بیشترتوضیحاتافزودن یادداشت جدید
«وقتى بنده (مؤمن)، گناهانش زياد شود و چيزى نباشد كه كفّاره گناهان او باشد، خداوند او را به حزن و اندوه در دنيا مبتلا مىكند تا كفاره گناهان او باشد؛ پس اگر به حزن و اندوه مبتلا نشود، در اين صورت خداوند او را در قبرش عذاب مىكند تا وقتى كه روز قيامت خداى عزّوجلّ را ملاقات مىكند چيزى از وزر و وَبال او باقى نمانده باشد تا بر عليه او گواهى دهد و سبب عذاب او گردد.»(1)در درجه اول، اعمال حسنه مكفِّر سيّئات و گناهان خواهد بود،2 در درجه دوم، حزن و اندوه (بلا) و در مرحله بعد عذاب قبر. همه اينها براى آنست كه بنده مؤمن روز قيامت اهل عذاب نباشد؛ چون يا گناهان خود را جبران كرده و يا مجازات آن را در دنيا (در قالب بلا) و يا در عالم قبر تحمل كرده است كه قاعدةً سبكتر بوده و تحمل آن آسانتر است.روايت شده است كه وقتى آيه صد و بيست و سه سوره شريفه1 ـ «قال الصادق (عليه السلام): انّ العبد اذا كثرت ذنوبه و لم يجد ما يكفّرها به ابتلاه اللّه تعالى بالحزن فى الدّنيا ليكفّرها به فان فعل ذلك به و الاّ فعذّبه فى قبره ليلقاه اللّه عزّوجلّ يوم يلقاه و ليس شىء يشهد عليه بشىء من ذنوبه.» بحارالانوار: ج 67، ص 235.2 ـ «انّ الحسنات يذهبن السّيّئات ذلك ذكرى للذّاكرين» هود: 114.