تفسیر هدایت جلد 7

غيب روى آوريم.

آرى، بنى اسراييل به دره شرك سقوط كرده بودند و به آنچه سامرى بر ايشان ساخته بود سر پرستش فرود آوردند. موسى (ع) نخست هارون را مورد خطاب قرار داد:

[92/ 93] قالَ يا هارُونُ ما مَنَعَكَ إِذْ رَأَيْتَهُمْ ضَلُّوا أَلَّا تَتَّبِعَنِ أَ فَعَصَيْتَ أَمْرِي گفت: اى هارون! هنگامى كه ديدى گمراه مى‏شوند، چرا از پى من نيامدى؟ آيا تو نيز از فرمان من سرپيچى كرده بودى؟

سبب آن بود كه:

اولا: هارون خليفه او بود بر آن قوم، و رهبرى شرعى بر عهده او بود، پس بايد نخست ماجرا را از او بپرسد.

ثانيا: موسى وقتى كه پاى توحيد در ميان مى‏آمد از كسى ملاحظه نداشت حتى اگر آن كس وصى و خليفه او هارون باشد.

ثالثا: موسى مى‏خواست براى بنى اسراييل توضيح دهد كه قضيه توحيد قضيه‏اى ساده نيست. حتى ممكن است هارون را هم به سؤال كشد يا به محاكمه.

تا ثابت شود كه وظيفه خود را نسبت به آن انجام داده است يا نه. خداى سبحان در روز قيامت از رسولان مى‏پرسد كه امتهايشان چگونه‏اند؟ موسى قبل از آن كه به كوه طور رود، به هارون گفت كه (بر قوم من جانشين من باش و به راه فساد كنندگان پاى منه) اكنون آمده است از نتيجه اقدامات او مى‏پرسد.

اما هارون به موسى پاسخ داد كه بنى اسراييل جز از تو از ديگرى فرمانبردارى نمى‏كنند، زيرا وقتى آنان را از پرستش گوساله منع كردم گفتند ما بر آستان آن معتكف هستيم تا موسى به نزد ما بازگردد. سامرى شايع كرد كه تو مرده‏اى ولى من مى‏دانستم كه بازخواهى گشت و اكنون كه بازگشته‏اى دروغ او آشكار شد. شايد موسى مى‏دانست كه هارون در برابر شرك به خدا سخت خشمگين مى‏شود، از اين رو او را سفارش كرد كه به اصلاح آنان پردازد ولى بر ضدشان اقدامى نكند. از اين برمى‏آيد كه در جوامع منحرف نياز به انقلاب هست ولى اين