سخنراني آية اللّه العظمي فاضل لنكراني - بیانات دو تن از مراجع عظام در باره بازنگری در نظام آموزشی حوزه نسخه متنی

به دنبال طرح مباحثي در باره بازنگري در نظام آموزشي و اصلاح كتابهاي درسي، مديريت حوزه علميه مصممّ به برگزاري اجلاسيه هايي شده است و در اين جهت نشستي مقدماتي در مدرسه دارالشفا برگزار كرد1 .

در اين نشست ابتدا آية اللّه العظمي فاضل لنكراني و در اختتام آية اللّه العظمي مكارم شيرازي (دامت بركاتهما) بياناتي را در باره بازنگري در نظام آموزشي حوزه ايراد فرمودند.

پيام حوزه نيز به دنبال مطالبي كه در بخش مقالات، نامه ها، گفتگو و سرمقاله هاي خود در اين باره داشته و با توجه به نكات مهمي كه در اين فرمايشها بوده، چكيده اي از آن را در اينجا مي آورد.

سخنراني آية اللّه العظمي فاضل لنكراني

ايشان در ابتداي سخن خود به اين نكته كه اكثريت هر صنف و گروهي بايد خصوصيات اصلي و شاخص آن صنف را داشته باشند اشاره كرده و يادآور شدند كه دو خصيصه اصلي روحانيان، دارا بودن علم و تقوا، آن هم در مرحله بالا ووالاي آن است و تأكيد كردند كه روحانيت براي اينكه جايگاه خويش را در بين مردم حفظ نمايد و روز به روز بر اعتماد و عنايت مردم به خود بيفزايد، بايد دو عنصر علم و تقوا را بيش از پيش در خود ايجاد كند و آن را تعالي بخشد و محور اصلي فعاليت ها در حوزه، كسب اين دو گوهر ارزشمند باشد.

اگر علما و روحانيان چنين نباشند جامعه گرفتار مشكلات، بدبختي و تباهي خواهد شد.

كتابهاي ما خيلي وقت طلبه را مي گيرد، در حالي كه اين كتابها اگر تبديل به كتابهايي سليس و روان شود طلبه ها مطالب را در زماني كوتاهتر درك مي كنند، لذا بايد كتاب درسي مطالبش روان باشد.

ايشان اضافه كردند: آنهايي كه اهل فضل و تقوا هستند، نياز مردم را بيشتر احساس كنند و بيش از پيش زمينه هاي بهره برداري مردم از وجود با ارزششان را فراهم سازند. آنگاه فرمودند:

مسأله اساسي امروز حوزه، مسأله نظام آموزشي است. شرايط موجود، كمي وقت و نيازهاي روز اقتضا مي كند كه در اين نظام تغييري به وجود بيايد. امّا قبل از اينكه پيشنهادم را در اين باره عرض كنم يادآوري دو نكته را لازم مي دانم.

كتابهايي كه توسط اهل خبره و متخصصين آگاه تدوين شده است قبل از جايگزيني در معرض اشكالفضلا قرار گيرد و با تبادل نظر حك و اصلاح شود.

نكته اوّل:

برادران ! فضلا ! آقايان عزيز ! فكر نشود كه روشنفكري و پويايي اقتضا مي كند كه فقه جواهري را زير پا بگذاريم، اين معنا در بعضي از صحبتها و نوشته ها مشاهده مي شود، بدانيد اين طرز تفكر معنايش انهدام فقه است.

من عبارتي را شخصاً از امام قدس سره شنيدم كه فرمودند:

اگر روزي فقه جواهري و فقه سنّتي از حوزه هاي ما كنار برود، آن روز، روز زوال انقلاب اسلامي ماست.

دوام انقلاب به حفظ فقه سنّتي است، اين كلام امام مصداق كامل: «الموءمن ينظر بنور الله» است.

بحث و پيشنهاد اصلاح در باره نظام آموزشي، معنايش اين نيست كه كتاب جواهر را زير پا بگذاريم. كتاب جواهر تا آن لحظه اي كه يك روحاني نفس مي كشد مورد احتياج است. لذا بعضي از روشنفكري ها كه معنايش كنار گذاشتن فقهي است كه از مشايخ و بزرگان گرفته ايم، فكر غلط و غير صحيحي است.

لذا مسأله بازنگري در نظام آموزشي، بايد با حفظ اصالت فقه سنّتي و فقه جواهري باشد.

در مورد بازنگري در نظام آموزشي حوزه دو طرز تفكر يك جانبه وجود دارد كه هر دو خطرناكند. تفكر اوّل مي گويد: به تركيب حوزه ها دست نزنيم. تفكر دوم مي گويد: قلم سرخ بر تمام اينبرنامه ها بكشيم، چون مربوط به گذشته هاست.

نكته دوم:

در جلسات و نشستها طبعاً ارتكازاتي در مورد تغيير كتابها در بين طلاب، فضلا، مدرّسان پيدا مي شود. امّا نبايد سبب شود قبل از اينكه كتابهاي درسي جايگزين پيدا بكند، كتابهاي فعلي متزلزل شود. طلاب محترم فكر نكنند حالا كه بناست مثلاً به جاي شرح لمعه كتاب ديگري گذاشته شود، پس چه داعيه اي است كه وقت را صرف ياد گرفتن اين كتاب كنيم. نتيجه چنين ذهنيتهايي اين خواهد شد كه متعلّم نه اين كتابهاي مرسوم را بياموزد و نه كتابهاي ديگر را. لذا بايد موقعيّت كتابهاي درسي فعلي با كمال قوّت به جاي خودش باقي باشد.

امّا در مورد بازنگري در نظام آموزشي فعلي، رعايت چهار مطلب را لازم مي دانم: