انقلاب و خطر فقر نرم‌افزاری نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

انقلاب و خطر فقر نرم‌افزاری - نسخه متنی

حسن رحیم پور ازغدی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

انقلاب و خطر فقر نرم افزاري

سعي مي كنم در اين جلسه يك نگاه تطبيقي به آنچه كه به آن سياست مدرن مي گويند و يا حقوق اساسي سكولار يا دكترين حقوقي وحكومتي امام علي بن ابيطالب نه بعنوان مكتب، يك بررسي تطبيقي داشته باشيم. گرچه علي روح بزرگي بود در كالبد تنگ جهان و جامعه ي دوران علي شايستگي ايشان را نداشت و او بزرگتر از آن جامعه و فراتر از ظرفيت آن مردم بود، اما وقتي نام رفتار علوي يا دولت علوي را مي شنويم، بايد متوجه باشيم كه سخن از يك شخص، هر چند بزرگ، در ميان نيست؛ بلكه گفتگو از يك مكتب است كه علي نمونه بارز و برجسته تربيت شده اين مكتب مي باشد. مكتبي كه بنيانگذارش پيامبر بزرگ خدا بود و ايشان شاگرد برجسته آن مكتب.

او از پيامبر آموخت كه جامعه ديني جامعه اي است كه بدون لكنت زبان بشود حق ضعفا و محرومين را و طبقات پايين جامعه راـ كه معمولا قدرت مطالبه حقوق خود را ندارند ـ از صاحبان قدرت و ثروت گرفت. روايت از ايشان نقل شده كه فرمودند: «اني سمعت رسول الله..يقول في غيره مره» من شنيدم كه به شكل متواتر در موقعيت هاي مختلف، پيامبر اين نكته را به زبان آورد كه: «لن تقدس امه لا يوخذ للضعيف فيها حقه من القوي غير متتعتع» آن امت و جامعه اي كه حق ضعيفان را نشود بدون لكنت زبان و بدون ترس از اقويا و صاحبان قدرت و ثروت مطالبه كرد، قابل تقديس و پاكيزه نيست. اينها در واقع تعريف جامعه ديني است. از زبان پيامبر اكرم كه استاد و مربي علي بن ابي طالب است وحضرت علي فرمود: «اناعبد من عبيد محمد(ص) ». يعني من بنده اي از بندگان محمدم و مثل برده در برابر محمدم.

يعني هر چه دارم از اوست.در قاموس علي بن ابي طالب (ع) دولت ديني، ضامن عدالت ديني، ضامن حدود خدا، قوانين خدا و حقوق مردم است. حريم مردم، حريم خداست و حق ا ؛ منتهي با تعريف دينيش نه با تعريف ماترياليستي، تعريف ليبرالي و تعريف ماركسيستي اش. تجاوز به حريم انسانها و حقوق مسلم آنها، تجاوز به حريم خداست. اين منطق علي بن ابي طالب است و بارها در نهج البلاغه به تعابير مختلف آورده اند. و باز ايشان از پيامبر اكرم نقل كرده اند كه پيامبر فرمود: «من قتل دون حقه فهو شهيد». هر كس براي دفاع از حق وحقوقش، چه حقوق معنوي يعني كرامت و عزت انسانيش و چه حقوق مادي اش، يعني در مبارزه با ظلم كشته بشود شهيد راه خداست. اين يكي از پاسخها به كساني است كه بارها گفته اند و مي نويسند دين سراسر تكليف است وحق و حقوق در دين اكرام نشده. چطور از حق و حقوق بشر در دين صحبتي نشده وقتي كه پيامبرش مي گويد: اگر در راه دفاع از حقوقتان كشته بشويد، انگار در راه خدا كشته شده ايد. شهيديد مثل آنهايي كه در جنگ احد و خندق در ركاب حضرت محمد شمشير زدند و كشته شدند. منتهي نه حقوق تنها.

حقوق توام با تكليف. حقوقي كه متقابلاً منشا مسئوليتهايي است. در ديدگاه هاي توتاليتر و نظامهاي استبدادي مردم فقط تكليف دارند و حقوقي ندارند. در نظامهاي ماترياليستي و ليبرال سرمايه داري كه بر اساس غرايز انسان بنا شده مردم طبق ادعاي تئوريك، فقط حقوق دارند و از مسئوليت هاي انسان نبايد حرف زد. شما تا از مسوليت و تكليف حرف بزني متهم مي شوي به نقض حقوق بشر و به محض اينكه از آرمان ها و حدود ارزش حرف بزني متهم مي شوي به تئوريزه كردن خشونت.

اما در تفكر علي بن ابي طالب همه انسانها بدون استثناء حقوقي دارند و وظايف و مسئوليت هايي به اندازه اي كه به مسئوليت ها عمل مي كنند، حقوق براي آنها حتما محترم است و به اندازه اي كه از حقوق استفاده مي كنند مسوليت هايي دارند كه بايد به آن تن در دهند. مسئوليتهايي در برابر خدا، در برابر مردم و در برابر حق و سرنوشت خودشان. بنابراين مي بينيد كه بين مبارزه با ظلم و دفاع از حقوق مردم با راه خدا و شهادت در راه خدا، يك پيوند عقيدتي در منطق علي بن ابي طالب (ع) برقرار است. اين تعريفي كه از جامعه ديني عرض كردم، پيامبر در باره اش فرمود: هيچ كس به اندازه علي قدرت ايجاد چنين سيستمي و ساختن پرداختن چنين جامعه اي را ندارد و بنابراين خداوند او را بعنوان وصي و خليفه ي بعد از من نصب كرد و پيامبر در روز غدير خم، اين را به مردم ابلاغ كرد كه مردم« علي اقواكم علي هذل الامر» يعني هيچ كس به اندازه علي نخواهد توانست چنين جامعه اي را بسازد و لذا او حق خلافت دارد.

لذا او از طرف خداوند به حاكمت منصوب شده. اين انتصاب ملاكش چيست؟ اين است كه او بيشتر از همه به حقوق مردم وفا مي كند و بيشتر از همه به مردم براي رسيدن به كمالات دنيوي و آخروي شان كمك مي كند. همين منطق است كه ايشان در خطبه 132 نهج البلاغه در مانيفست حكومتي شان مي فرمايند: درحكومت اسلامي كسي كه بخيل است و حرص مي ورزد و چشم كج در مال مردم و نگاه تحقير آميز به حقوق مردم دارد، نبايد مسؤول باشد. افراد جاهل و قشري و عوام حق ندارند وارد حكومت ديني بشوند. «و لا الحافي و لا الحسائف و لا المرتشي». رشوه خواران «ولا المعطل للسنه». آنهايي كه سنت خدا و پيامبر را تعطيل مي كنند؛ يعني در حكومت با قانون بازي مي كنند و هر جا و هر وقت دلشان بخواهد قانون الهي را اجراء مي كنند و هر جا دلشان مي خواهد اجرا نمي كنند.

فرمود من به اينها اجازه نمي دهم در حكومت ديني وارد بشوند. من نمي گذارم فاسدها و باندهاي بي تقوا بر جان و مال و حقوق مردم مسلط بشوند. تا زنده ام نمي گذارم افراد بخيل و حريص به مال مردم، آدمهاي دنيا طلب و عياش و پرخور بر مردم حكومت كنند و وارد دولت بشوند. نمي گذارم افراد نادان و قشري و جاهل بر سر كار بيايند تا جامعه را منحرف كنند. «الجاهل يضلهم بجهله». اگر جاهلان و سفها، افراد سخيف و نادان بر سر كار بيايند، جامعه را منحرف مي كنند و نمي گذارم افراد زورگو و مستبد بر مردم مسلط شوند تا با بي عدالتي حكم برانند و اموال مردم و فقرا را بالابكشند و همه چيز را توجيه كنند و افراد بي زبان و نجيب را در جامعه محروم كنند.«يقطعهم بجفائه». نمي گذارم رشوه خواران در مديريت هاي حكومت نفوذ كنند تا حقوق مظلومين فراموش شود. «المرتشي في الحكم». نمي گذارم قاضي هاي رشوه خوار بر گردن مردم سوار شوند تا مردم را نابود و سنت پيامبر را تحقير كنند. فرمود: منطق من در حكومت اين است و هر كس با من است بسم ا .. هر كس بر من است باز هم بسم ا .

در روايت ديگري فرمود: بدترين حاكمان و دولتمردان آنها هستند كه حب الفخر دارند. حب الفخر يعني همين جاه طلبي، شهرت طلبي ، شهرت پرستي و خود را از مردم بالاتر ديدن. فرمود در حكومت اسلامي حاكمان حق ندارند از بالا به مردم نگاه كنند و مردم را پايين تر از خودشان بدانند و ببينند. فرمود:من با حاكمان متكبر نمي توانم كنار بيايم و همه آنها را يا اصلاح و يا حذفشان مي كنم. بعد رو كرد به مردم: اما شما مردم! من خدا را اطاعت مي كنم ولي شما من را اطاعت نمي كنيد.

در حالي كه معاويه خدا را اطاعت نمي كند اما مردمش او را اطاعت مي كنند. هر چه به شما دستور مي دهم همين طور در هوا يخ مي زند و به مقصد نمي رسد. بعد فرمود كه: پس اصلاً معلوم هست كه شماها با چه نيتي با من بيعت كرديد؟ دولت ارزشها و عدالت، مشروعيتش گره خورده است به اينكه مسؤولينش دنبال عدالت اجتماعي و پاسدار ارزشهاي انقلابي و ديني و انساني هستند يا نيستند.بنابراين شما بايد مراقب آن ايده اي باشيد كه به صراحت يا با كنايه مي گويند يا مي نويسند كه حاكميت اصلا نبايد و نمي تواند ارزشهاي فردي و اجتماعي اسلام را در سطح امور عمومي و اجتماعي پاسداري كند. دولت پاسبان نيكي ها نيست اصلا نبايد كشيك ارزشها و عدالت را بكشد. فقط دولت ژاندارم امنيت است. دولت فقط بايد آزادي رقابت در عرصه اقتصاد و در عرصه سياست و عرصه فرهنگ ايجاد بكند. امنيت براي رقابت آزاد بدون هيچ شرط و حدود اخلاقي وفكري ايجاد كند و نه در عرصه فرهنگ مسؤول دفاع از حقيقت است ونه در عرصه اخلاقيات اجتماعي مسؤول دفاع از ارزشهاست ونه در عرصه اقتصاد، سياست و حقوق اجتماعي مسؤول اجراي عدالت است.

اين منطق مي گويد: چه بسا لازم است كه دولتها براي حفظ قدرت و امنيت صاحبان ثروت بر خلاف ايمان، بر خلاف انسانيت و مذهب عمل بكنند. و آدم عاقل و انسان خردمند نبايد دولت مردمي را به اين دليل سرزنش كند كه چرا به منظور حفظ حكومت و قدرت از راههاي غلط و عجيب و غريب استفاده كردي. براي اينكه در اين منطق اگر رجل سياسي امروز به خاطر بي تقوايي متهم بشود، فردا به خاطر نتيجه اش ـ يعني كسب قدرت ـ در افكارعمومي تبرئه مي شود. يعني مي گويند افكار عمومي عمل بد را به نتايجش مي بخشند.

تو هر كاري مي خواهي بكن و به هر ترتيبي مي خواهي به قدرت برسي، برس. مسئله اي نيست افكار عمومي فراموش مي كند! شبيه اين تعابير را از نظريه پردازان سياسي غرب و پدران سكولاريسم از آقاي ماكياولي تا ديگران تا همين امروز شماها زياد مي بينيد. اينها اساسي را گذاشتند كه طبق آن ملاحظات ارزشي نبايد در تصميم گيري دولت مردان دخالت كند چون معتقدند كه با شخصيت اخلاقي نمي شود دولت تشكيل داد و به خصوص نمي شود آنها را حفظ كرد و بنابراين اخلاق از سياست و ديانت از حكومت جداست و حتما احتياج است به يك مقداري حقه بازي و تظاهر و عوام فريبي،بخصوص در سيستم جمهوري كه بايدآراء را به هر شكلي جمع كرد و مسأله اصلي در آراء، مسأله كميت است نه كيفيت و بنابراين دروغهاي زيباي شهريار و حاكم و دولتمرد براي حفظ شهروندان در اطراف او لازم است و فرزانه كسي است كه ماهرانه دروغ بگويد. مهم اين نيست كه تو راست مي گويي يا دروغ. مهم اين است كه قدرت بدست بيايد و قدرت را نبايد با معيارهاي ديني و ارزشي ارزيابي كرد. چون ارزشها متعلق به حوزه خصوصي آدمها هستند.

نمي توانند ملاك داوري در مورد اقدامات عمومي باشند. كه اينها همه مبناي تفكر سكولار و درست در مقابل تفكر علي بن ابي طالب (ع) است. تفكر سكولار كه مي گويم، اعم از ديدگاه هاي سلطنتي وتوتاليتر و استبداري سكولار است كه كساني مثل خود ماكياولي يا توماس هابز طرفدارش بودند. يا نظامهاي سكولار ليبرال كه تئوريسين هاي جامعه مدني در سنت ليبراليسم طرفدارش بوده اند از جان لاك به بعد تا نظريه پردازان معاصر نئوليبرال. دنباله هاي اين جريان در چند دهه اخير، بطور خاص ادعا كرده اند كه يك راه ميان بر جديدي كشف كرده اند براي دفورم هاي راديكال تر در دولتهاي سنتي و آن نه فقط تجديد نظر در ريشه حقوق واخلاق بلكه تجديد نظر در ريشه هاي زبان و فهم مردم است.

براي اينكه ريشه افكار قديمي را در باب عدالت اجتماعي و ارزشها از خاك ذهن بشر بكنيم. چون مشكل بشر سنتي در ابهام زبان و انحراف زبان است.مشكل اصلي در ماهيت واژه هاست. واژه هاي قديمي اي مثل عدالت. و بايد اين واژه هاي قديمي مثل عدالت را بازنشست كرد و از رده خارج كرد و به جايش واژه هاي نويي بسازيم كه همه اين مفاهيم را مقيد و محدود كند. يعني مفاهيمي مثل عدالت يا ارزشهاي اجتماعي كه معيارهاي فطري ما قبل دولتي اند براي دولتها و حاكميت ها مزاحمند. اينها كه اشاره مي كنم يك مقدار زيادش را شما در نظريات فيلسوفان تحليلي و گرايشات پوزيتيويستي در باب حقوق بشر مي توانيد تعقيب كنيد. ببينيد كه چطور اينها همه مسئله عدالت و ارزشها را صرفاً به منازعات لفظي تبديل كردند و گفتند تمام صحبتهايي كه از عدالت اقتصادي و ارزشهاي اجتماعي و حكومتي مي شود كه حكومت ها بايد ارزشي باشند و دولتها بايد ارزشي عمل كنند، اينها همه نقض علم اقتصاد و نقض علم سياست است. اين اقتصاد كلاسيك و سياست كلاسيك كه در دانشگاهها به شما تدريس مي كنند، مضمونش همين هاست و شما جرات درك ريشه اي آنها و جرات نقد آنها را به اين زودي ها نخواهيد داشت.

چون نظام آموزشي ما، نظام آموزشي مبتني بر ترجمه و تقليد است. نه مبتني بر اجتهاد و ابتكار و خلاقيت. اينها صريحا مي گويند كه نبايد با اعلاميه نويسي يك حقوق زايدي را براي فقرا و طبقات پايين در جامعه ايجاد كرد. اينها موي دماغ مي شوند، پررو مي شوند و اين شعارها و تعابير، اين اصطلاحات، ما بعدالطبيعه است و اصطلاحات و تعابير ايدئولوژيك است و اينها نبايد واردعرصه سياست و مديريت و اقتصاد بشود واين تعابير ما بعدالطبيعي را ضعفا و فقرا با همدستي يك مشت مذهبي امل شاعر پيشه ابداع كردند براي اينكه جلو توسعه را بگيرند.منتهي خوشبختانه حق و حقوق با اعلاميه نويسي گرسنه ها و مدافعان گرسنگان ايجاد نمي شود و اين حقوق الهي مردم واين حرفها يك مشت تركيبات كاذب است وحقوق در منطق ما قرار داد محض است. زبان عدالتخواهان و زبان بنيادگراهاي ديني اصلا مشكل ذاتي دارد و اين شعارها يك مقدار اصوات بي معني است.

اينها صرف الاسم است. شما بحثهايي كه پوزيتيسها كرده اند نگاه كنيد. تمام اينها را مي گويند.مي گويند تمام ارزشهاي اخلاقي و تمام گذاره هاي مابعدالطبيعي همه بي معني و پوچ است. معناي واقعي نامها كجاست؟ آنجايي كه سود مادي همه مباني حقوقي، اخلاقي و عدالتخواهي را بي معني مي كند و زير سؤال مي برد. اين يك جريان و يك خطر بالفعل براي انقلاب است و در واقع آخرين پيامهايي است كه نسل قبل از شما دارد به شماها منتقل مي كند. ذهنهايي كه اين ها را ترويج مي كنند و ترجمه مي كنند، ذهنهاي به شدت قشري و خشكيده هستند وتا حالا كار زيادي دست بشر داده اند. ذهنهايي كه اصلاً روي ملاج اين ها و روي خلاقيت اين ها باران نباريده وبا اين مفاهيم ارزشي حتي يكبار هم آشنا نشده اند. والا كيست كه نداند تمركز بي قيد و شرط سرمايه هاي انبوه براي مصارف شخصي و به نفع يك اقليت فاسد مبتني بر غصب و اسراف وتبذير و ربا،اين ها با ايدئولوژي ماترياليسم در غرب ودر جهان تئوريزه شد و ناخدايان سرمايه داري ليبرال صريحاً گفته اند كه به تقدم ماده معتقدند و اين ماترياليسم اگر روزگاري معنا داشت، ديگر امروز خيلي ابلهانه و ارتجاعي است .

امروز هر كسي در سطح مفاهيم سياسي بزرگ مثل دولت و فلسفه قدرت، از عدل و ارزشها حرف بزند، او را فناتيك و ضد استاندارد لقب مي دهند و ضد استاندارد خونش در همه جاي دنيا مباح است. احزاب نامرئي كه بلدند چطور حكومتهاي انقلابي را بدون براندازي بازسازي بكنند و پوستش را حفظ بكنند و محتوياتش را تغيير بدهند و پشت همين استانداردهاي جهاني قايم بشوند. صريحاً مي گويند كه موضوع سياست قدرت است نه حقيقت، نه فضيلت و نه عدالت. اين ها ديني ترين و زنده ترين انقلابها را مي توانند به روش تاكسي درمي تزئين كنند و خشكش كنند و به تماشا بگذارند. بطوري كه آن جنبش بزرگ با آن مفاهيم عالي هم باشد و هم نباشد .

به قول سلمان فارسي وقتي كه ديد بعد از فوت پيامبر ريختند به خانه علي و علي را به زور كشيدند به سمت مسجد براي بيعت. آنجا دارد كه بعضي از اصحاب خاص حضرت امير دست به شمشير به چشم علي نگاه مي كردند كه ايشان فرمان درگيري بدهند و حضرت امير با چشمش اشاره كرد كه كاري نكنيد. آنجا دارد كه سلمان فارسي كنار كوچه ايستاده بود و ديد كه دارند با علي چه مي كنند. وقتي كه حضرت امير علامت داد كه كاري نكنيد.اين دوراني است كه بايد تحمل كرد. دوران سكوت براي وحدت. و دوران قيام براي عدالت بعداً خواهد رسيد. آنجا دارد كه سلمان فارسي وقتي كه ديد عمامه علي را به گردنش انداخته اند و دارند او را مي برند، به ديوار تكيه كرده بود و رو كرد به مردم و با لهجه فارسي گفت: كرديد و نكرديد.خطاب به آن جامعه و وارثان انقلاب پيامبر گفت كرديد و نكرديد. مسلماني كرديد و نكرديد. حفظ ظواهر كرديد اما باطنش را به باد داديد. مغز انقلاب را فداي قشرش كرديد و مضمون انقلاب را فداي فرمش كريد.

در اين شرايط و بعد از تثبيت يك انقلاب، اگر نسل دوم و سوم انقلاب از مفاهيم انقلابي و از ارزشهاي انساني در جامعه بعد از انقلاب، جانانه و ابوذري دفاع نكنند و قيام نكنند و حتي اگر سخت افزار انقلاب حفظ بشود، نرم افزارش عوض مي شود. اگر هوشياري ايدئولوژيك و انقلابي در اين مسأله نباشد و انقلاب فقط سخت افزارش حفظ بشود، نرم افزارش تغيير مي كند و شما متوجه نمي شويد. ما هم متوجه نخواهيم شد. مثل ساختماني كه ساختمانش باشد و ساكنانش عوض بشوند. ساختماني كه به دست انقلابيون وبه دست عدالت خواهان و به دست مجاهدين و شهيدان ساخته شد، زير سنگينترين آتشها، كم كم عدالت ستيزان و قاعدين و مخالفين اصل تئوري آن انقلاب ديني، ساكنان آن ساختمان خواهند شد. اگر اين هوشياري نباشد.

اين نظريه تناسخ اگر در مورد فرد انسان غلط است،به نظر من در موردحاكميت ها و نوع اجتماعات بشري صادق است. با يك نوع مجازگويي البته. اين ارواح خبيثه ي ماقبل انقلابها دوباره قابل احضار هستند و مي توانند در بدن انقلابها حلول كنند و فرمان جامعه را به سمت ديگري بچرخانند. اول با زاويه هاي كم وبعد شما مي دانيد وقتي انحراف با يك زاويه كوچك شروع بشود، شما اولش تفاوت مسافتي بين اين دو ضلع نمي بينيد. اما وقتي در طول زمان ادامه پيدا كند همين زاويه كوچكي كه باز شده، در طول زمان مي بينيد كه آنقدر فاصله ها زياد مي شود كه اصلاً ديگر كسي آن انقلاب را به جا نمي آورد. به جا نمي آورد كه كي بوده، چي بوده، اصلاً براي چي تشكيل شده.

اصلاً يك طوري كه ظاهرا همه چيز به جاي خودش هست و واقعاً هيچ چيز به جاي خودش نيست. همه چيز درست است وهمه چيز خراب و به همين دليل است كه انقلاب اسلامي نبايد فقط به تغيير رژيم اكتفا مي كرد، بلكه بايد با نرم افزار جديد ديني و انقلابي به تغيير سيستم بپردازد. تعويض رژيم كافي نيست. بايد سيستم عوض بشود و الا اگر سيستم عوض نشود همان ارزشهاي ما قبل انقلاب يا خودشان ويا شبح شان دوباره به داخل حاكميت و به داخل جامعه و به داخل افكار عمومي وبه داخل دانشگاه عودت مي كنند. چنانكه دارند مي كنند. آن از در رفته ها از پنجره برگشتند. تعويض هيئت حاكمه كافي نيست، بايد طبقه حاكم هم عوض بشود. طبقه اي كه در جامعه جاهلي حاكم بود و بر آن اساس حكومت مي كرد، بايد آن عوض بشود و الا تعويض هيأت حاكمه كفايت نمي كند صورت عوض مي شود و سيرت دوباره تجديد و باز توليد مي شود. بايد آن طوري كه حضرت امير فرمود، كفگير انقلاب، محتويات ديگ سيستم حكومت و جامعه را بهم بزند.«حتي يعدو اسفلكم اعليكم و اعليكم اسفلكم». فرمود در حكومت من، من اوضاع را به هم مي ريزم.

گفت: كاري مي كنم مثل اينكه كفگير توي ديگ مي رود و پائين ها را مي آورد بالا و بالاييها را مي برد پايين، من همه تان را به هم مي ريزم. اين طور نيست كه بگويم شماها همانطور كه بوديد هستيد وما همانطور مثل بقيه مي آييم حكومت مي كنيم، برويم جلو ببينيم چه مي شود. چرا خطر حذف موجه ارزشهاي انقلابي هميشه بعد از پيروزي و استقرار يك انقلاب، دوباره يك خطر جدي، تهديد كننده و زنده است؟ چرا؟ علي بن ابي طالب دو و نيم دهه بعد از رحلت پيامبر وقتي وارد حكومت شد، با تمام وجودش اين فاجعه را لمس كرد و خواست اوضاع را برگرداند. خواست تغيير در سيستم ايجاد بكند و سه تا جنگ داخلي بر او تحميل كردند. دوستان سابق خودش. براي اينكه حتي اگر هيئت حاكمه ي بعد از انقلاب، فاسد نشود و فاسد نباشد ـ كه خيلي ها يشان آدمهاي درستي و خوبي بوده و هستند ـ ولي طبقه حاكم كه غير از هيئت حاكمه است و از قبل از انقلاب در جامعه سيستم سازي كرده، گلوگاه هاي جامعه ونظام را مي شناسند و دوباره مي آيند آنجا سوار مي شوند. يعني ضد حمله ي ضد انقلاب به انقلاب، بعد از 10، 20 سال بعداز پيروزي انقلاب. نه با تركش و خونريزي. جنگ سرد و بدون سر و صدا و با كار نرم افزاري همه چيز را دوباره پس مي گيرند.

دوباره تاكيد مي كنم طبقه حاكم غيراز هيئت حاكم است. هيئت حاكمه يك گروه سياسي است كه بر اهرمهاي رسمي مديريت، مسلط است و ظاهراً آنها تصميم مي گيرند؛ اما طبقه حاكم آن گروه اجتماعي اند كه سلطه شان سلطه ي اعتباري و قانوني نيست. رسمي نيست. اما سلطه حقيقي و عملي است. يعني در واقع سلطه دست آنهاست، نه دست انقلابيوني كه فقط براي پستها آمده اند و آن نوك هرم نشسته اند. سيستم به اين معنا است كه قاعده علي رغم راس هرم تصميم مي گيرد و مديريت مي كند. اين اتفاقي كه بعد از جنگ بخصوص در دو دهه گذشته بخشي اش اتفاق افتاده و اگر پادزهر اين سم به زودي اعمال نشود بخش ديگرش اتفاق خواهد افتاد، وبه دست شماها فقط اعمال مي شود.چون شماها يا كساني هستيد كه در مجلس ختم اين انقلاب شركت خواهيد كرد يا كساني هستيد كه پرچم خونين انقلاب را از دست نسل قبل و سيصد هزار شهيد مي گيريد و در قله هاي بالاتري نصبش مي كنيد، يك از بين دو اتفاق در هر صورت به دست شما اتفاق خواهد افتاد.

اين ها اتفاقاتي است كه در صدر اسلام براي علي بن ابي طالب (ص) هم افتاد و علي با اين وضعيت درگير شد و اين ها علي را با همه عظمتش به زانو در آوردند. انقلاب، هيات حاكمه را عوض مي كند ولي اگر نتواند طبقه حاكمه را عوض كند يا اصلاح كند، خودش بعد ازاينكه تمام توانش را صرف كرد و شهيدانش را تقديم كرد و فتوحاتي كرد و خسته شد، خودش دوباره، اهرم هاي قدرت را اگر نه به همان افراد قبل از انقلاب، اما در اختيار همان افكار، در اختيار همان انديشه، همان تفكر، قرار مي دهد و همان اتفاق از همان زاويه اتفاق خواهد افتاد. براي اينكه انقلاب و اصلاح، به تعبير حكما، يك امر قصري است. قصر خلاف طبيعت است. همانطور كه تهذيب نفس در يك فرد قصري و خلاف طبيعت اوست و لذا سخت است. امر طبيعي مثل از كوه پايين آمدن است و آسان است.

دعوت به غريزه و سازش و ضيافت و خيلي آسان است زيرا هزينه نمي خواهد. براي اينكه به طبيعت راحت طلب انسان سازگار است.دعوت به قيام و جهاد و رياضت و مقاومت، سخت است. براي اينكه دعوت به حركت سر بالايي در كوه است. يعني خلاف طبيعت و غريزه است. انقلاب و اصلاح، يك امر قصري است؛ همانطوري كه تهذيب نفس يك نفر خلاف طبيعت است، تهذيب نفس يك جامعه و حاكميت خلاف طبيعت است. بنابراين سخت است. لذا خيلي ها مي برند. خيلي ها اول گرم وارد صحنه مي شون و بعد تخت گاز پائين مي دوند و علي ابن ابي طالب با همه اين گروهها درگير بود و گرفتار همه اينها بود و در نهج البلاغه بخوانيد كه سراسر گلايه از همين اوضاع است و از مردم سردي كه مثل سنگ، علي را نگاه مي كردند و تنهايش مي گذاشتند.

همان هايي كه وقتي براي بيعت هجوم آوردند فرمود: آنقدر جمعيت ريخت كه من زير دست و پا ماندم. لباسم پاره شد و حسن و حسين زير دست و پا له شدند. همين مردم، وقتي كه وارد پروسه اجراي عدالت شدم و تلخي عدالت را چشيدند بعضي از همين هايي كه با من بيعت كردند از دين بيرون رفتند. گفتند: حالا كه تو ازدين مي گويي اصلا ما دين نمي خواهيم و بسيارشان پيمان شكستند و آنهايي كه پيمان نشكستند، من را در درگيريها و نبرد تنها گذاشتند و اين بود كه نبرد عدالت علي نيمه كاره ماند و كار علي را ساخت. ولي او در طول 5 سال حكومتش با نحوه حكومتش و با نحوه شهادتش كار همه اينها را در تاريخ يكسره كرد. علي براي اينها در تاريخ آبرو نگذاشته، هر كس لااقل در جوامع اسلامي و شيعي بر سر حكومت بيايد، مردم فوري با عهدنامه مالك اشتر و نهج البلاغه مقايسه اش مي كنند. جرات هم نكنند مشروعيتش را زير سوال ببرند، مشروعيت آنها در دل همه زير سوال است.

بنابراين اگر آن تحول بنيادي كه عرض كردم انجام نشود، انقلاب وقتي خسته شد و شهيدانش را داد، دوباره در اختيار همان بروكراسي، در اختيار همان انديشه هاي ما قبل انقلاب و همان سنّت لاييك و غرب گرا قرار مي گيرد و نهادهاي كهن ما قبل انقلاب دوباره مي آيند انرژي انقلاب و دستاوردهاي او و نام انقلاب را به نفع خودش مصادره مي كنند و يك مرتبه مي بينيد انقلاب ديني مستضعفين و حكومت ديني مجاهدين و شهداء در اختيار ساز و كارهاي لاييك سرمايه داري قرار مي گيرد. اين همان چيزي است كه دهها سال با آن مبارزه كردند و زير شلاق شكنجه و تبعيد شدند و زندان رفتند و كم كم مي بيني حكومت، ديني هست و نيست. خود انقلاب هم هست و هم نيست. شعائر انقلاب هست و شعارهاي انقلاب نيست و انقلاب ديگر يك دعوت و يك ايده نيست. يك نام و يك سنت به معني عادت است.

نه به معني سنتي كه در تعابير ديني داريم. يك اسم مقدس است متعلق به تاريخ. در امور دنيوي و اجراييات و امور عرفي و امور غيرقدسي نبايد دخالت بكند و الا آلوده مي شود و كم كم جرات نمي كني اصل آن شعارهايي كه انقلاب بر اساس آنها اصلا راه افتاد، جايي زبان بياوري و براي اين معضل فقط يك راه حل وجود دارد؛ همان كاري كه علي بن ابي طالب (ع) كرد. بازگشت به دكترين اصل انقلاب؛ به هر قيمتي كه مي خواهد تمام بشود. هيچ راه حل ديگري نيست. اگر دين را به عنوان يك دعوت بزرگ ببينيم، قبل از اينكه او را به عنوان يك سنت ـ به همين معناي جامعه شناسي غيرديني عرض مي كنم، نه سنت به معني سنت معصوم كه اصلا كلمه سنت تويش طراوت و طراوت هميشگي خوابيده ـ آن زمان خواهيم ديد كه تمام آموزه هاي انقلاب و اسلام حتي حاشيه اي ترين آنها حتماً حاوي راه گشاترين دياميزم براي برافكندن طرحهاي تازه و ايجاد يك وضعيت تازه توي جامعه ايران دهه سوم انقلاب است.

در تشيع همه چيز عليه محافظه كاري است و آنوقت خواهي ديد اين فقر تئوريك و اين تفرقه سياسي و اين فاصله طبقاتي كه توي جامعه دارد بوجود مي آيد، همه آنها مولد يك چيزي است و همه آنها يك راه حل واحد دارد. انقلابي كه به خاطر عدالت در گرفت وحكومتي كه به خاطر عدالت تشكيل شد و عدالتي كه توي چارچوب اسلام و با روح آتشفشاني علي و عقلانيت تشيع تعريف شد و تعقيب شد، امروز در دهه هشتاد و نودـ دوراني كه شمابه بلوغ سياسي و اجتماعي مي رسيدـ چطور بايد ادامه پيدا كند؟ و طبقه جديد و كاسب هاي جديدي ـ كه در دهه اخير بعد از جنگ در كشور و در حكومت شكل گرفت و در سالهاي اخير در اقتصاد و فرهنگ و سياست كشور پنچه انداخت و با سيستم هاي م قبل انقلاب، با مفاهيم غربي ديالوگ برقرار كرد و با آنها تفاهم كرد و كم كم جا خوش خواهد كرد ـ را چطور مي شود مهار كرد و در برابر عدالت علوي خاضع كرد و بر اساس آموزه هاي پيشاهنگان آيين تشيع و اسلام چطور مي شود از پس استبداد ـ چه استبداد از نوع دهاتي و بدليش و چه استبداد از نوع پيچيده ـ برآمد؟ حتي اگر برخي از حاملان بچه مسلمان هاي قبلي باشند كه قبلاً خودشان به مبارزه اين مفاهيم رفتند، و امروزه حامل همان مفاهيم و مدعي همان ها و مدافع همان ها شده اند. كم نبودند بچه هايي كه به انگيزه مبارزه با اينها جلو رفتند و چون دست شان خالي بود تغيير ماهيت دادند. گفتند يك رزمنده اي از نيروي خطش جدا شده بود و بعد از يكي، دو روز از پشت بي سيم تماس گرفت با فرمانده اش. گفتند كجايي گفت: اسير گرفتم. خوب اسير را بردار بيار. گفت: نمي آيد، گفت: خوب خودت بيا، گفت نمي گذارد بيايم.

گفت: پس اسير شده اي، اسير نگرفته اي! اينها بودند كساني كه رفتند اسير بياورند و حالا پيام مخابره مي كنند كه نه نمي گذارند ما بياييم و نه خودشان مي آيند. تحت عنوانهايي كه «ما از ارزشهاي ايدئولوژيك توبه كرده ايم» و «بالغ شده ايم و از دوره كودكي خارج شده ايم». آن ارزشهايي كه به پايش آن همه انسانهاي شريف قرباني شدند و رفتند را به ريشخند مي گيرند. شما ببينيد مبارزه داخلي دشواري كه امام علي بن ابي طالب(ع) بعد از خلافت و حاكميت درگيرش شد، به مراتب پيچيده تر و از پاي درآورنده تر از مبارزه هاي دوران جواني علي بن ابي طالب بود يعني جنگ رودررو با كفار و مشركين و اشراف قريش. علي(ع) كه هيچ وقت از خطر نترسيد. حضرت زهرا(س) ـ در خطبه ده روز بعد از رحلت پيامبر در خطبه فدكيه در مسجد مدينه ـ مي گويد:«هر وقت كه شما از درگيري مي ترسيديد، هم طرفدار ارزشها بوديد و هم حاضر نبوديدكشته بشويد.

اينگونه طرفداري مجاني از عدالت، طرفداري بي هزينه از عدالت، هر جا خطري بود پدرم علي را مي فرستاد به حلقوم جنگ وخطر» علي آدم خط شكن بود. خودش در نهج البلاغه مي گويد: من از 16 سالگي در خط مقدم مي جنگم تا حالا كه بيش از 60 سال از عمرم گذشته و آنقدر تير و تركش خورده ام كه قيافه ام عوض شده، كه چهره ام برگشته و آثار جراحت روي صورتم است. درجايي مي گويد: «و الله، اگر همه عرب يك طرف بايستند و من هم يك طرف؛ به خدا سوگند من نمي ترسم. براي اينكه اصلا براي من كميت مهم نيست». همين علي در دوران حكومتش آنقدر تنها مي شود و آنقدر تنها مي گذارندش كه نيمه شب، تنها بايد برود توي نخلستانهاي كوفه گريه كند و يا سرش را توي چاه بكند و با چاه شروع به ناله كند. گفت: خدايا تو خطر دوستانم را يك جور دفع بكن، دشمنانم با من! علي (ع) بعد از آنكه حكومت را گرفت، انقلابي تر از گذشته شد.

محكم تر از قبل از حكومت، شعار عدالت داد. حضرت علي در عزل و نصب ها يشان به شدت جوان گرا بودند. جواناني كه كمتر اهل معامله اند، اينها وقتي به يك ارزش ايمان آوردند، صادقانه تر پايش مي ايستند. جوانهاي گمنامي را پيدا مي كرد، به حكومت ايران، يمن، مصر و اين طرف وآن طرف مي فرستاد؛ بعد به طلحه و زبير و بزرگترين سابقه داران و هم رزمهاي خودش، كسانيكه در حد خودش براي رهبري و خلاقيت مطرح بودند؛ حتي استانداري و شهرداري بصره و كوفه را به اين ها نداد كه بعد رفتند و جنگ جمل به راه انداختند. اين كارهاي علي بن ابي طالب درست بر خلاف سير همه ديپلمات هاي سياسي و رجال قديم و جديد شرق و غرب دنياست، براي اينكه رجال سياسي سخنراني هايشان با هم فرق مي كند، ولي نحوه حكومت شان مثل هم است.يك جور حرف مي زنند، جور ديگري حكومت مي كنند. امام علي هم جور ديگري حرف زد و هم جور ديگري حكومت كرد، كه با او در افتادند. علي بن ابي طالب (ع) است كه وقتي مالك را به مصر، شمال آفريقا مي فرستد، به او مي گويد كه با مردم حرف بزن، در ميان مردم باش، فاصله ات را از مردم زياد نكن. اگرمردم به تو شك كردند و پشت سرت دارند پچ پچ مي كنند، سكوت نكن و برو براي مردم توضيح بده. مثل كف دست.

توي روايت حضرت علي (ع) است كه مثل كف دست با مردم صاف باش، عذرت را به مردم بگو و اگر مشكلي داشتي از مردم عذر خواهي كن! علي به مردم گفت: من به شما خدمت مي كنم، اما بنده شما نيستم، شما هم بنده من نيستيد؛ همه جاي دنيا مي گويند كه مردم بنده و نوكر حكومتند! رياكارانند كه مي خواهند به طرز پيچيده سوار گردن مردم بشوند. مي گويند مردم ما بنده شماييم و بعد كار خودشان را مي كنند. اما علي (ع) گفت: نه شما بنده من ايد ونه من بنده شما. «انا و انتم عبيد مملو كون لرب العالمين». فقط خدا مالك ماست. البته من در برابر شما مسؤوليت هايي دارم، به اين دليل كه خدا از من خواسته. و من به اين مسؤوليت هايم عمل مي كنم، حتي اگر به من پشت كنيد. من به تكليفي كه در برابر شما دارم، يعني خدمت به شما، عمل مي كنم. اگر شما با من قهر بكنيد، من با شما قهر نمي كنم. من به تكليفم عمل مي كنم.

/ 1