تفسیر هدایت جلد 7

تكان مى‏خورد. سامرى آن مشت خاك را با خود داشت و در درون تنديس گوساله افكند و گوساله هم حركت مى‏كرد و هم چون گاو نعره مى‏كشيد.

بعضى ديگر گويند كه گاو را به گونه‏اى تعبيه كرده بودند كه حاضران فقط سرش را مى‏ديدند و شخصى از پشت آن در آن مى‏دميد و صداى آن باد چون نعره گاوان از دهانش بيرون مى‏آمد ... البته وقتى كه باد مى‏وزيد همان صدا مى‏داد.

فَقالُوا هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى‏ فَنَسِيَ و گفتند: اين خداى شما و خداى موسى است و موسى فراموش كرده بود.»

[89] ولى آيا عذر آوريهاى بنى اسراييل و توجيهاتى كه مى‏كردند نزد خدا قبول افتاد. هرگز ... دو دليل وجود داشت كه ادعاى آنان را باطل مى‏كرد:

اول: عقل

پس عاقلان اگر فكرشان را به كار اندازند به سوى خدا هدايت خواهند شد.

أَ فَلا يَرَوْنَ أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا وَ لا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً آيا نمى‏ديدند كه هيچ پاسخى به سخنشان نمى‏دهد و هيچ سود و زيانى برايشان ندارد.»

از صفات خدا چه دارد، آن كه نه مى‏جنبد و نه اراده سود و زيان تواند كرد؟

[90] دوم: رهبرى الهى

وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ مِنْ قَبْلُ يا قَوْمِ إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ وَ إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ فَاتَّبِعُونِي وَ أَطِيعُوا أَمْرِي هارون نيز پيش از اين به آنها گفته بود: اى قوم من شما را به اين گوساله آزموده‏اند. پروردگار شما خداى رحمان است. از پى من بياييد و فرمانبردار من باشيد.»

هارون آنها را به اطاعت خود خواند و به عنوان يك رهبر دينى، براى آنها توضيح داد كه آنچه سامرى و جماعتش ادعا مى‏كنند باطل است.

از آيه برمى‏آيد كه مبارزه ميان خط نبوت كه موسى و هارون رهبرى آن را داشتند و خط جاهلى به رهبرى سامرى سخت شكل گرفته بود. شايد رهبران خط جاهلى همان پيشوايان بنى اسراييل قبل از ظهور موسى بودند. مانند قوم بنى اميه كه