

امـام بـراى رانـدن دشـمـن و نـفوذيها و ايادى دشمن افزون بر هـوشـيـاريـهـا كـه يـاد شد برنامه ريزى و مديريت قوى و نظم و انـضـباط را در حد اعلاى آن لازم مى داند. در بى برنامگى در لجن زار عـفن بى نظمى و هرج و مرج كه ميكروبها رشد مى كنند در منظر امـام حوزه اى موفق و كامرواست كه پيراسته باشد و برخوردار از مديريتى قوى و منسجم تا در پرتو آن افراد صالح و شايسته را به خـود جـذب كـنـد

اسـتـعـدادهـاى خـدادادى افـراد شكوفا گردد و تواناييهاى آنان به كار مى افتد.

اگر حوزه بى برنامه باشد دروازه هاى آن بى نگهبان بماند و يا در آمـوزش اخـلاق و رفتار امور معيشتى و آينده طلاب و روحانيان فـكرى نكند اين نهاد دچار كاستى و فرسايش مى شود و از نگهدارى افراد ناتوان مى ماند و كم كم از درون ضربه پذير مى شود.

ايـنـهـا سـبب مى شود كه شمارى از منتقدان دلسوز و باانصاف مى گويند و مى نويسند:

بى برنامگى حوزه و نداشتن آينده كارى از جمله عوامل ريزش نيرو در حـوزه هـاى علميه در سالهاى اخير است.افراد با شوق و شعف و عـشـق تـحـصيل دانش وارد حوزه مى شوند ولى بى برنامگيها و يا سـيـراب نـشـدن از آمـوزه هاى معنوى و مناسب نبودن متون درسى آنان را از حوزه مى رماند.82

امـام راحـل در بـررسى انگيزه هاى بى نظمى افزون بر مسئووليت گـريزى شمارى از علما احتمال دست پنهان دشمنان را در ترويج تز نـظـم در بـى نـظـمى دور نمى داند و خواهان مقابله با اين فكر خطرناك است:

(و از هـمـه لازم تر حوزه هاى علميه است كه تنظيم و تصفيه آن با مـدرسـيـن محترم و افاضل سابقه دار است با تاييد مراجع وقت. و شـايـد تـز: نـظـم در بـى نظمى است از القائات شوم همين نقشه ريزان و توطئه گران باشد.) 83

رهنمودهاى امام براى حراست از حوزه

امـام براى نگهبانى از حوزه و جلوگيرى بروز و گسترش آسيبها راه هايى را به دست اندركاران حوزه پيشنهاد و پى گيرى كرد:

1. گـزيـنـش: بـراى جذب افراد شايسته و پيش گيرى از آمدن افراد نـابـاب بـه حـوزه از جـمـله تلاشهايى سامان مند كه بايد انجام شـود.طـلاب فاضل و عالمان

دورانديش پيشينه داوطلبان به حوزه را كاوش كنند:

اهل كجا وابسته به چه خانواده اى پيشينه خانواده پدر مادر و ... پـيـشـيـنه خود وى در محل به خوشنامى شهره است يا خير و ...

امـام پـيـش از انـقـلاب اسـلامى در اين باره هشدارهايى به دست انـدركاران حوزه داد و اقداماتى را انجام داده بود 84 و در سال 1365 با استقبال از واحد گزينش حوزه مى گويد:

(گـروههاى مختلف به حوزه نظر دارند; چون در دراز مدت مى توانند كـارهـايى كه ما مى كنيم به هم بزنند و اين كه شما در رابطه با سـابقه افراد تحقيق مى كنيد كار خوبى است; چرا كه اگر كسى قبل از انـقـلاب و يـا بعد از آن كجروى داشته است و الان مى گويد من تـوبه كرده ام ممكن است اين توبه كردن مصلحتى باشد بايد توجه داشت كه اين افراد حوزه را فاسد نكنند.)85

2. مراقبت بر شئوون اخلاقى طلاب: موعظه و ارشاد و مراقبت از طلاب از ديـگـر كـارهاى امام بود; چرا كه اندرز نقش موثرى در بهسازى انـسان دارد و يادآوريها او را به خود مى آورد. امام درس اخلاق را از نخستين گامهاى تربيتى حوزه مى دانست.

در هر فرصتى كه پيش مى آمد به راهنمايى طلاب مى پرداخت و خطرها و آفـتها و كمينگاهها را گوشزد مى كرد.آن مرد بزرگ اصرار داشت افـراد پـيـش از آن كـه به جامعه وار د شوند خود را بسازند. و پـيـش از آن كـه بـه مـسئوليت و پستهاى اجتماعى برسند در حوزه درسهاى ساده زيستى و مردمدارى را تمرين كرده باشند.86

3. چـشـم پوشى از خطاها: امام براى خشكاندن ريشه فتنه و اختلاف گـاه با نرمش قهرمانانه و چشم پوشى در برابر كارهاى آن گروه از حـوزويـانى كه در دام فريب گرفتار مى آمدند زمينه فروخواباندن شرارت را فراهم مى آورد.پس از آن كه حزب خلق مسلمان در سال 58 گـروهـى از مـردمـان ساده دل و ناآگاه را به قم آورد و آنان را بـرانـگـيـزاند تا عليه امام و انقلاب اسلامى آشوب بيافرينند 87 امـام چون اين افراد را بى خبر مى دانست رويارويى; با آنان را بـه صـلاح حوزه و نظام ندانست و به طلاب و مردم سفارش كرد سكوت و مـدارا پـيـشـه كنند و افزود:اگر عكس مرا نيز پاره كردند واكنش نـشـان ندهيد.88 اين بردبارى بجا بسيار ى از مهاجمان را كه در دام تـزويـر گرفتار آمده بودند به خود آورد و از كرده ناشايست خـود پـشـيـمـان كـرد. ايـن حركت بزرگوارانه در ختم نهايى اين غائله نقش به سزايى ايفا كرد.

امـام در بـرخورد ديگر غائله هاى سياسى كه ريشه در ناآگاهى مى داشـت و مـردم نـاخـواسته درگير فتنه مى شدند از اين اصل ارزشى استفاده مى كرد.

4. اتـحاد جناحها: چنان كه ياد شد از بامداد پيروزى انقلاب در بـرخـى از مـسائل نظرى و اجرايى ميان روحانيان انقلابى و در خط امـام اخـتـلاف نـظـر وجـود داشت و سرانجام علماى انقلابى در خط امـام بـه دو گـروه روحـانـيـت سنتى و پويا تقسيم شدند. تشديد ديـدگـاهـها نگرانيهايى را ميان حوزويان ايجاد كرد و افراد از امـام خـواسـتـار پايان دادن به اختلاف اين دو جناح از روحانيان انـقـلابـى شدند. ايشان در پاسخ به يكى از نامه ها پس از تاييد انـتـقـاد سـازنده هر دو جناح را از كشمكش بى نتيجه بيم داد و يادآور شد: